વેનેઝુએલામાં અમેરિકી સૈન્ય સત્તાપલટો: રાષ્ટ્રપતિ માદુરોની ધરપકડ, ભારતની ‘ઊંડી ચિંતા’ અને વૈશ્વિક હલચલ
3 જાન્યુઆરી, 2026 ના રોજ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકાએ વેનેઝુએલા વિરુદ્ધ એક મોટું સૈન્ય અભિયાન શરૂ કર્યું, જેને ‘ઓપરેશન એબ્સોલ્યુટ રિઝોલ્વ’ (Operation Absolute Resolve) નામ આપવામાં આવ્યું છે. આ હુમલા દરમિયાન અમેરિકી સેનાએ વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરો અને તેમની પત્ની સીલિયા ફ્લોરેસને રાજધાની કારાકાસથી પકડી લીધા અને તેમને વિમાન દ્વારા ન્યૂયોર્ક લઈ જવામાં આવ્યા છે. માદુરો પર અમેરિકામાં નાર્કો-ટેરરિઝમ (નશીલા પદાર્થો દ્વારા ફેલાવાતો આતંકવાદ) અને માદક દ્રવ્યોની તસ્કરીના આરોપો મૂકવામાં આવ્યા છે.
ઓપરેશનની મુખ્ય વિશેષતાઓ
આ અભિયાન શનિવારે વહેલી સવારે લગભગ 2:00 વાગ્યે શરૂ થયું હતું, જેમાં 150 થી વધુ અમેરિકી વિમાનો સામેલ હતા. હુમલાઓએ કારાકાસની આસપાસના સૈન્ય મથકો અને એરપોર્ટને નિશાન બનાવ્યા હતા. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી છે કે જ્યાં સુધી સુરક્ષિત સત્તા પરિવર્તન ન થાય ત્યાં સુધી અમેરિકા વેનેઝુએલાને “ચલાવશે” (run) અને ત્યાંના વિશાળ તેલ સંસાધનોના માળખાને ઠીક કરવામાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવશે.
ભારતની પ્રતિક્રિયા: ‘ઊંડી ચિંતા’ અને નાગરિકોની સુરક્ષા
ભારતે વેનેઝુએલાની ઘટનાઓ પર તેની પ્રથમ સત્તાવાર પ્રતિક્રિયામાં “ઊંડી ચિંતા” વ્યક્ત કરી છે. વિદેશ મંત્રાલયે (MEA) એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે તે પરિસ્થિતિ પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહ્યું છે અને તમામ પક્ષોને શાંતિપૂર્ણ વાતચીત અને સંવાદ દ્વારા પ્રાદેશિક સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા અપીલ કરી છે.
- એડવાઈઝરી: ભારતે તેના નાગરિકોને વેનેઝુએલાની બિનજરૂરી મુસાફરી ટાળવાની સલાહ આપી છે.
- ભારતીય સમુદાય: વેનેઝુએલામાં હાલમાં લગભગ 50 બિન-નિવાસી ભારતીયો (NRIs) અને 30 ભારતીય મૂળના લોકો (PIOs) રહી રહ્યા છે, જેઓની સુરક્ષા માટે ભારતીય દૂતાવાસ સતત સંપર્કમાં છે.
ભારતીય રાજકીય ગલિયારાઓમાં ચર્ચા
ભારતના અગ્રણી નેતાઓએ આ કાર્યવાહી પર તીખી પ્રતિક્રિયા આપી છે:
- શશિ થરૂર (કોંગ્રેસ): તેમણે આ પરિસ્થિતિને “જંગલ રાજ” (Law of the Jungle) ગણાવ્યું અને કહ્યું કે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓની અવગણના કરવામાં આવી રહી છે.
- અભિષેક મનુ સિંઘવી (કોંગ્રેસ): તેમણે તેને 21મી સદીમાં “19મી સદીનો સામ્રાજ્યવાદ” ગણાવ્યો.
- શાઈના એનસી (શિવસેના): તેમણે કહ્યું કે કોઈપણ દેશ દુનિયાને “ધમકાવી” (bullying) શકે નહીં અને ભારતે હંમેશા વેનેઝુએલા સાથે મધુર સંબંધો રાખ્યા છે.
- અસદુદ્દીન ઓવૈસી (AIMIM): તેમણે આ ઉદાહરણનો ઉપયોગ કરતા પીએમ મોદી પાસે માંગ કરી કે જો ટ્રમ્પ માદુરોને પકડી શકે છે, તો ભારતે પણ પાકિસ્તાનમાં હાજર 26/11 ના હુમલાખોરોને પકડવા જોઈએ.
Press Release on recent developments in Venezuela ⬇️
🔗 https://t.co/PrU0nIRLiQ pic.twitter.com/jVBI5TcGMV
— Randhir Jaiswal (@MEAIndia) January 4, 2026
વૈશ્વિક પ્રતિક્રિયા અને બજાર પર અસર
દુનિયા આ ઘટનાક્રમ પર વહેંચાયેલી જોવા મળી રહી છે:
- રશિયા અને ચીન: રશિયાએ તેને “સશસ્ત્ર આક્રમણ” ગણાવ્યું છે, જ્યારે ચીને વેનેઝુએલાની સાર્વભૌમત્વના ઉલ્લંઘનની સખત નિંદા કરી છે.
- બ્રાઝિલ: રાષ્ટ્રપતિ લુલા ડી સિલ્વાએ તેને એક “અસ્વીકાર્ય સીમા” ઓળંગવા સમાન ગણાવ્યું.
- ઈઝરાયેલ અને ક્રોએશિયા: આ દેશોએ માદુરોની ધરપકડનું સમર્થન કર્યું છે અને તેને લોકશાહીની બહાલીની દિશામાં એક ડગલું ગણાવ્યું છે.
- આર્થિક અસર: નિષ્ણાતોનું અનુમાન છે કે સોમવારે બજાર ખુલતાની સાથે જ ક્રૂડ ઓઈલ (કાચું તેલ) અને સોનાના ભાવમાં ભારે ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી શકે છે, કારણ કે વેનેઝુએલા પાસે વિશ્વનો સૌથી મોટો તેલ ભંડાર છે.
અમેરિકાની આ એકપક્ષીય કાર્યવાહીએ આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થા અને દેશોની સાર્વભૌમત્વ પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે, જેની અસર આવનારા સમયમાં વૈશ્વિક રાજનીતિ પર ઊંડી પડશે.
