ગ્રીન કાર્ડ ધારકો માટે ‘સ્વદેશ પરત ફરવાના’ આદેશ પર અમેરિકા બેકફૂટ પર: DHS એ આપી સ્પષ્ટતા – “બધો નિર્ણય હવે ઇમિગ્રેશન ઓફિસરોના હાથમાં”
અમેરિકામાં સ્થાયી થવા અને ગ્રીન કાર્ડ મેળવવા ઈચ્છતા લાખો પ્રવાસીઓ માટે છેલ્લા કેટલાક દિવસો ભારે ચિંતા અને ઉત્તેજનાભર્યા રહ્યા છે. તાજેતરમાં જ ટ્રમ્પ પ્રશાસન દ્વારા એક એવો આદેશ બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો, જેમાં કહેવાયું હતું કે જે વિદેશી નાગરિકો અમેરિકામાં કાયમી રહેઠાણ (Permanent Residency) મેળવવા માંગે છે, તેમણે ગ્રીન કાર્ડની મંજૂરી ન મળે ત્યાં સુધી પોતાના વતન પાછા જવું પડશે. આ આદેશથી ખાસ કરીને અમેરિકામાં રહેતા ભારતીય આઇટી વ્યાવસાયિકો, વિદ્યાર્થીઓ અને પ્રવાસીઓમાં ફફડાટ વ્યાપી ગયો હતો.
જો કે, આ આકરા આદેશના બરાબર એક અઠવાડિયા પછી, અમેરિકાના ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ હોમલેન્ડ સિક્યુરિટી (DHS) એ આ મામલે મોટો યુ-ટર્ન લીધો છે.અહેવાલ અનુસાર, DHS એ હવે નરમ વલણ અપનાવતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે દરેક વ્યક્તિએ પોતાના દેશ પાછા જવાની જરૂર નથી, માત્ર કેટલાક ચોક્કસ કિસ્સાઓમાં જ આ નિયમ લાગુ પડશે. આ નવી સ્પષ્ટતાથી લાખો પ્રવાસીઓએ રાહતનો શ્વાસ લીધો છે.
વ્હાઇટ હાઉસનો એ આદેશ જેણે સમગ્ર વિશ્વમાં હલચલ મચાવી દીધી
આ સમગ્ર વિવાદની શરૂઆત એક અઠવાડિયા પહેલા થઈ હતી જ્યારે યુએસ સિટિઝનશિપ એન્ડ ઇમિગ્રેશન સર્વિસીસ (USCIS) ના પ્રવક્તા ઝેક કાહલરે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ઇમિગ્રેશન નીતિઓ અંતર્ગત એક કડક નિર્દેશ જાહેર કર્યો હતો. તેમણે બ્લૂમબર્ગના એક અહેવાલમાં જણાવ્યું હતું કે, “હવેથી, જો કોઈ વિદેશી નાગરિક અમેરિકામાં અસ્થાયી રૂપે રહે છે અને ગ્રીન કાર્ડ મેળવવા ઈચ્છે છે, તો તેણે અરજી કરવા માટે પોતાના વતન પાછા જવું પડશે. માત્ર અસાધારણ સંજોગોમાં જ આમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવશે.”
કાહલરે આ નીતિ પાછળની દલીલ આપતા કહ્યું હતું કે આ ફેરફારથી અમેરિકી ઇમિગ્રેશન સિસ્ટમ કાયદાના દાયરામાં રહીને કામ કરશે અને કાયદાકીય છટકબારીઓનો દુરુપયોગ બંધ થશે. જ્યારે કોઈ વિદેશી પોતાના દેશમાંથી અરજી કરે છે, ત્યારે ગ્રીન કાર્ડ રિજેક્ટ થયા પછી અમેરિકામાં ગેરકાયદેસર રીતે છુપાઈને રહેવાની આશંકા સાવ નહિવત થઈ જાય છે. આ આદેશને ટ્રમ્પ પ્રશાસનના ઇમિગ્રેશન ક્રૅકડાઉન (કડક ઝુંબેશ) ના એક ભાગ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો હતો.
ગ્રીન કાર્ડ ઓર્ડર પર અચાનક કેમ લેવો પડ્યો યુ-ટર્ન?
અમેરિકાની વર્તમાન નીતિ અનુસાર, જે પ્રવાસીઓ યોગ્ય લાયકાત ધરાવે છે તેઓ અમેરિકામાં રહીને જ પોતાના સ્ટેટસમાં ફેરફાર (Adjustment of Status) માટે અરજી કરી શકે છે. વર્ષ ૨૦૨૪ ના આંકડા દર્શાવે છે કે અમેરિકાએ આશરે ૧૪ લાખ લોકોને ગ્રીન કાર્ડ આપ્યા હતા, જેમાંથી મોટાભાગના લોકોએ અમેરિકાની અંદર રહીને જ આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી હતી. સામાન્ય રીતે આ અરજદારોને કોઈ અમેરિકી એમ્પ્લોયર (કંપની) અથવા કોઈ નજીકના સંબંધી દ્વારા સ્પોન્સર કરવામાં આવતા હોય છે.
