શેરબજારમાં કડાકાથી ડરવાની જરૂર નથી: બજારની આ અસ્થિરતામાં જ રોકાણની શ્રેષ્ઠ તક!

હાલના દિવસોમાં શેરબજારમાં રોકાણકારો માટે ચિંતાનું વાતાવરણ છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધી રહેલા ભૌગોલિક-રાષ્ટ્રીય (Geopolitical) તણાવને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે આર્થિક અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે, જેની સીધી અસર ભારતીય શેરબજાર પર પણ પડી રહી છે. આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં BSE સેન્સેક્સમાં લગભગ ૧૦% અને NSE નિફ્ટી ૫૦માં આશરે ૮.૫% જેટલો ઘટાડો નોંધાયો છે.

પરંતુ, આવી પરિસ્થિતિમાં અનુભવી ફંડ મેનેજરોનું માનવું છે કે સામાન્ય રોકાણકારોએ ડરવાની કે ગભરાઈને વેચાણ કરવાની બિલકુલ જરૂર નથી. ટ્રસ્ટ મ્યુચ્યુઅલ ફંડના ઈક્વિટી હેડ સૌરભ કટારિયાના જણાવ્યા અનુસાર, બજારના આ ઘટાડાને એક શ્રેષ્ઠ તક તરીકે જોવો જોઈએ. જ્યારે ઉત્તમ ગુણવત્તાવાળા શેર વાજબી ભાવે મળી રહ્યા હોય, ત્યારે દીર્ઘકાલીન (લાંબા ગાળાના) રોકાણ માટે આ યોગ્ય સમય છે.

અસ્થિરતા એ બજારનો કાયમી સ્વભાવ છે: ટૂંકા ગાળાના બદલે લાંબા ગાળા પર ધ્યાન આપો

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોના ઇતિહાસ પર નજર કરીએ તો શેરબજારે અનેક મોટા આંચકા સહન કર્યા છે. ૨૦૨૦-૨૧માં કોરોના મહામારી હોય, રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ હોય, કે પછી અમેરિકાની આયાત જકાત (ઈમ્પોર્ટ ટેરિફ) સંબંધિત અનિશ્ચિતતાઓ હોય—બજારે દરેક વખતે આવી મુશ્કેલીઓનો સામનો કર્યો છે. હવે મધ્ય પૂર્વ (West Asia) ના સંઘર્ષે નવો પડકાર ઊભો કર્યો છે.

સૌરભ કટારિયાનું કહેવું છે કે, શેરબજારમાં આવી ઉથલપાથલ કાયમી રહેવાની જ છે. દૈનિક ધોરણે બજારમાં વધઘટ થતી રહેશે, જેને કોઈ ચોક્કસ રીતે અગાઉથી માપી શકાતી નથી. તેથી, રોકાણકારોએ રોજબરોજના ચડાવ-ઉતારથી વિચલિત થયા વગર ૫, ૧૦ કે ૧૫ વર્ષના લાંબા ગાળાના લક્ષ્યાંકો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ. જ્યારે સારા શેરોના ભાવ નીચે આવે, ત્યારે પોતાના સૌથી મજબૂત વિશ્વાસ વાળા (High Conviction) શેરોમાં ધીમે-ધીમે રોકાણ વધારવું જોઈએ.

વિદેશી રોકાણકારો (FPIs) ની ભારે વેચવાલી અને બજારમાં સુસ્તી

છેલ્લા ૧૨ થી ૧૫ મહિનાથી ભારતીય શેરબજારે ખાસ કોઈ મોટું રિટર્ન આપ્યું નથી. આ સુસ્તી પાછળનું મુખ્ય કારણ વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPIs) દ્વારા કરવામાં આવેલી સતત અને ભારે વેચવાલી છે.

• ૨૦૨૫નું ચિત્ર: વિદેશી રોકાણકારોએ ભારતીય બજારમાંથી રૂ. ૧.૬૬ લાખ કરોડના શેર વેચી માર્યા હતા.

