૯% કેશબેકની લાલચમાં ૧૫ લાખ ભારતીયો લૂંટાયા! જાણો ગુજરાતથી શરૂ થયેલા SD Pay કૌભાંડનો મોટો ખુલાસો
ગુજરાતમાં અમરેલી પોલીસ દ્વારા પકડાયેલા ચકચારી SD Pay કૌભાંડે દેશભરમાં હાહાકાર મચાવી દીધો છે. શરૂઆતમાં પોલીસે જેને રૂ. ૬૩૫ કરોડનું અને અંદાજે ૩.૧૫ લાખ લોકો સાથે જોડાયેલું ઠગાઈનું નેટવર્ક માન્યું હતું, તેનો વ્યાપ હવે ભયાનક રીતે વધી ગયો છે. રવિવારે તપાસકર્તાઓએ આરોપીઓના સિસ્ટમ પાસવર્ડ ક્રેક કરીને કી-ડેટા એક્સેસ કરતાં જ ખુલાસો થયો છે કે ભોગ બનનાર પીડિતોનો આંકડો ૧૫,૦૦,૭૭૦ (૧૫ લાખથી વધુ) પર પહોંચી ગયો છે.
પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, આ કૌભાંડની કુલ રકમ રૂ. ૨,૦૦૦ કરોડથી પણ વધી જવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે. પીડિતોની સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ આ ભારત હિસ્ટ્રીનું સૌથી મોટું સાયબર અને પોન્ઝી સ્કેમ સાબિત થઈ રહ્યું છે. આ કેસની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્રીય એજન્સી એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) પણ અનૌપચારિક રીતે આ તપાસમાં જોડાઈ તેવી શક્યતા છે.
ડીજિટલ વોલેટના નામે ૧૫-સ્તરનું મોટું નેટવર્ક
SD Pay એપ વાસ્તવમાં કોઈ માન્ય બેંકિંગ કે ડિજિટલ વોલેટ નહોતી, પરંતુ ડિજિટલ વોલેટના બહાને ચલાવવામાં આવતું એક મલ્ટી-લેવલ માર્કેટિંગ (MLM) અથવા પોન્ઝી સ્કેમ હતું.
લાલચ: લોકોને તેમના વોલેટ બેલેન્સ પર દર મહિને ૯% કેશબેક અથવા દૈનિક આકર્ષક વળતરની લાલચ આપવામાં આવતી હતી.
૧૫-ટાયર રેફરલ સિસ્ટમ: લોકોને વધુ ને વધુ નવા સભ્યો ઉમેરવા માટે ૧૫ સ્તરનું કમિશન નેટવર્ક આપવામાં આવ્યું હતું.
ફંડની હેરાફેરી: શરૂઆતના રોકાણકારોને વિશ્વાસમાં લેવા વળતર ચૂકવાયું, પરંતુ મોટો ફંડ એકઠો થતાં જ વિડિઓ અને પેમેન્ટ ફ્રીઝ કરી દેવાયા અને નાણાં શેલ (બોગસ) કંપનીઓના એકાઉન્ટ્સમાં ટ્રાન્સફર કરી દેવાયા.
અમરેલી પોલીસે તપાસમાં શોધ્યું છે કે મુખ્ય આરોપી ધવલ પટેલ અને નરેન્દ્ર સોલંકીએ ગુજરાતમાં વિવાદ ઊભો થતાં જ મહારાષ્ટ્રમાં ‘Apna Pay’ ના નામે નવો ખેલ શરૂ કર્યો હતો. આ ઓપરેશન નરેન્દ્ર કાંગરે નામના શખ્સને સોંપવામાં આવ્યું હતું, જે હાલ ફરાર છે. તેના વિરૂદ્ધ લુક આઉટ સર્ક્યુલર (LOC) જારી કરીને તેને નો-ફ્લાય લિસ્ટમાં મૂકી દેવામાં આવ્યો છે.
૬ રાજ્યોમાં ફેલાયેલું કૌભાંડનું જાળું
પ્રારંભિક તપાસમાં એવું માનવામાં આવતું હતું કે આ કૌભાંડ માત્ર ગુજરાત, રાજસ્થાન અને મહારાષ્ટ્ર સુધી સીમિત છે. પરંતુ હવે તપાસનો દોર કર્ણાટક, બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશ સુધી પહોંચી ગયો છે.
પોલીસ આ તમામ રાજ્યોમાં ફેલાયેલા એજન્ટો, નાણાકીય ટ્રાન્ઝેક્શન્સ અને સહયોગીઓની તપાસ કરી રહી છે. અત્યાર સુધીમાં ધવલ પટેલ અને નરેન્દ્ર સોલંકી સહિત કુલ ૯ આરોપીઓની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. ઉલ્લેખનીય છે કે નરેન્દ્ર સોલંકી ભૂતકાળમાં એક જાણીતી UPI-આધારિત કંપનીનો પૂર્વ કર્મચારી રહી ચૂક્યો છે, જેણે આ સિસ્ટમની ખામીઓનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
ગૂગલ પ્લે સ્ટોર અને બેંકો પાસે મંગાવાઈ વિગતો
અમરેલી પોલીસના એસ.પી. સંજય ખરાટે જણાવ્યું હતું કે આરોપીઓએ લોકોની ‘સરળતાથી પૈસા કમાવાની’ માનસિકતાનો ગેરલાભ ઉઠાવ્યો છે. પોલીસે ગૂગલ પ્લે સ્ટોર, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) અને વિવિધ બેંકિંગ સંસ્થાઓનો સંપર્ક કરીને આરોપીઓએ વાપરેલી ટેકનિકલ પ્રક્રિયા અને સિસ્ટમ લૂપહોલ્સની વિગતો મંગાવી છે.
એસ.પી.ના જણાવ્યા મુજબ, આરોપીઓ પાસે રજિસ્ટર્ડ કંપનીઓ હતી પરંતુ તેમની પાસે બેંકિંગ લાયસન્સ નહોતું. તેમણે દિલ્હીની એક કંપનીની મદદથી ગેરકાયદેસર IMPS એપ્લિકેશન બનાવી હતી, જેની પણ તપાસ ચાલી રહી છે. અત્યાર સુધીમાં ૩૫૦ થી વધુ પીડિતોના સત્તાવાર નિવેદનો નોંધવામાં આવ્યા છે.
પોલીસ તપાસના મુખ્ય મુદ્દાઓ
હાલ પોલીસ અને સીઆઈડીની ટીમો નીચેના મુદ્દાઓ પર ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરી રહી છે:
૧. ૧૫ લાખથી વધુ લોકોને નેટવર્કમાં કેવી રીતે જોડવામાં આવ્યા.
૨. મહારાષ્ટ્રમાં ચાલી રહેલા ‘Apna Pay’ નો વાસ્તવિક વ્યાપ કેટલો છે.
૩. ફરાર આરોપી નરેન્દ્ર કાંગરે ક્યાં છુપાયો છે.
૪. બેંકિંગ અને ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમની કઈ કાનૂની અને ટેકનિકલ ખામીઓનો દુરુપયોગ કરવામાં આવ્યો.
