ભારત સમિટમાં વિઝા વિવાદઃ 115 વિદેશી મહેમાનોને ભારતમાં પ્રવેશ ન મળતાં શશિ થરૂર ભડક્યા, સરકારને પૂછ્યા ગંભીર સવાલ
ભારતમાં લોકશાહી, અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોને લઈને એક નવો રાજકીય વિવાદ ઊભો થયો છે. હૈદરાબાદમાં યોજાયેલી ભારત સમિટ (Bharat Summit 2026) દરમિયાન કોંગ્રેસના સાંસદ શશિ થરૂરે કેન્દ્ર સરકાર પર આકરા પ્રહાર કર્યા છે. તેમનો દાવો છે કે વિદેશ મંત્રાલયની મંજૂરી મળ્યા બાદ પણ 315 વિદેશી વક્તાઓમાંથી 115 લોકોને ભારતમાં પ્રવેશ આપવામાં આવ્યો નહોતો અથવા તેમના વિઝા રદ કરવામાં આવ્યા હતા. આ ઘટનાને પગલે કોંગ્રેસ અને ભાજપ વચ્ચે રાજકીય આક્ષેપ-પ્રતિઆક્ષેપનો દોર શરૂ થયો છે.
શશિ થરૂરે સરકાર સામે ઉઠાવ્યા સવાલ
શશિ થરૂર ભારત સમિટમાં ભાગ લેવા માટે હૈદરાબાદ પહોંચ્યા હતા. ત્યાં તેમને જાણવા મળ્યું કે સંમેલનમાં ભાગ લેવા માટે વિદેશ મંત્રાલયની મંજૂરી મેળવનારા અનેક વિદેશી મહેમાનોને ભારત આવતાં અટકાવવામાં આવ્યા છે.
થરૂરે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર આ અંગે નારાજગી વ્યક્ત કરતાં જણાવ્યું હતું કે 315 મંજૂર વક્તાઓમાંથી 115 લોકોને પ્રવેશ નકારવામાં આવ્યો અથવા તેમના વિઝા રદ કરવામાં આવ્યા હતા. આ કાર્યવાહી ગૃહ મંત્રાલયના નિર્દેશ પર કરવામાં આવી હોવાનો પણ તેમણે આરોપ લગાવ્યો હતો.
થરૂરે સવાલ કર્યો હતો કે આખરે કયા કાયદાકીય જોગવાઈ હેઠળ આટલો મોટો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે? તેમના મતે, ભારત જેવા લોકશાહી દેશમાં સરકારની ટીકા થઈ શકે તેવા અવાજોને રોકવાનો પ્રયાસ યોગ્ય નથી. તેમણે આ ઘટનાને લોકશાહીની છબી માટે શરમજનક ગણાવી હતી.
શું છે ભારત સમિટ અને શા માટે યોજાઈ?
હૈદરાબાદમાં 13 અને 14 નવેમ્બર, 2026ના રોજ ભારત સમિટનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. તેલંગાણાની કોંગ્રેસના નેતૃત્વવાળી સરકાર દ્વારા આયોજિત આ આંતરરાષ્ટ્રીય સંમેલનમાં લગભગ 70 દેશોના પ્રતિનિધિઓને આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા.
આ કાર્યક્રમમાં અંદાજે એક હજાર પ્રતિનિધિઓ ભાગ લેવાના હતા. તેમાં રાજકીય નેતાઓ, આંતરરાષ્ટ્રીય નિષ્ણાતો, નીતિ નિર્માતાઓ, પત્રકારો અને સંશોધકોનો સમાવેશ થતો હતો.
સંમેલનનો મુખ્ય હેતુ બદલાતી વૈશ્વિક વ્યવસ્થા, લોકશાહી, આર્થિક વિકાસ, આબોહવા પરિવર્તન, સામાજિક ન્યાય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવાનો હતો. આ ઉપરાંત ગ્લોબલ સાઉથ અને ગ્લોબલ નોર્થ વચ્ચે સંવાદ વધારવા માટે એક મંચ તૈયાર કરવાની પણ યોજના હતી.
