ગેસ ગૂંગળામણથી ચાર માસૂમ જિંદગીઓ હોમાઈ: સ્મીમેર બહાર પરિવારોનું હૈયાફાટ રુદન, “માલિકને સામે લાવો, અમને ન્યાય જોઈએ!”
રોજીરોટી કમાવવા અને પોતાના પરિવારનું ગુજરાન ચલાવવા માટે ઘરની બહાર નીકળેલા ચાર શ્રમિકો માટે એક સામાન્ય દિવસ મોતનો પેગામ લઈને આવશે, તેવી કલ્પના પણ કોઈએ કરી નહોતી. સુરતમાં ગેસ ગૂંગળામણના કારણે ચાર વ્યક્તિઓના કમકમાટીભર્યા મોતની ઘટનાએ સમગ્ર પંથકને ધ્રુજાવી દીધો છે. આ અકસ્માત એટલો ભયાનક અને આઘાતજનક હતો કે જેણે પણ આ સમાચાર સાંભળ્યા, તેની આંખો ભીની થઈ ગઈ.
એક સાથે ચાર-ચાર જુવાનજોધ દીકરાઓ અને ઘરના મોભીઓ ગુમાવનારા પરિવારો પર જાણે આભ તૂટી પડ્યું છે. આ હૃદયદ્રાવક ઘટનાને પગલે મૃતકોના પરિવારજનોમાં ભારે આક્રોશ અને ઘેરા શોકની લાગણી વ્યાપી ગઈ છે.
સ્મીમેર હોસ્પિટલ બહાર કાળજું ચીરી નાખે તેવા દ્રશ્યો
ઘટના બાદ ચારેય વ્યક્તિઓના મૃતદેહને પોસ્ટમોર્ટમ અર્થે સુરતની સ્મીમેર (SMIMER) હોસ્પિટલ ખાતે ખસેડવામાં આવ્યા હતા. હોસ્પિટલનો પોસ્ટમોર્ટમ રૂમ સામાન્ય રીતે જ ગમગીન હોય છે, પરંતુ આજે ત્યાં જે દ્રશ્યો સર્જાયા હતા તે કોઈ પણ પથ્થર દિલના માણસને પણ રડાવી દે તેવા હતા.
“મારો દીકરો પાછો લાવી આપો… એણે કોઈનું શું બગાડ્યું હતું?”
સ્મીમેર હોસ્પિટલના પીએમ રૂમ બહાર ગુંજતો એક લાચાર માતાનો આક્રંદ.
ચાર-ચાર સ્વજનો ગુમાવતા પરિવારોનું હૈયાફાટ રુદન આખા હોસ્પિટલ પરિસરમાં ગુંજી રહ્યું હતું. સગા-સંબંધીઓની આંખોમાંથી વહેતા અશ્રુ રોકાવાનું નામ નહોતા લેતા. જે પરિવારોના કમાઉ સભ્યો આ દુનિયામાંથી કાયમ માટે ચાલ્યા ગયા, તેમની સામે હવે અંધકારમય ભવિષ્ય દેખાઈ રહ્યું છે. આક્રંદ, ચીસાચીસ અને લાચારી વચ્ચે આખો માહોલ અત્યંત ગમગીન બની ગયો હતો.
“ન્યાય જોઈએ છે”: પરિવારનો આક્રોશ અને માલિક સામે સવાલો
આ ઘટના માત્ર એક અકસ્માત નથી, પરંતુ ક્યાંક ને ક્યાંક બેદરકારીનો મોટો પુરાવો છે, તેવો આક્ષેપ પીડિત પરિવારો કરી રહ્યા છે. હોસ્પિટલ બહાર એકત્ર થયેલા મૃતકોના સગા-સંબંધીઓએ ભારે આક્રોશ સાથે તંત્ર અને કંપનીના માલિક સામે મોરચો માંડ્યો હતો.
પરિવારજનોની એક જ માંગ છે: “કંપનીના માલિકને અમારી સામે હાજર કરો!”
રોષે ભરાયેલા પરિવારે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે, જ્યાં સુધી તેમને આ મામલે સંતોષકારક જવાબ અને ન્યાય નહીં મળે, ત્યાં સુધી તેઓ શાંત બેસવાના નથી. પરિવારે ભારે હૈયે અને આક્રોશ સાથે કહ્યું, “અમને કોઈ વળતર કે ખોટા આશ્વાસનો નથી જોઈતા, અમોને માત્ર અને માત્ર ન્યાય જોઈએ છે. જેમની બેદરકારીના કારણે અમારા ઘરના દીવા બુઝાઈ ગયા, તેમને સજા થવી જ જોઈએ.”
