લોકકથાઓ, પવિત્રતા અને સંગીત સાથે જોડાયેલું શર્મિષ્ઠા તળાવ પ્રવાસીઓનું આકર્ષણ
વડનગરના કેન્દ્રમાં આવેલું શર્મિષ્ઠા તળાવ વર્ષોથી સ્થાનિકો અને પ્રવાસીઓ માટે આકર્ષણનું ઉપકેન્દ્ર બન્યું છે. શહેરની પ્રાચીન સંસ્કૃતિને ઓળખ આપતું આ તળાવ હવે નવી પેઢીના મનમાં પણ સ્થાન બનાવી રહ્યું છે, કારણ કે અહીં તાજેતરમાં વિકસાવાયેલ થીમ પાર્કમાં શાંતિપૂર્ણ વાતાવરણ સાથે સંગીતના રાગો માણવાની સુવિધા ઉપલબ્ધ છે. ઉત્સવો અને દિવાળીના દિવસોમાં તો આ વિસ્તાર રંગે ચંગે ખીલી ઉઠે છે અને લોકો મોટી સંખ્યામાં અહીં પર્યટનનો આનંદ લેવા આવે છે. સૌથી વિશેષ એ છે કે અહીં પ્રવેશ માટે કોઈપણ પ્રકારની ફી લેવામાં આવતી નથી.
ગાઈડ રૂપલબેનના જણાવ્યા મુજબ શર્મિષ્ઠા તળાવને ‘શંકતીર્થ’ તરીકે પણ પૂજનીય માનવામાં આવે છે
સ્થાનિક લોકમાન્યતાઓ પ્રમાણે આ તળાવને હજારો વર્ષ જૂનું માનવામાં આવે છે અને સોમવંશની એક રાજકન્યાએ પાર્વતી માતાની ઉપાસના માટે અહીં તપ કર્યુ હતું. રાજા અભેસિંગના સમયમાં થયેલા ખોદકામ પછી પણ તળાવમાં પાણી સ્થિર થતું ન હતું એવી કથા પ્રસિદ્ધ છે. ત્યારબાદ રાજાના પુત્ર અને પુત્રવધૂએ સ્વયંનું બલિદાન આપ્યું ત્યારથી પાણીનો અભાવ ક્યારેય રહ્યો નથી તેવી લોકવાયકા આજે પણ શહેરમાં જીવંત છે. આ માન્યતાઓ લોકોને આ તળાવ સાથે વધુ આધ્યાત્મિક રીતે જોડે છે.
પથ્થરબંધ બાંધકામ અને સમચોરસ આકાર તળાવને પ્રાચીન કળાનો જીવંત દાખલો બનાવે છે
તળાવની ચારેય બાજુ પથ્થરબંધ રચના તેનો ઐતિહાસિક વૈભવ દર્શાવે છે, પૂર્વ ભાગનો થોડો વિસ્તાર સમય જતા ખંડિત થયો છે. બાકીની ત્રણ બાજુ આજે પણ પોતાની પારંપરિક સુંદરતા સાથે ઊભી છે. સમચોરસ આકાર ધરાવતા આ તળાવમાં પથ્થરના ઓવારા અને પગથિયાં જોવા મળે છે, જે ક્યારેય 360 સુધી ગણાતા હતા એવી માન્યતા પ્રચલિત છે. આજકાલ જમીન દટાઈ જવાથી બધા પગથિયાં દેખાતા નથી, પરંતુ ખોદકામ દરમિયાન તેઓ બહાર આવતા હોવાને કારણે આ વિગતોને વધુ વિશ્વસનીયતા મળે છે.
તળાવની આસપાસ આવેલા વિવિધ ‘આરાઓ’ સ્થળને વધુ આકર્ષક અને કુદરતી સૌંદર્યથી ભરપૂર બનાવે છે
લક્ષ્મીનારાયણ આરો, કૃષ્ણ આરો, પટવા આરો અને ચોપડા આરો જેવા અનેક આરાઓ તળાવની રચનાને વધુ વિશિષ્ટ બનાવે છે. કેટલાક આરાઓ પર મોટા વૃક્ષો ઉગેલા હોવાથી ત્યાં છાંયો અને ઠંડકની અનુભૂતિ મળે છે, જે મુલાકાતીઓને વધુ સમય રોકાવા પ્રેરિત કરે છે. શાંતિમય બગીચા જેવી રચના હોવાથી આ વિસ્તાર સ્થાનિક લોકોનો પ્રિય સહેલગાહ પણ બની ગયો છે.
નાગરખંડ ગ્રંથમાં વર્ણવેલી પુરાણકથા શર્મિષ્ઠા તળાવને વધુ પવિત્રતા અને પ્રાચીનતા આપે છે
એક પ્રચલિત કથા મુજબ સોમવંશના વૃદ્ધ રાજા વૃકને પુત્રીનો જન્મ થતાં જ જોશીએ તેણીને ‘વિષકન્યા’ ગણાવી હતી. બાદમાં થયેલી દુર્ભાગ્યપૂર્ણ ઘટનાઓને કારણે તેને નગરમાંથી દૂર મોકલવામાં આવી. ફરતા ફરતા તે આજના તળાવની આસપાસ આવી અને ઋષિઓ પાસેથી પોતાના પૂર્વજન્મના પાપ વિશે જાણી પાર્વતી માતાની આરાધના કરી. તપસ્યા બાદ માતા પાર્વતી પ્રસન્ન થઈ શક્તિસ્થળનું વરદાન આપ્યું અને આ સ્થાનને ‘શર્મિષ્ઠા તીર્થ’ તરીકે ઓળખ અપાઈ. અહીં સ્નાન કરનારને પુણ્ય મળે છે એવી માન્યતા આજે પણ જીવંત છે.
સતીની દેરી, પ્રાચીન સ્થાપત્ય અને સંગીતથી પ્રેરિત થીમ પાર્ક મળીને શર્મિષ્ઠા તળાવને વધુ અનોખું બનાવે છે
તળાવના મધ્યભાગમાં આવેલી સતીની દેરી આ વિસ્તારને આધ્યાત્મિક શાંતિ આપે છે. પ્રાચીન શિલ્પકલા, ઐતિહાસિક કથાઓ તથા આધુનિક સંગીત આધારિત સુવિધાઓ મળીને આ સ્થળને એક અનોખું પર્યટન કેન્દ્ર બનાવે છે. અહીં કોઈ એન્ટ્રી ફી ન હોવાને કારણે સ્થાનિકો ઉપરાંત બહારથી આવતા પ્રવાસીઓ માટે પણ આ તળાવ ખાસ પસંદગી છે. અનેક શતાબ્દીઓ જૂનું શર્મિષ્ઠા તળાવ આજે પણ વડનગરના ગૌરવનું જીવંત પ્રતીક બની રહ્યું છે.
