ઉનાળામાં સ્નાન કરવાની સાચી રીત: ગરમીમાં તાજગી મેળવવાના વિજ્ઞાન અને પદ્ધતિઓ
ઉનાળાની શરૂઆત થતા જ આપણે બધા પરસેવા અને અસહ્ય ગરમીથી પરેશાન થઈ જઈએ છીએ. આ ઋતુમાં દિવસમાં બે થી ત્રણ વાર નાહવાની ઈચ્છા થવી સ્વાભાવિક છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે ઉનાળામાં નાહવાની પણ એક ખાસ રીત હોય છે? જો તમે ખોટી રીતે અથવા ખોટા સમયે સ્નાન કરો છો, તો તે તમને ફાયદો પહોંચાડવાને બદલે બીમાર પાડી શકે છે. ચાલો જાણીએ કે આ કાળઝાળ ગરમીમાં સ્નાન કરવાનો સૌથી ઉત્તમ રસ્તો કયો છે.
૧. બહારથી આવ્યા પછી તરત જ નાહવાની ભૂલ ન કરો
આપણે ઘણીવાર સખત તડકામાંથી ઘરે આવીએ ત્યારે તરત જ બાથરૂમ તરફ દોડીએ છીએ. વિજ્ઞાન અનુસાર, જ્યારે તમે તડકામાંથી આવો છો ત્યારે તમારા શરીરનું તાપમાન ખૂબ ઊંચું હોય છે. જો તમે આ સ્થિતિમાં તરત જ પાણીનો સંપર્ક કરો છો, તો શરીરના તાપમાનમાં અચાનક આવતો ફેરફાર (Thermal Shock) તમારી નસ અને સ્વાસ્થ્ય પર વિપરીત અસર કરી શકે છે.
શું કરવું જોઈએ?
ઘરે આવ્યા પછી ઓછામાં ઓછી ૧૫ થી ૨૦ મિનિટ પંખા કે એસી નીચે બેસીને શરીરને ઓરડાના તાપમાન (Room Temperature) મુજબ અનુકૂળ થવા દો. જ્યારે તમારો પરસેવો સુકાઈ જાય અને હૃદયના ધબકારા સામાન્ય થઈ જાય, ત્યારે જ નાહવા માટે જાઓ.
૨. પાણીનું યોગ્ય તાપમાન: અતિશય ઠંડું પાણી કેમ નુકસાનકારક?
ઉનાળામાં બરફ જેવું ઠંડું પાણી મનને શાંતિ આપે છે, પણ તે શરીર માટે આદર્શ નથી. જ્યારે તમે અત્યંત ઠંડા પાણીથી સ્નાન કરો છો, ત્યારે શરીરના છિદ્રો (Pores) અચાનક બંધ થઈ જાય છે, જે ગરમીને બહાર નીકળતા અટકાવે છે. તેનાથી સ્નાન કર્યા પછી થોડી જ વારમાં તમને વધુ ગરમી લાગવા માંડે છે.
શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ:
હંમેશા ‘નોર્મલ’ એટલે કે ઓરડાના તાપમાન જેવું સાધારણ પાણી વાપરવું જોઈએ. નવશેકું અથવા સામાન્ય તાપમાનનું પાણી શરીરના રક્ત પરિભ્રમણને સુધારે છે અને શરીરની અંદરની ગરમીને કુદરતી રીતે બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે.
૩. સ્નાન કરવાની શરૂઆત ક્યાંથી કરવી?
ઘણા લોકો સીધું માથા પર પાણી રેડે છે. આ પદ્ધતિ તબીબી દ્રષ્ટિએ ખોટી છે. સીધું માથા પર પાણી રેડવાથી મગજની નસો પર દબાણ આવી શકે છે.
સાચી પદ્ધતિ:
સૌ પ્રથમ પગના તળિયા ભીના કરો.
ત્યારબાદ ઘૂંટણ, હાથ અને ખભા પર પાણી રેડો.
અંતે ધીમે ધીમે માથા પર પાણી નાખો.
આ પદ્ધતિથી શરીરનું તાપમાન ધીમે ધીમે સંતુલિત થાય છે અને મગજ પર કોઈ આંચકો આવતો નથી.
૪. આયુર્વેદિક અને કુદરતી ઉપચારનો ઉપયોગ
ઉનાળામાં સ્નાન કરતી વખતે જો પાણીમાં કેટલીક કુદરતી વસ્તુઓ ઉમેરવામાં આવે, તો તે ત્વચાના રોગો અને ગરમીથી થતી બળતરામાં રાહત આપે છે:
લીમડાના પાન: પાણીમાં લીમડાના પાન ઉકાળીને તે પાણીથી નાહવાથી ત્વચાના ઈન્ફેક્શન અને પરસેવાની દુર્ગંધ દૂર થાય છે.
ગુલાબજળ: પાણીમાં થોડું ગુલાબજળ ઉમેરવાથી મન પ્રફુલ્લિત રહે છે અને ત્વચા કોમળ બને છે.
ચંદન: જો ખૂબ ગરમી લાગતી હોય, તો પાણીમાં ચંદનનો પાવડર ભેળવવાથી શરીરને ઠંડક મળે છે.
૫. સ્નાન પછીની કાળજી
નાહ્યા પછી શરીરને જોરથી ઘસીને લૂછવાને બદલે નરમ ટુવાલથી હળવા હાથે લૂછવું જોઈએ. ઉનાળામાં સ્નાન કર્યા પછી તરત જ એસી વાળા રૂમમાં ન જવું જોઈએ, કારણ કે તેનાથી ત્વચા ડ્રાય થઈ શકે છે અને શરદી-ઉધરસ જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