• ૨૦૨૬નું ચિત્ર: આ જ ટ્રેન્ડ આગળ વધતાં, ૨૦૨૬માં અત્યાર સુધીમાં વધુ રૂ. ૨.૬૦ લાખ કરોડની વેચવાલી જોવા મળી છે.

વિદેશી રોકાણકારો વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓને કારણે સલામત આશ્રયસ્થાનો તરફ વળ્યા છે અથવા તો આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) જેવા થીમ આધારિત ક્ષેત્રો તરફ આકર્ષાયા છે, જેમાં ભારતમાં હાલ પૂરતી મર્યાદિત તકો ઉપલબ્ધ છે.

વેલ્યુએશન હવે સાનુકૂળ: શું બજારમાં મોટો ઉછાળો આવશે?

સતત થયેલા આ ઘટાડાને કારણે ભારતીય શેરબજારમાં હવે સ્ટોક્સના ભાવ (Valuations) વ્યાજબી અને આકર્ષક સ્તરે આવી ગયા છે. દેશની ટોચની ૨૫૦ કંપનીઓનું વેલ્યુએશન હવે રોકાણકારોને કમ્ફર્ટ આપી રહ્યું છે.

• લાર્જ-કેપ (Large-cap): મોટા કદની કંપનીઓના શેર પોતાના ૫ થી ૧૦ વર્ષના સરેરાશ વેલ્યુએશન કરતાં પણ નીચા ભાવે મળી રહ્યા છે.

• મિડ-કેપ (Mid-cap): મધ્યમ કદની કંપનીઓનું વેલ્યુએશન પણ તેમના ૫ વર્ષના સરેરાશ કરતાં ઓછું અને ૧૦ વર્ષના સરેરાશની નજીક છે.

ઐતિહાસિક આંકડા દર્શાવે છે કે જ્યારે પણ બજારે સતત બે વર્ષ સુધી સુસ્ત કે નગણ્ય રિટર્ન આપ્યું હોય, ત્યારે તેની પછીના ૧ થી ૨ વર્ષમાં બજારમાં ખૂબ જ મજબૂત રિટર્ન જોવા મળ્યું છે—શરત માત્ર એટલી કે કંપનીઓની કમાણી (Corporate Earnings) સ્થિર હોવી જોઈએ.

કોર્પોરેટ કમાણી અને વિદેશી રોકાણકારોનો પાછો વળતો પ્રવાહ

મધ્ય પૂર્વના તણાવ અને કાચા તેલ તથા અન્ય કોમોડિટીના ભાવ વધવાને કારણે એપ્રિલ-જૂન ત્રિમાસિક ગાળાના કોર્પોરેટ પરિણામો પર થોડી નકારાત્મક અસર પડી શકે છે. પરંતુ, નિષ્ણાતોના મતે ભારતીય કંપનીઓની લાંબા ગાળાની કમાણીની ક્ષમતામાં કોઈ મોટો ઘટાડો થવાની શક્યતા નથી.

રોકાણકારો માટે આશાનું એક નવું કિરણ એ છે કે સતત વેચવાલી બાદ આ મહિને (જુલાઈ ૨૧ સુધીમાં) વિદેશી રોકાણકારોએ રૂ. ૧૩,૬૧૦ કરોડની ચોખ્ખી ખરીદી (Net Buying) કરી છે. આ સંકેત આપે છે કે વિદેશી રોકાણકારો ફરી એકવાર ભારતીય બજારના આકર્ષક ભાવ અને ભવિષ્યની શક્યતાઓને ઓળખવા લાગ્યા છે.

કટારિયા જણાવે છે કે, “ઘણા લોકો વધુ ઘટાડાની રાહ જોવામાં રોકાણ કરવાનું ટાળતા હોય છે. પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે બજારના ઘટાડામાં જેટલું નુકસાન નથી થતું, તેનાથી વધુ નુકસાન યોગ્ય સમયની રાહ જોઈને રોકાણ ન કરવામાં થાય છે.”

