ડોનબાસના બદલામાં યુક્રેનને NATOનું સભ્યપદ આપવાની અમેરિકાની ઓફર! ઝેલેન્સ્કીનો મોટો ખુલાસો, કહ્યું – દેશની જમીન સાથે સમાધાન નહીં
રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધનો અંત લાવવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે શાંતિ મંત્રણા ચાલી રહી છે. જોકે, આ શાંતિ પ્રયાસો વચ્ચે એક મોટો રાજદ્વારી ખુલાસો થયો છે. યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડિમિર ઝેલેન્સ્કીએ દાવો કર્યો છે કે અમેરિકાએ યુક્રેન સમક્ષ એક એવી દરખાસ્ત મૂકી હતી, જેમાં દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા ડોનબાસ વિસ્તારને છોડવાના બદલામાં NATOનું સભ્યપદ આપવાની વાત કરવામાં આવી હતી. ઝેલેન્સ્કીના આ નિવેદનથી આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં ફરી ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
અમેરિકાએ શું પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો?
અહેવાલ મુજબ, 14 નવેમ્બર 2026ના રોજ પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં ઝેલેન્સ્કીએ જણાવ્યું હતું કે અમેરિકાના વાટાઘાટકારોએ પહેલીવાર સ્પષ્ટ રીતે આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો કે જો યુક્રેન NATOમાં સામેલ થાય તો શું તે ડોનબાસમાંથી પોતાની સેનાને પાછી ખેંચવા તૈયાર થશે?
ઝેલેન્સ્કીએ જણાવ્યું કે આ પ્રસ્તાવ શાંતિ મંત્રણાનો એક ભાગ હતો. જોકે, યુક્રેન માટે પોતાની જમીન છોડવી સ્વીકાર્ય નથી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે દેશની પ્રાદેશિક અખંડિતતા સાથે કોઈ સમાધાન કરવામાં આવશે નહીં.
શું છે ડોનબાસ વિસ્તારનું મહત્ત્વ?
ડોનબાસ યુક્રેનના પૂર્વ ભાગમાં આવેલો વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ વિસ્તાર છે. તેમાં મુખ્યત્વે ડોનેત્સ્ક અને લુહાન્સ્ક પ્રદેશોનો સમાવેશ થાય છે. આ વિસ્તાર કુદરતી સંસાધનો, ઔદ્યોગિક માળખા અને ભૌગોલિક સ્થિતિને કારણે બંને દેશો માટે મહત્ત્વ ધરાવે છે.
રશિયા લાંબા સમયથી સમગ્ર ડોનબાસ પર નિયંત્રણ મેળવવા માગે છે. બીજી તરફ, યુક્રેન આ વિસ્તારને પોતાની આંતરરાષ્ટ્રીય માન્યતા પ્રાપ્ત સરહદોનો અભિન્ન હિસ્સો માને છે.
રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે 2022માં શરૂ થયેલા મોટા પાયાના યુદ્ધ બાદ ડોનબાસ સૌથી વધુ સંઘર્ષગ્રસ્ત વિસ્તારોમાંનો એક રહ્યો છે. રશિયાએ આ વિસ્તારમાં મોટા ભાગના વિસ્તારો પર કબજો કર્યો છે, પરંતુ યુક્રેન હજુ પણ કેટલાક વ્યૂહાત્મક વિસ્તારો પર નિયંત્રણ ધરાવે છે.
સુરક્ષાની ગેરંટી મળે તો જનતાનો અભિપ્રાય લેશે
ઝેલેન્સ્કીએ એક મહત્ત્વપૂર્ણ વાત પણ કહી છે. તેમણે જણાવ્યું કે જો યુક્રેનને પશ્ચિમી દેશો તરફથી વ્યાપક સુરક્ષા ગેરંટી મળે, જેમાં મજબૂત અને પૂરતા ભંડોળવાળી યુક્રેનિયન સેના તથા દેશના પુનર્નિર્માણ માટે નાણાકીય સહાયનો સમાવેશ થાય, તો તેઓ આ પ્રસ્તાવ અંગે જનમત સંગ્રહ કરાવવાનો વિચાર કરી શકે છે.
તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે દેશના ભવિષ્ય અંગેનો આટલો મોટો નિર્ણય તેઓ એકલા લઈ શકે નહીં. યુક્રેનની જનતાનો અભિપ્રાય જાણવો જરૂરી છે.
જોકે, આનો અર્થ એવો નથી કે ઝેલેન્સ્કીએ ડોનબાસ છોડવા માટે સંમતિ આપી દીધી છે. તેમણે હાલ યુક્રેનની જમીન છોડવાની દરખાસ્તનો વિરોધ જાળવી રાખ્યો છે.
NATOના સભ્યપદનો મુદ્દો કેમ મહત્ત્વનો?
NATO એટલે નોર્થ એટલાન્ટિક ટ્રીટી ઓર્ગેનાઇઝેશન. આ એક આંતરરાષ્ટ્રીય લશ્કરી સંગઠન છે, જેમાં અમેરિકા સહિત અનેક યુરોપિયન દેશો સામેલ છે.
NATOની કલમ 5 અનુસાર, સંગઠનના કોઈ એક સભ્ય દેશ પર હુમલો થાય તો તેને તમામ સભ્યો પર હુમલા સમાન ગણવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં અન્ય સભ્યો તેની મદદ માટે આગળ આવી શકે છે.
યુક્રેન લાંબા સમયથી NATOનું સભ્યપદ મેળવવા માગે છે, કારણ કે તેને રશિયા તરફથી ભવિષ્યમાં ફરી હુમલો થવાનો ભય છે. બીજી તરફ, રશિયા યુક્રેનના NATOમાં જોડાવાનો સતત વિરોધ કરતું આવ્યું છે.
હવે આગળ શું થશે?
હાલ અબુ ધાબીમાં અમેરિકા, રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે શાંતિ મંત્રણા ચાલી રહી છે. તેમાં યુદ્ધવિરામ, સુરક્ષા ગેરંટી, કેદીઓની આપ-લે અને પ્રાદેશિક વિવાદો જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ રહી છે.
ઝેલેન્સ્કીનું કહેવું છે કે રશિયા પર વિશ્વાસ કરીને ડોનબાસ છોડવો જોખમી બની શકે છે. તેમના મતે, રશિયા થોડા સમય માટે યુદ્ધ અટકાવીને એક-બે વર્ષ બાદ ફરી હુમલો કરી શકે છે.
હાલ બંને પક્ષો વચ્ચે કોઈ અંતિમ સમજૂતી થઈ નથી. હવે જોવાનું એ રહેશે કે અમેરિકા સુરક્ષાની ગેરંટી અંગે કેટલી નક્કર દરખાસ્ત કરે છે અને રશિયા તથા યુક્રેન પોતાના મતભેદો દૂર કરવા કેટલી તૈયારી બતાવે છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયા યુરોપની સુરક્ષા અને વૈશ્વિક રાજકારણ માટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ બની રહેશે.
