અમેરિકાની ઈરાનને આખરી ચેતવણી: વાટાઘાટોના ટેબલ પર નહીં આવે તો ભારે કિંમત ચૂકવવી પડશે
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલો ભીષણ સંઘર્ષ હવે અત્યંત વિસ્ફોટક મોડ પર પહોંચી ગયો છે. વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ (WSJ) ના એક સનસનાટીભર્યા અહેવાલ મુજબ, અમેરિકા આ સપ્તાહના અંત સુધીમાં ઈરાન પર એક મોટો અને નવો લશ્કરી હુમલો કરવાની ગંભીર તૈયારીઓ કરી રહ્યું છે. આ લશ્કરી કાર્યવાહીનો મુખ્ય હેતુ તેહરાનને વાટાઘાટોના ટેબલ પર લાવવા અને અમેરિકાની શરતો અનુસાર આત્મસમર્પણ કરવા મજબૂર કરવાનો છે.
અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ મેરીલેન્ડના કેમ્પ ડેવિડ ખાતે યોજાયેલી કેબિનેટ બેઠકમાં અત્યંત આકરા તેવર બતાવ્યા હતા. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે, જોર્ડનમાં યુએસ આર્મી બેઝ પર થયેલા હુમલા બાદ અમેરિકા ચૂપ બેસશે નહીં અને ઈરાન પર એવો જોરદાર પ્રહાર કરવામાં આવશે કે તેઓ લાંબા સમય સુધી તેને સહન કરી શકશે નહીં.
ઈરાની ઉર્જા માળખા પર પ્રહાર કરવાની તૈયારી?
બીજી તરફ, સીબીએસ (CBS) ના એક વિશેષ રિપોર્ટમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે અમેરિકી સૈન્ય ઈરાનના ઉર્જા માળખા, ખાસ કરીને તેની પેટ્રોલિયમ રિફાઇનરીઓ, વીજ ઉત્પાદન કેન્દ્રો અને તેલ ડેપોને સીધા નિશાન બનાવવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે.
જોકે, આ સમાચાર બહાર આવતા જ આંતરરાષ્ટ્રીય માનવાધિકાર સંગઠનોએ ભારે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. નાગરિક સંસ્થાઓનું કહેવું છે કે કોઈપણ દેશના સામાન્ય નાગરિક માળખાને ઇરાદાપૂર્વક નિશાન બનાવવું એ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા મુજબ યુદ્ધ અપરાધ (War Crimes) ગણી શકાય. બીજી તરફ, વ્હાઇટ હાઉસના પ્રેસ સેક્રેટરી કેરોલિન લેવિટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો ઈરાન અર્થપૂર્ણ વાટાઘાટો માટે આગળ નહીં આવે તો તેણે ભારે કિંમત ચૂકવવી જ પડશે.
વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં ભડકો: ક્રૂડ ઓઇલ $૮૬ ને પાર
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના આ વાકયુદ્ધ અને લશ્કરી હિલચાલની સીધી નકારાત્મક અસર વૈશ્વિક શેરબજારો અને કમોડિટી માર્કેટ પર જોવા મળી રહી છે. હુમલાના અહેવાલો વહેતા થતાં જ વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ (WTI) ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ ઝડપથી વધીને પ્રતિ બેરલ ૮૬ યુએસ ડોલરને પાર પહોંચી ગયો છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે ૨૮ ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થયેલા આ મધ્ય પૂર્વના યુદ્ધ બાદ ઈરાને વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ ગણાતી હોર્મુઝ સામુદ્રધૂની (Strait of Hormuz) ને બંધ કરી દીધી હતી. આના કારણે દરિયાઈ માર્ગે થતો ક્રૂડ ઓઇલ, કુદરતી ગેસ અને ખાતરનો પુરવઠો સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ ગયો છે. હાલમાં જ ઈજિપ્તના બંદર પર એલએનજી (LNG) જહાજો પર થયેલા ડ્રોન હુમલા અને ઈરાન દ્વારા છોડવામાં આવેલી બેલિસ્ટિક મિસાઈલોએ પરિસ્થિતિને વધુ વણસાવી દીધી છે.
વિશ્વ અર્થતંત્ર અને અમેરિકી રાજકારણ પર ઘેરી અસર
સતત વધી રહેલા આ લશ્કરી તણાવથી સમગ્ર વિશ્વમાં મોંઘવારીનો નવો રાઉન્ડ શરૂ થવાની દહેશત છે. તેલના વધતા ભાવના કારણે અમેરિકા સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં ઈંધણ, પરિવહન, ખાદ્યપદાર્થો અને જીવનજરૂરી વસ્તુઓ મોંઘી થઈ રહી છે.
આ વર્ષે નવેમ્બરમાં યોજાનારી યુએસ મધ્યસત્ર ચૂંટણીઓ (Midterm Elections) પહેલાં હાથ ધરવામાં આવેલા તાજેતરના પોલમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની આર્થિક અને યુદ્ધ નીતિઓ સામે અમેરિકી મતદારોમાં ભારે અસંતોષ જોવા મળી રહ્યો છે. કેમ્પ ડેવિડ ખાતે પત્રકારો સાથે વાત કરતા ટ્રમ્પે સ્વીકાર્યું હતું કે તેઓ ઈરાની નેતૃત્વ પરથી વિશ્વાસ ગુમાવી રહ્યા છે કારણ કે તેઓ હકીકતોને ખોટી રીતે રજૂ કરે છે.
બીજી તરફ, ઈરાને પણ વળતો પ્રહાર કરતા જણાવ્યું છે કે વોશિંગ્ટને તેના ભૂતકાળના વચનો પાળ્યા નથી, તેથી અમેરિકા પર ભરોસો કરી શકાય નહીં. બંને દેશો વચ્ચે રચાયેલું આ અવિશ્વાસનું વાતાવરણ વિશ્વને એક મોટા નાણાકીય અને સૈન્ય સંકટ તરફ ધકેલી રહ્યું છે.