નોર્વેની પત્રકારનો વિઝા વિવાદ પણ ચર્ચામાં
આ વિવાદમાં નોર્વેની પત્રકાર હેલે લિંગ સ્વેન્સેનનું નામ પણ ચર્ચામાં આવ્યું છે. તેઓ ભારત સમિટમાં મીડિયા અને પ્રેસની સ્વતંત્રતાના ભવિષ્ય અંગે ચર્ચા કરવાના હતા.
તેમના જણાવ્યા અનુસાર, તેમની પાસે ભારતીય વિઝા અને જરૂરી રાજકીય મંજૂરી હોવા છતાં ભારત આવતાં પહેલાં તેમને મુસાફરી ન કરવાની સૂચના આપવામાં આવી હતી. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે એરપોર્ટ જવા માટે નીકળવાના આશરે દસ મિનિટ પહેલાં ભારતીય દૂતાવાસ તરફથી તેમને જાણ કરવામાં આવી હતી કે તેઓ ભારત આવી શકશે નહીં.
આ ઘટનાએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ ચર્ચા જગાવી છે. જોકે, તેમના દાવાની સ્વતંત્ર રીતે સંપૂર્ણ પુષ્ટિ થઈ નથી.
કેન્દ્ર સરકારનો જવાબઃ વિઝા આપવો દેશનો અધિકાર
આ સમગ્ર વિવાદ વચ્ચે વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે વિઝા આપવાનો કે ન આપવાનો નિર્ણય કોઈપણ દેશની સાર્વભૌમ સત્તાનો ભાગ છે. દરેક દેશને પોતાની સુરક્ષા અને રાષ્ટ્રીય હિતને ધ્યાનમાં રાખીને આવા નિર્ણયો લેવાનો અધિકાર છે.
જોકે, ગૃહ મંત્રાલયે આક્ષેપો અંગે તાત્કાલિક કોઈ જાહેર સ્પષ્ટતા કરી નહોતી.
ભાજપે પણ કોંગ્રેસ પર કર્યા પ્રહાર
બીજી તરફ ભાજપે ભારત સમિટના આયોજન સામે સવાલો ઉઠાવ્યા છે. કેન્દ્રીય મંત્રી જી. કિશન રેડ્ડીએ આ સંમેલનને ભારત વિરોધી વિચારો ધરાવતા લોકોને એકત્રિત કરવાનું મંચ ગણાવ્યું હતું. ભાજપના નેતાઓએ કાર્યક્રમ પાછળ સરકારી નાણાં ખર્ચવા સામે પણ વાંધો વ્યક્ત કર્યો હતો.
તેલંગાણાના મુખ્યમંત્રી રેવંત રેડ્ડીએ કેન્દ્ર સરકારની ટીકા કરતાં કહ્યું હતું કે વિપરીત વિચારો અને સરકારની ટીકા કરતા લોકોને સાંભળવામાં ભાજપને વાંધો શા માટે છે?
લોકશાહી અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા વચ્ચે ચર્ચા
ભારત સમિટનો વિઝા વિવાદ હવે માત્ર રાજકીય મુદ્દો રહ્યો નથી. તે લોકશાહીમાં અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને આંતરરાષ્ટ્રીય મહેમાનોના અધિકારો અંગે પણ ચર્ચા ઊભી કરી રહ્યો છે.
એક તરફ સરકાર પાસે દેશની સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને વિઝા અંગે નિર્ણય લેવાની સત્તા છે, તો બીજી તરફ આવા નિર્ણયો પાછળ પારદર્શક કારણો હોવા જોઈએ તેવી માંગ પણ ઊઠી રહી છે. હવે આ વિવાદમાં કેન્દ્ર સરકાર વધુ સ્પષ્ટતા કરે છે કે નહીં તેના પર સૌની નજર રહેશે.
