અમેરિકાથી ડિપોર્ટ થયેલા ભારતીયોના ચોંકાવનારા આંકડા સામે આવ્યા
અમેરિકામાં ગેરકાયદેસર રીતે રહેતા પ્રવાસીઓ સામે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની કાર્યવાહી હવે વધુ તેઝ બની ગઈ છે. આ એક્શનની સીધી અસર અમેરિકામાં કોઈ પણ કાયદેસરના દસ્તાવેજો વગર રહેતા ભારતીય નાગરિકો પર પડી રહી છે. અમેરિકી પ્રશાસન સતત આવા ગેરકાયદેસર પ્રવાસીઓને ડિપોર્ટ (નિર્વાસિત) કરીને પાછા તેમના વતન મોકલી રહ્યું છે. તાજેતરમાં જ ભારત સરકારના વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા આ આંકડાઓને સત્તાવાર રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે, ત્યારબાદ દેશમાં આ મુદ્દાને લઈને ફરી એકવાર મોટી ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે.
કેટલા ભારતીયોને પાછા મોકલવામાં આવ્યા? સામે આવ્યા આંકડા
વિદેશ મંત્રાલયના અધિકૃત પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે તાજેતરમાં યોજાયેલી તેમની નિયમિત પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન આ સમગ્ર મામલે ખુલીને વાત કરી હતી. મીડિયાના સવાલોના જવાબ આપતી વખતે તેમણે અમેરિકાથી ડિપોર્ટ કરાયેલા ભારતીયોનો સંપૂર્ણ હિસાબ દેશની સામે મૂક્યો.
વિદેશ મંત્રાલયના આંકડા મુજબ, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર દ્વારા કડક રૂખ અપનાવ્યા બાદ એટલે કે વર્ષ 2025થી અત્યાર સુધીમાં કુલ 4,840 ભારતીય નાગરિકોને અમેરિકાથી નિર્વાસિત કરીને પાછા ભારતમાં મોકલવામાં આવ્યા છે. જો આ આંકડાઓને વર્ષ પ્રમાણે જોઈએ, તો સ્થિતિ વધુ સ્પષ્ટ થાય છે:
-
વર્ષ 2025માં: કુલ 3,567 ભારતીય નાગરિકોને અમેરિકાથી ડિપોર્ટ કરવામાં આવ્યા હતા.
-
વર્ષ 2026 (જાન્યુઆરીથી જુલાઈ સુધી): આ વર્ષના શરૂઆતના સાત મહિનામાં એટલે કે 1 જાન્યુઆરી 2026થી અત્યાર સુધીમાં 1,273 ભારતીયોને પાછા મોકલવામાં આવ્યા છે.
આ આંકડાઓ એ વાતની સાક્ષી પૂરે છે કે અમેરિકામાં ગેરકાયદેસર રીતે રહેતા લોકો સામે ચલાવવામાં આવી રહેલા અભિયાન હેઠળ કેટલા મોટા પાયે કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે.
નાગરિકોની ઓળખ અને પરત મોકલવાની પ્રક્રિયા કેવી રીતે થાય છે?
પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન જ્યારે રણધીર જયસ્વાલને એ સવાલ પૂછવામાં આવ્યો કે ભારત સરકાર આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં કેવી રીતે સહયોગ કરે છે, ત્યારે તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારત આ પ્રકારના મામલાઓ પર અમેરિકા સહિત અન્ય ઘણા દેશોની સરકારો સાથે મળીને અત્યંત જવાબદારીપૂર્વક કામ કરી રહી છે.
પ્રવક્તાએ પ્રક્રિયા વિશે જણાવતા કહ્યું,
“જ્યારે પણ આવો કોઈ મામલો અમારી સામે આવે છે, ત્યારે અમે સૌથી પહેલા અમારી તરફથી સંપૂર્ણ અને પાકી તપાસ કરીએ છીએ. અમે એ સુનિશ્ચિત કરીએ છીએ કે સંબંધિત વ્યક્તિ ખરેખર ભારતનો નાગરિક છે કે નહીં.”
