ત્રણ વર્ષ બાદ ભારત આવશે પાકિસ્તાની મંત્રી! SCOના સિવિલાઇઝેશનલ ડાયલોગ ફોરમમાં લેશે ભાગ, નવી દિલ્હીની બેઠક પર દુનિયાની નજર
ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધો લાંબા સમયથી તણાવપૂર્ણ રહ્યા છે. સરહદ પરના વિવાદો, આતંકવાદ અને રાજદ્વારી ખેંચતાણને કારણે બંને દેશો વચ્ચે ઉચ્ચ સ્તરીય મુલાકાતો લગભગ બંધ જેવી સ્થિતિમાં છે. જોકે, હવે બંને દેશોના સંબંધોના સંદર્ભમાં એક મહત્ત્વપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. પાકિસ્તાન સરકારે શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઇઝેશન (SCO)ના સિવિલાઇઝેશનલ ડાયલોગ ફોરમમાં ભાગ લેવા માટે પોતાના એક મંત્રીને ભારત મોકલવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલયે 14 નવેમ્બરે સત્તાવાર જાહેરાત કરી હતી કે પાકિસ્તાનના જળવાયુ પરિવર્તન અને પર્યાવરણ સંકલન મંત્રી ડૉ. મુસાદિક મસૂદ મલિક નવી દિલ્હીમાં યોજાનારા આ આંતરરાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમમાં પાકિસ્તાનનું પ્રતિનિધિત્વ કરશે. આ ફોરમનું આયોજન 20થી 22 નવેમ્બર, 2026 દરમિયાન નવી દિલ્હીમાં કરવામાં આવશે.
ત્રણ વર્ષ બાદ પાકિસ્તાની મંત્રીની ભારત મુલાકાત
આ મુલાકાત રાજદ્વારી દૃષ્ટિએ ઘણી મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. કારણ કે વર્ષ 2023 બાદ પ્રથમ વખત પાકિસ્તાનના કોઈ કેન્દ્રીય મંત્રી ભારતની મુલાકાતે આવશે. મે 2023માં પાકિસ્તાનના તત્કાલીન વિદેશ મંત્રી બિલાવલ ભુટ્ટો ઝરદારી ગોવામાં યોજાયેલી SCOની વિદેશ મંત્રીઓની બેઠકમાં સામેલ થવા ભારત આવ્યા હતા.
ત્યારબાદ બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં અનેક ઉતાર-ચઢાવ આવ્યા છે. ખાસ કરીને પહેલગામ આતંકી હુમલો અને મે 2025માં થયેલા સૈન્ય સંઘર્ષ બાદ ભારત-પાકિસ્તાનના સંબંધોમાં વધુ તણાવ જોવા મળ્યો હતો. આવી સ્થિતિમાં પાકિસ્તાની મંત્રીની ભારત મુલાકાતને એક મહત્ત્વપૂર્ણ રાજદ્વારી ઘટનાક્રમ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
શું છે SCO સિવિલાઇઝેશનલ ડાયલોગ ફોરમ?
SCO સિવિલાઇઝેશનલ ડાયલોગ ફોરમનો મુખ્ય હેતુ વિવિધ દેશો વચ્ચે સાંસ્કૃતિક સમજણ, પરસ્પર સહયોગ અને સભ્યતાઓ વચ્ચે સંવાદને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. આ મંચ પર સભ્ય દેશોના પ્રતિનિધિઓ પોતાની સંસ્કૃતિ, પરંપરા, કલા, સાહિત્ય અને ઐતિહાસિક વારસા અંગે વિચારોનું આદાનપ્રદાન કરશે.
ભારતે આ પ્રથમ સિવિલાઇઝેશનલ ડાયલોગ ફોરમની યજમાની કરવાની જવાબદારી સ્વીકારી છે. આ પહેલની જાહેરાત રક્ષામંત્રી રાજનાથ સિંહે 20 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ કરી હતી. ભારતે SCOના તમામ સભ્ય દેશો ઉપરાંત નિરીક્ષક દેશો અને સંવાદ ભાગીદારોને પણ આમંત્રણ આપ્યું છે.
પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલયે પણ આ કાર્યક્રમમાં ભાગ લેવાની પુષ્ટિ કરતાં જણાવ્યું છે કે પાકિસ્તાન પરસ્પર સન્માનના આધારે વિવિધ સભ્યતાઓ વચ્ચે સંવાદ અને લોકો વચ્ચેના સંપર્કોને પ્રોત્સાહન આપવા પ્રતિબદ્ધ છે.
SCOમાં કેટલા દેશો સામેલ છે?
શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઇઝેશનમાં હાલમાં કુલ 10 પૂર્ણ સભ્ય દેશો છે. તેમાં ભારત, પાકિસ્તાન, ચીન, રશિયા, ઈરાન, બેલારુસ, કઝાકિસ્તાન, કિર્ગિસ્તાન, તાજિકિસ્તાન અને ઉઝબેકિસ્તાનનો સમાવેશ થાય છે. ભારત વર્ષ 2017માં આ સંગઠનનું પૂર્ણ સભ્ય બન્યું હતું.
શું આ મુલાકાતથી સંબંધોમાં સુધારો થશે?
હાલના સંજોગોમાં પાકિસ્તાની મંત્રીની ભારત મુલાકાતને બંને દેશો વચ્ચે સંબંધો સુધરવાના સંકેત તરીકે જોવામાં ઉતાવળ કરવી યોગ્ય નહીં ગણાય. આ મુલાકાત મુખ્યત્વે બહુપક્ષીય આંતરરાષ્ટ્રીય મંચના સંદર્ભમાં યોજાઈ રહી છે. બંને દેશો વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય મુદ્દાઓ હજુ પણ યથાવત્ છે.
જોકે, રાજદ્વારી સંબંધોમાં સંવાદ માટે મળતી દરેક તકનું પોતાનું મહત્ત્વ હોય છે. સાંસ્કૃતિક આદાનપ્રદાન અને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર થતી ચર્ચાઓ ભવિષ્યમાં પરસ્પર સમજણ વધારવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
હવે સૌની નજર 20થી 22 નવેમ્બર દરમિયાન નવી દિલ્હીમાં યોજાનારા આ ફોરમ પર રહેશે. પાકિસ્તાની મંત્રીની હાજરી માત્ર એક આંતરરાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમ પૂરતી મર્યાદિત રહે છે કે બંને દેશો વચ્ચે સંવાદના નવા રસ્તા ખોલે છે, તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.