અસલી હકીકત: એક ફેક્ટરીથી બીજી ફેક્ટરીએ કેમ લઈ જવાયા?
આ સમગ્ર ઘટના પાછળ એક મોટી ચોંકાવનારી વિગત સામે આવી છે. મૃતક શ્રમિકો મૂળ જે ફેક્ટરીમાં કામ કરતા હતા, ત્યાંથી તેમને નિયમોની ઐસીતૈસી કરીને બીજી જગ્યાએ મોકલવામાં આવ્યા હતા. પરિવારના જણાવ્યા અનુસાર, આ શ્રમિકોને નિયમિત કામ સિવાય અન્ય એક ફેક્ટરીમાં માત્ર સાફસફાઈના હેતુસર લઈ જવામાં આવ્યા હતા.
કામદારોને એક ફેક્ટરીથી બીજી ફેક્ટરીએ સાફસફાઈ માટે શિફ્ટ કરવામાં આવ્યા અને આ શિફ્ટિંગ જ તેમના માટે કાળ સાબિત થયું. સાફસફાઈની કામગીરી દરમિયાન ત્યાં કોઈ ઝેરી ગેસ લીક થયો અથવા તો ટાંકી કે બંધ જગ્યામાં ગૂંગળામણ થઈ, જેના કારણે ચારેય યુવકોને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડી અને જોતજોતામાં ચારેય જિંદગીઓ શાંત થઈ ગઈ. સુરક્ષાના સાધનોનો અભાવ કે આગોતરી સાવચેતી ન રાખવાના કારણે આ ગંભીર દુર્ઘટના ઘટી હોવાનું પ્રાથમિક દ્રષ્ટિએ દેખાઈ રહ્યું છે.
| ક્રમ | મૃતકનું નામ | હોદ્દો / ભૂમિકા |
| ૧. | વિજય ભીખાભાઈ આહિરે | શ્રમિક / કામદાર |
| ૨. | યોગેશ નાનાભાઈ જાદવ | શ્રમિક / કામદાર |
| ૩. | વિકાસ સંતોષ સોનાવણે | શ્રમિક / કામદાર |
| ૪. | નિલેશ વિઠ્ઠલ સાવલિયા | કંપનીના સુપરવાઇઝર |
સુપરવાઇઝર જ ત્રણેય યુવકોને મોતના મુખમાં લઈ ગયો!
આ સમગ્ર ઘટનામાં સૌથી વધુ આઘાતજનક અને કમનસીબ બાબત એ છે કે, જે વ્યક્તિ આ ત્રણેય યુવકોને સાફસફાઈના કામ માટે દોરી ગયો હતો, તેનું પોતાનું પણ આ ઘટનામાં મોત નીપજ્યું છે.
કંપનીના સુપરવાઇઝર તરીકે ફરજ બજાવતા નિલેશ વિઠ્ઠલ સાવલિયા જ અન્ય ત્રણેય યુવકો (વિજય આહિરે, યોગેશ જાદવ અને વિકાસ સોનાવણે)ને સાફ-સફાઈ માટે ‘રતિહ હાઉસ’ ખાતે લઈ ગયા હતા. રતિહ હાઉસમાં સાફસફાઈની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ તે દરમિયાન જ આ ભયાનક ગેસ ગૂંગળામણની ઘટના બની હતી. સુપરવાઇઝર નિલેશ સાવલિયા પોતે પણ ઝેરી ગેસની અસરમાંથી બચી શક્યા નહીં. આમ, અન્યને કામ પર લઈ જનાર વ્યક્તિ સહિત ચારેય જણા કાળનો કોળિયો બની ગયા.
ઉઠતા સવાલો અને વહીવટી તંત્ર સામે પડકાર
આ ઘટનાએ ઔદ્યોગિક એકમોમાં શ્રમિકોની સુરક્ષાને લઈને ફરી એકવાર અનેક ગંભીર સવાલો ઉભા કર્યા છે:
- જ્યારે શ્રમિકોને સાફસફાઈ માટે બીજી જગ્યાએ મોકલવામાં આવ્યા, ત્યારે ત્યાં સુરક્ષાના પૂરતા સાધનો (જેમ કે માસ્ક કે ઓક્સિજન સિલિન્ડર) કેમ નહોતા?
- ઝેરી ગેસની શક્યતા હોવા છતાં કોઈ પણ જાતના આગોતરા ચેકિંગ વગર શ્રમિકોને અંદર કેમ ઉતારવામાં આવ્યા?
- આવી જોખમી કામગીરી વખતે કોઈ ઇમરજન્સી મેડિકલ ટીમ કે રેસ્ક્યૂ ટીમ કેમ હાજર નહોતી?
