પ્રાકૃતિક ખેતીના પાંચ આયામો અંગે વલસાડ જિલ્લાના સામરપાડા ગામે ખેડૂતોને માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું
વલસાડ જિલ્લાના પારડી તાલુકાના સામરપાડા ગામ ખાતે ખેડૂતો માટે પ્રાકૃતિક ખેતી વિષયક સઘન તાલીમ શિબિરનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમનો મુખ્ય હેતુ ખેડૂતોને રાસાયણિક ખાતરો અને દવાઓના ખર્ચાળ ચક્રમાંથી મુક્ત કરી, ગાય આધારિત ખેતી તરફ વાળી જમીન અને સ્વાસ્થ્ય બંનેને સુરક્ષિત કરવાનો રહ્યો હતો.
પ્રાકૃતિક ખેતીના પાંચ મુખ્ય સ્તંભો
એગ્રી. આસિસ્ટન્ટ સોહિલ ગાંવિત અને નિષ્ણાત ટીમ દ્વારા ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતીના પાંચ પાયાના આયામો વિશે ઊંડાણપૂર્વક સમજ પૂરી પાડવામાં આવી હતી:
-
જીવામૃત અને ઘનજીવામૃત: જમીનમાં સૂક્ષ્મ જીવાણુઓની સંખ્યા વધારી ફળદ્રુપતા વધારવાની પદ્ધતિ.
-
બીજામૃત: બિયારણને વાવતા પહેલા સંસ્કારિત કરી રોગમુક્ત કરવાની રીત.
-
આચ્છાદન (Mulching): જમીનમાં ભેજ જાળવી રાખવા અને નિંદામણ ઘટાડવા માટે કુદરતી પડ બનાવવું.
-
મિશ્ર પાક પદ્ધતિ: એક જ ખેતરમાં મુખ્ય પાક સાથે પૂરક પાકો લઈ જૈવિક વિવિધતા જાળવવી.
‘બ્રહ્માસ્ત્ર’ બનાવવાનું જીવંત પ્રદર્શન
તાલીમનું વિશેષ આકર્ષણ જૈવિક કીટનાશક ‘બ્રહ્માસ્ત્ર’ બનાવવાનું પ્રેક્ટિકલ પ્રદર્શન રહ્યું હતું:
-
બ્રહ્માસ્ત્રનું નિર્માણ: CRP મહેન્દ્રભાઈ અને કૃષિ સખી અંબાબેને વિવિધ વનસ્પતિના પાન અને ગૌમૂત્રના મિશ્રણથી જીવાત નિયંત્રણ માટેનું અસરકારક દ્રાવણ બનાવવાની રીત પ્રત્યક્ષ શીખવી હતી.
-
ફાયદા: ખેડૂતોને સમજાવવામાં આવ્યું કે આ પદ્ધતિથી મોંઘી જંતુનાશક દવાઓનો ખર્ચ શૂન્ય થઈ જાય છે અને પાકની ગુણવત્તામાં સુધારો થાય છે.
જમીન અને સ્વાસ્થ્યની સુરક્ષા
તાલીમ દરમિયાન ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતીના લાંબા ગાળાના ફાયદાઓ વિશે જાગૃત કરવામાં આવ્યા:
-
જમીન સુધારણા: અળસિયા અને ઉપયોગી બેક્ટેરિયાના સંવર્ધનથી જમીન પોચી અને ફળદ્રુપ બને છે.
-
ખર્ચમાં ઘટાડો: ઘરઆંગણે જ ખાતર અને દવાઓ બનાવવાથી ખેતીના રોકાણમાં મોટો ઘટાડો થાય છે.
આ તાલીમ બાદ સામરપાડાના ખેડૂતોએ પ્રાકૃતિક પદ્ધતિથી ખેતી શરૂ કરવા માટે અનેરો ઉત્સાહ દર્શાવ્યો હતો.