પરંતુ ગયા અઠવાડિયાના આદેશે આખી વ્યવસ્થાને પલટી નાખી હતી, જેના કારણે ભારે વિરોધ અને અસમંજસની સ્થિતિ ઊભી થઈ હતી. આ આકરા વિરોધ અને કાનૂની ગૂંચવણોને જોતા, હોમલેન્ડ સિક્યુરિટી (DHS) ના પ્રવક્તાએ ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સને જણાવ્યું કે આ કોઈ જનરલ કે સામૂહિક ફેરફાર નથી. હવે આ નિર્ણય સંપૂર્ણપણે ઇમિગ્રેશન ઓફિસરો પર છોડવામાં આવ્યો છે કે કયા વ્યક્તિને ગ્રીન કાર્ડની અરજી માટે તેના વતન મોકલવો અને કોને અમેરિકામાં જ રહેવા દેવો.
DHS ના પ્રવક્તાએ સ્પષ્ટતા કરતા કહ્યું, “આ કોઈ નવો કાયદો નથી, પરંતુ ઓફિસરોને તેમની વિવેકાધીન સત્તા (Discretionary Authority) ની યાદ અપાવવાનો એક પ્રયાસ હતો. ઇમિગ્રેશન ઓફિસરો હંમેશાથી દરેક કેસની વ્યક્તિગત તપાસ કરીને આ પ્રકારના નિર્ણયો લેવાની સત્તા ધરાવે છે.”
ભારતીયો અને H-1B વિઝા ધારકો પર શું થશે અસર?
જ્યારે ૨૧ મે ના રોજ આ કડક મેમો જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો, ત્યારે અમેરિકામાં અભ્યાસ કરતા F-1 સ્ટુડન્ટ વિઝા ધારકો અને પ્રવાસી (Tourist) વિઝા પર આવેલા લોકોમાં ભારે ગભરાટ ફેલાયો હતો. આ સિવાય, H-1B વિઝા પર અમેરિકામાં કામ કરતા આઇટી પ્રોફેશનલ્સ પણ ચિંતામાં મુકાયા હતા, જેમાં લગભગ ૭૦% ટકા હિસ્સો ભારતીયોનો છે.
જો કે, સુધારેલી માર્ગદર્શિકા અને નિષ્ણાતોના મતે, H-1B વિઝા ધારકોને આ નવા નિયમથી મોટું રક્ષણ મળવાની સંભાવના છે. તેનું કારણ H-1B વિઝામાં રહેલો ‘ડ્યુઅલ ઇન્ટેન્ટ’ (Dual Intent) એટલે કે દ્વિઅર્થી હેતુનો સિદ્ધાંત છે. આ કાનૂની સિદ્ધાંત હેઠળ, H-1B વિઝા ધારકને અમેરિકામાં કામ કરવાની સાથે-સાથે કાયમી રહેઠાણ (ગ્રીન કાર્ડ) મેળવવા માટે અરજી કરવાની સત્તાવાર મંજૂરી મળેલી છે. તેથી, તેમને વતન પાછા મોકલવાની શક્યતા ઘણી ઓછી છે.
અગાઉ USCIS ના પ્રવક્તા કાહલરે પણ સંકેત આપ્યા હતા કે જે લોકો અમેરિકાને ‘આર્થિક લાભ’ પહોંચાડી રહ્યા છે અથવા જેઓ ‘રાષ્ટ્રીય હિત’ (National Interest) માં કામ કરી રહ્યા છે, તેમને આ પ્રક્રિયા માટે વિદેશ જવાનું કહેવામાં આવશે નહીં.
વિવાદો અને અનિશ્ચિતતા હજુ પણ યથાવત
DHS દ્વારા સત્તાવાર સ્પષ્ટતા અને પીછેહઠ કરવામાં આવી હોવા છતાં, અમેરિકામાં ગ્રીન કાર્ડ મેળવવાની ભવિષ્યની પ્રક્રિયાને લઈને અનિશ્ચિતતાના વાદળો હજુ પણ હટ્યા નથી. પ્રવાસીઓ અને કાનૂની નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે બધી સત્તા ઇમિગ્રેશન ઓફિસરોના હાથમાં સોંપાવાના કારણે ભેદભાવ અને વિલંબના કિસ્સાઓ વધી શકે છે.
એક તરફ ટ્રમ્પ પ્રશાસન ઇમિગ્રેશનના નિયમો વધુ આકરા કરીને પોતાના મતદારોને ખુશ કરવા માંગે છે, તો બીજી તરફ અમેરિકાની મોટી ટેક કંપનીઓ (જેમ કે ગુગલ, માઇક્રોસોફ્ટ) વિદેશી પ્રતિભાઓને ગુમાવવા માંગતી નથી. આ આંતરિક ખેંચતાણને કારણે આગામી દિવસોમાં યુએસ ઇમિગ્રેશન પોલિસીમાં વધુ મોટા વળાંકો જોવા મળી શકે છે. હાલ પૂરતું, અમેરિકામાં રહેતા લાખો પ્રવાસીઓ માટે વતન પાછા ફરવાની તલવાર જે માથા પર લટકી રહી હતી, તે ઓફિસરોના વિવેકબુદ્ધિ પર આવીને અટકી ગઈ છે.
