સપ્ટેમ્બરથી ખાંડના વેચાણમાં ક્રાંતિકારી ફેરફારો: કેન્દ્ર સરકાર દર ૧૫ દિવસે મિલ ક્વોટા નક્કી કરશે, સંગ્રહખોરી અટકાવવા કડક નિયમો લાગુ
દેશમાં ખાંડના ભાવમાં તાજેતરમાં જોવા મળેલા વધારા વચ્ચે અને આગામી તહેવારોની મોસમને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્ર સરકારે ખાંડના પુરવઠા અને વેચાણ સંબંધિત એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને કડક નિર્ણય લીધો છે. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ થી ખાંડ મિલો માટે અત્યાર સુધી ચાલી આવતી માસિક વેચાણ ક્વોટા (Monthly Sales Quota) ની પદ્ધતિ સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવામાં આવશે. તેના બદલે હવે દર ૧૫ દિવસે એટલે કે પખવાડિયાના ધોરણે વેચાણ ક્વોટા ફાળવવામાં આવશે. સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય બજારમાં ખાંડનો સાતત્યપૂર્ણ પુરવઠો જાળવી રાખવાનો અને સંગ્રહખોરી કે કૃત્રિમ અછત ઊભી થતી અટકાવવાનો છે. સરકારે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ખાતરી આપી છે કે દેશમાં ખાંડનો પૂરતો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે અને કોઈ અછત નથી.
જૂની સિસ્ટમમાં ખામીઓ અને નવા નિયમોની જરૂરિયાત
હાલના નિયમો મુજબ, ખાદ્ય મંત્રાલય દ્વારા આખા મહિના માટે ખાંડ મિલોને એકમુશ્ત વેચાણ ક્વોટા ફાળવવામાં આવતો હતો. જોકે, સરકારી તપાસ અને સ્ટોક ઓડિટ દરમિયાન કેટલીક ગંભીર ખામીઓ સામે આવી હતી. જાણવા મળ્યું હતું કે કેટલીક મિલોમાં સત્તાવાર રીતે જાહેર કરાયેલા જથ્થા કરતાં વધુ ખાંડનો જથ્થો સંગ્રહિત હતો, જ્યારે કેટલીક મિલોએ પોતાના ફાળવેલ ક્વોટા કરતાં ઓછી ખાંડ બજારમાં વેચી હતી.
આ ઉપરાંત, મહિનાની શરૂઆતમાં વેચાયેલી ખાંડ ખરીદદારો દ્વારા મહિનાના અંતમાં ઉપાડવામાં આવતી હતી. આ પરિસ્થિતિના કારણે બજારમાં કામચલાઉ ધોરણે કૃત્રિમ અછત સર્જાતી હતી અને સંગ્રહખોરો ભાવ વધારાનો ગેરલાભ ઉઠાવતા હતા.
હવે પખવાડિયાના ધોરણે ડિસ્પેચ અને કડક સમયમર્યાદા
સપ્ટેમ્બરથી અમલી બનનારા નવા નિયમો હેઠળ, ખાંડ મિલોને ૧૫ દિવસના સમયગાળા માટે વેચાણ ક્વોટા આપવામાં આવશે.
વેચાણની શરત: મિલોએ તેમને મળેલા પખવાડિયાના ફાળવેલ જથ્થામાંથી ઓછામાં ઓછો ૪૦ ટકા હિસ્સો પહેલા જ અઠવાડિયામાં ફરજિયાતપણે વેચવો પડશે અને બાકીનો જથ્થો પછીના અઠવાડિયામાં પૂરો કરવો પડશે.
ડિલિવરી સમયમર્યાદા: ખાંડનું વેચાણ સોદો પૂર્ણ થયાના ૭ દિવસની અંદર જ તેનો જથ્થો ફેક્ટરીમાંથી રવાના (Dispatch) કરી દેવો પડશે.
સરકારનો અંદાજ છે કે આ આકરા પગલાંથી ખાંડની સપ્લાય ચેઈન અત્યંત ઝડપી બનશે અને સ્થાનિક બજારોમાં ખાંડની ઉપલબ્ધતામાં મોટો સુધારો થશે.
ભાવમાં ઘટાડાની શરૂઆત અને ૧૦ લાખ ટન કાચી ખાંડની આયાત
સરકાર દ્વારા લેવામાં આવેલા આગોતરા પગલાંના કારણે છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં એક્સ-મિલ (Ex-Mill) ખાંડના ભાવમાં અંદાજે ૨૦ ટકા જેટલો આંકડાકીય ઘટાડો નોંધાયો છે, જેની સીધી અસર છૂટક બજાર પર પણ દેખાવા લાગી છે. જો બજારમાં પુરવઠો આ જ રીતે સામાન્ય રહેશે તો આગામી દિવસોમાં છૂટક ભાવમાં વધુ ઘટાડો થશે.
મોંઘવારીને ડામવા માટે કેન્દ્ર સરકારે ૩૧ ઓક્ટોબર સુધી ૧૦ લાખ ટન કાચી ખાંડ (Raw Sugar) ની આયાત કરવાની વિશેષ મંજૂરી પણ આપી દીધી છે. આ ઉપરાંત, બજારમાં સટ્ટાખોરી રોકવા માટે વેપારીઓ, ડીલરો અને મોટા ખરીદદારો પર કડક સ્ટોક મર્યાદા (Stock Limit) લાદી દેવામાં આવી છે, જ્યારે ખાંડની વિદેશી નિકાસ પર અગાઉથી જ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવેલો છે.
તહેવારોની મોસમમાં ગ્રાહકોને મળશે પૂરતો પુરવઠો
કેન્દ્ર સરકારે જાહેરાત કરી છે કે ઓક્ટોબરથી શરૂ થતા નવા માર્કેટિંગ વર્ષ માટે શેરડીનું પિલાણ (Sugarcane Crushing) ૧૫ ઓક્ટોબરથી દેશભરમાં શરૂ થઈ જશે. ઓક્ટોબર મહિનામાં જ ખાંડનું ઉત્પાદન ૧૦ લાખ ટનથી વધુ અને નવેમ્બરમાં અંદાજે ૪૫ લાખ ટનથી વધુ થવાનો અંદાજ છે.
આમ, ઓક્ટોબર અને નવેમ્બર મહિનામાં ૫૫ લાખ ટનથી વધુ ખાંડનું નવું ઉત્પાદન બજારમાં આવવાથી દેશમાં તહેવારોની મોસમ દરમિયાન મીઠાઈ અને ખાદ્ય ઉદ્યોગ માટે ખાંડની કોઈ કમી રહેશે નહીં અને ભાવ પણ સામાન્ય નાગરિકોની પહોંચમાં રહેશે.