તેમણે આગળ એ પણ ઉમેર્યું કે જ્યારે ભારતીય દૂતાવાસ કે વિદેશ મંત્રાલય આ વાતથી સંપૂર્ણપણે સંતુષ્ટ થઈ જાય છે કે ડિપોર્ટ કરાયેલી વ્યક્તિ ભારતીય નાગરિક જ છે, ત્યારે જ આગળની કાગળની કાર્યવાહી પૂરી કરીને તેમને ભારત પરત મોકલવાની સત્તાવાર વ્યવસ્થા કરવામાં આવે છે. ગેરકાયદેસર પ્રવાસીઓ સામે ટ્રમ્પનું આ અભિયાન તેમના ચૂંટણી વચનોનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ રહ્યું છે, જે અંતર્ગત અમેરિકામાં કાયદેસર કાગળો વગર રહેતા લોકોને સતત પકડવામાં આવી રહ્યા છે અને તેમના દેશ પાછા મોકલવામાં આવી રહ્યા છે.
ડિપોર્ટેશન દરમિયાન દુર્વ્યવહારનો મુદ્દો અને ભારતનો કડક વિરોધ
ભારતીય નાગરિકોને પાછા મોકલવાની આ પ્રક્રિયા દરમિયાન તેમની સાથે કરવામાં આવતા અમાનવીય વ્યવહારનો મુદ્દો ભારત સરકાર માટે હંમેશાંથી એક મોટી અને સંવેદનશીલ પ્રાથમિકતા રહ્યો છે. ગયા વર્ષે ડિસેમ્બર મહિનામાં દેશના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે સંસદમાં આ વાતની જાણકારી આપી હતી કે નવી દિલ્હીએ અમેરિકી અધિકારીઓ સમક્ષ આ મુદ્દો ખૂબ જ મજબૂતાઈથી ઉઠાવ્યો છે. ભારતે અમેરિકી પ્રશાસનને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે પાછા મોકલવામાં આવી રહેલા નાગરિકો સાથે કોઈપણ પ્રકારનું દુર્વ્યવહાર ન થવો જોઈએ અને તેમના માન-સન્માનનું પૂરેપૂરું ધ્યાન રાખવું જોઈએ.
ભારત સરકારએ અમેરિકા પાસે ખાસ કરીને એવો સખત અનુરોધ કર્યો હતો કે ડિપોર્ટેશનની ફ્લાઇટ્સ દરમિયાન મહિલાઓ અને બાળકોને હાથકડી કે જંજીરો (બેડીઓ) ન બાંધવામાં આવે.
આ પ્રકારની ચિંતાઓ ત્યારે વધુ ઘેરી બની ગઈ જ્યારે વર્ષ 2025માં 73 વર્ષીય વૃદ્ધ મહિલા હરજીત કૌરને અમેરિકાથી પાછા મોકલતી વખતે તેમની સાથે કથિત રીતે ખરાબ વર્તન કરવામાં આવ્યાના અહેવાલો મીડિયામાં સામે આવ્યા હતા. આ ઉપરાંત, ગયા વર્ષે ફેબ્રુઆરી મહિનામાં પણ એક એવી ડિપોર્ટેશન ફ્લાઇટનો મામલો સામે આવ્યો હતો, જેમાં મહિલાઓ અને બાળકો સુધીને બેડીઓમાં જકડીને રાખવામાં આવ્યા હતા. આ અમાનવીય ઘટનાઓ સામે આવ્યા બાદ દેશભરમાં તીખી આલોચના થઈ હતી, ત્યારબાદ ભારતે અમેરિકી સરકાર સમક્ષ પોતાનો ઔપચારિક અને કડક વિરોધ નોંધાવ્યો હતો જેથી ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓનું પુનરાવર્તન ન થાય.