કયા ક્ષેત્રો (Sectors) માં રોકાણની શ્રેષ્ઠ તકો છે?

સૌરભ કટારિયાના મતે આગામી સમયમાં નીચે મુજબના ક્ષેત્રોમાં ઉત્તમ વૃદ્ધિ જોવા મળી શકે છે:

૧. બચતનું નાણાકીયકરણ (Financialisation of Savings): ભારતમાં લોકો હવે પરંપરાગત બચત (જેમ કે સોનું કે જમીન) છોડીને શેરબજાર, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને ઈન્સ્યોરન્સ તરફ વળી રહ્યા છે. આ ટ્રેન્ડથી એસેટ મેનેજમેન્ટ કંપનીઓ (AMCs) અને વીમા કંપનીઓને મોટો ફાયદો થશે.

૨. પ્રીમિયમ વપરાશ (Premium Consumption): ભારતમાં મધ્યમ વર્ગની આવક વધતાં લક્ઝરી અને પ્રીમિયમ પ્રોડક્ટ્સનો વપરાશ ઝડપથી વધી રહ્યો છે.

૩. ઉર્જા પરિવર્તન (Energy Transition): ગ્રીન એનર્જી અને રિન્યુએબલ પાવર ક્ષેત્રે મોટો બદલાવ આવી રહ્યો છે. આ ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલી કેપિટલ ગુડ્સ અને પાવર કંપનીઓ માટે લાંબા ગાળાનો ગ્રોથ પાકો છે.

આઈટી (IT) સેક્ટરથી દૂર રહેવાની સલાહ કેમ?

બીજી તરફ, મોટા કદની આઈટી (Large-cap IT) કંપનીઓ માટે તેમનો અભિગમ અંડરવેઈટ (ઓછા રોકાણનો) છે. AI (આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ) આવવાને કારણે આઈટી કંપનીઓ મોડેલ માટે જોખમ ઊભું થયું છે અને તેમાં વેચવાલી જોવા મળી રહી છે.

વાસ્તવમાં, AI આવ્યા પહેલાં જ આઈટી કંપનીઓનો વિકાસ ધીમો પડી ગયો હતો, કારણ કે મલ્ટિનેશનલ કંપનીઓ ભારતમાં પોતાના ગ્લોબલ કેપેબિલિટી સેન્ટર્સ (GCCs) સ્થાપી રહી હતી, જેથી આઈટી સર્વિસ કંપનીઓનું કામ ઘટી રહ્યું હતું. જોકે કેટલાક આઈટી શેર હાલ ખૂબ સસ્તા મળી રહ્યા છે, પરંતુ તેમની આવક અને નફામાં ઝડપી વૃદ્ધિ થવાના એંધાણ હાલ દેખાતા નથી.

લાંબા ગાળે ભારત એક સર્વિસ-આધારિત અર્થતંત્રમાંથી ‘મેન્યુફેક્ચરિંગ’ (ઉત્પાદન) આધારિત અર્થતંત્ર તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. સરકારની PLI (પ્રોડક્શન-લિંક્ડ ઈન્સેન્ટિવ) યોજનાઓ અને ‘મેક ઈન ઈન્ડિયા’ ઝુંબેશ આ દિશામાં મહત્વનો ભાગ ભજવી રહી છે.

ટૂંકમાં, બજારમાં હાલ જે ડર અને નિરાશાનું વાતાવરણ છે, તે વાસ્તવમાં સમજદાર રોકાણકારો માટે ગુણવત્તાયુક્ત સ્ટોક્સ નીચા ભાવે ખરીદવાની એક સુવર્ણ તક છે. ટૂંકા ગાળાના આંચકાઓથી ગભરાયા વગર શિસ્તબદ્ધ રીતે રોકાણ ચાલુ રાખવું એ જ સંપત્તિ સર્જનની સાચી ચાવી છે.