બ્રહ્મ મુહૂર્તમાં જાગવું છે? જાણો રાત્રે કેટલા વાગે સૂવું અનિવાર્ય છે;
૭ માર્ચ, ૨૦૨૬ના રોજ આધુનિક જીવનશૈલીમાં મોડા સુધી જાગવું અને સવારે મોડા ઉઠવું એ એક સામાન્ય સમસ્યા બની ગઈ છે. પરંતુ ભારતીય સંસ્કૃતિ અને આયુર્વેદમાં ‘બ્રહ્મ મુહૂર્ત’માં જાગવાનું વિશેષ મહત્વ જણાવાયું છે. જો તમે પણ દરરોજ સવારે વહેલા ઉઠવાનો સંકલ્પ કરો છો પણ સવારે એલાર્મ બંધ કરીને ફરી સૂઈ જાઓ છો, તો આ અહેવાલ તમારા માટે છે. વહેલા ઉઠવા માટે માત્ર પ્રબળ ઈચ્છાશક્તિ નહીં, પણ યોગ્ય ‘સ્લીપ સાયકલ’ની જરૂર હોય છે.
બ્રહ્મ મુહૂર્ત, એટલે કે સવારે ૪:૩૦ થી ૫:૩૦ વચ્ચેનો સમય, જેને શાસ્ત્રોમાં ‘દેવતાઓનો સમય’ માનવામાં આવે છે. આ સમયે વાતાવરણમાં ઓક્સિજનનું પ્રમાણ સૌથી વધુ હોય છે અને મન શાંત હોય છે. પરંતુ આ સમયે જાગવા માટે રાત્રે કેટલા વાગે સૂવું જોઈએ અને કેવી રીતે તૈયારી કરવી જોઈએ, તે જાણવું ખૂબ જરૂરી છે.
ઊંઘનું ગણિત: ૭ કલાકનો સુવર્ણ નિયમ
તંદુરસ્ત શરીર માટે પુખ્ત વયની વ્યક્તિને ઓછામાં ઓછી ૭ થી ૮ કલાકની ગાઢ ઊંઘની જરૂર હોય છે. જો તમે સવારે ૫:૦૦ વાગ્યે બ્રહ્મ મુહૂર્તમાં જાગવા માંગતા હોવ, તો તમારે રાત્રે ૧૦:૦૦ વાગ્યે પથારીમાં હોવું અનિવાર્ય છે. જો તમે ૫:૩૦ એ ઉઠવા માંગતા હોવ, તો ૯:૩૦ કે ૧૦:૩૦ સુધીમાં સૂઈ જવાની આદત પાડવી જોઈએ. યાદ રાખો, વહેલા ઉઠવાની ચાવી વહેલા સૂવામાં છુપાયેલી છે.
‘ડિજિટલ ડિટોક્સ’ અને રાત્રિભોજન
મોટાભાગના લોકો સવારે વહેલા ઉઠી શકતા નથી તેનું મુખ્ય કારણ રાત્રે મોડા સુધી મોબાઈલ કે લેપટોપનો ઉપયોગ છે.
સ્ક્રીન ટાઈમ: સૂવાના એક કલાક પહેલા મોબાઈલ અને ટીવી બંધ કરી દો. ડિજિટલ સ્ક્રીનમાંથી નીકળતી ‘બ્લુ લાઈટ’ ઊંઘ માટે જવાબદાર મેલાટોનિન હોર્મોનને અટકાવે છે.
હળવું ભોજન: રાત્રે સૂવાના ૨ થી ૩ કલાક પહેલા ભોજન કરી લેવું જોઈએ. રાત્રે હળવો આહાર લેવાથી પાચન ઝડપથી થાય છે અને સવારે ઉઠતી વખતે પેટમાં ભારેપણું લાગતું નથી.
અર્ધજાગ્રત મનની શક્તિ: ‘ઓશીકાની ટેકનિક’
શું તમે ક્યારેય અનુભવ્યું છે કે કોઈ મહત્વની ફ્લાઈટ કે ટ્રેન પકડવાની હોય ત્યારે એલાર્મ વગર જ તમારી આંખ ખુલી જાય છે? આ અર્ધજાગ્રત મનનો કમાલ છે.
પીલો ટેકનિક: રાત્રે સૂતી વખતે તમારા ઓશીકાને સ્પર્શ કરીને ત્રણ વાર મક્કમતાથી કહો: “હું કાલે સવારે ૫:૦૦ વાગ્યે (તમારો સમય) એકદમ તાજગી અને સ્ફૂર્તિ સાથે જાગી જઈશ.” આ ટેકનિક તમારા મગજને સંકેત આપે છે અને ધીમે ધીમે તમારી બાયોલોજિકલ ક્લોક સેટ થઈ જાય છે.
સવારે ઉઠ્યા પછી શું કરવું?
માત્ર જાગવું પૂરતું નથી, પથારી છોડ્યા પછી પણ કેટલીક બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે જેથી આળસ ન આવે: ૧. નવશેકું પાણી: ઉઠતાની સાથે જ ૧ થી ૨ ગ્લાસ નવશેકું પાણી પીવો. તે શરીરના ઝેરી તત્વોને બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે. ૨. તાજી હવા: ૧૦ મિનિટ માટે અગાશીમાં કે બગીચામાં તાજી હવામાં ફરો. સવારનો કુદરતી પ્રકાશ તમારા મગજને સક્રિય કરશે. ૩. એનર્જી બૂસ્ટર: સવારના આ શાંત સમયે ધ્યાન (Meditation) કે હળવી કસરત કરવાથી આખો દિવસ એનર્જેટિક રહેશે.
વહેલા ઉઠવું એ કોઈ સજા નથી, પરંતુ એક ભેટ છે જે તમે તમારા શરીરને આપો છો. શરૂઆતના એક અઠવાડિયા સુધી કદાચ થોડી મુશ્કેલી પડશે, પરંતુ એકવાર આદત પડી ગયા પછી તમને એલાર્મની જરૂર નહીં પડે.
