મધ્ય પૂર્વમાં તૈનાત અમેરિકી સૈનિકોના ફોન જપ્ત કરવાની તૈયારી: સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ અને ઓપન-સોર્સ ઇન્ટેલિજન્સ બની રહ્યા છે સુરક્ષા માટે મોટો ખતરો
આધુનિક યુદ્ધ તંત્ર અને ડિજિટલ યુગમાં સોશિયલ મીડિયા માત્ર મનોરંજન કે વાતચીતનું સાધન નથી રહ્યું, પરંતુ તે ઘણીવાર દુશ્મન દેશો માટે માહિતી મેળવવાનું સૌથી મોટું હથિયાર સાબિત થતું હોય છે. મધ્ય પૂર્વ (Middle East) ના અત્યંત સંવેદનશીલ ક્ષેત્રમાં તૈનાત અમેરિકી સૈનિકોને લઈને એક મોટા અને ચોંકાવનારા સમાચાર સામે આવ્યા છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકી સેનાના શીર્ષ કમાન્ડરો હવે આ ક્ષેત્રમાં તૈનાત સૈનિકોના મોબાઈલ ફોન જપ્ત કરવાના કડક પગલાં લેવા જઈ રહ્યા છે. આ પાછળનું મુખ્ય કારણ એ છે કે સૈનિકો દ્વારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવામાં આવતી વિડિઓઝ અને પોસ્ટ્સના માધ્યમથી ઈરાન જેવા વિરોધી દેશોને અમેરિકી સૈનિકોના ઠિકાણા અને પ્રવૃત્તિઓની ગુપ્ત માહિતી સરળતાથી મળી રહી છે.
સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ્સથી ઈરાનને મળી રહી છે મોટી ગુપ્ત માહિતી
મધ્ય પૂર્વમાં તૈનાત અમેરિકી સેનાના એક ટોચના કમાન્ડરે તાજેતરમાં જ સૈનિકોને સખત ચેતવણી આપી છે કે ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ પર શેર કરવામાં આવતી સેલફોન વિડિઓઝ અને તસવીરોથી દુશ્મનોને અમેરિકી સૈનિકોના ઠિકાણા પર હુમલો કરવાનું સરળ બની રહ્યું છે.
સૂત્રોના હવાલેથી રોયટર્સે અહેવાલ આપ્યો છે કે ટૂંક સમયમાં જ આ ક્ષેત્રમાં ફરજ બજાવતા કેટલાક સૈનિકોને તેમના મોબાઈલ ફોન સબમિટ કરવા અથવા જપ્ત કરાવી દેવાના આદેશો આપવામાં આવી શકે છે. મોબાઈલ કમ્યુનિકેશન પર આ પ્રકારના પ્રતિબંધો લાગવાથી મધ્ય પૂર્વમાં તૈનાત હજારો અમેરિકી સૈનિકોના રોજિંદા જીવનમાં એક મોટો વળાંક આવશે. અત્યાર સુધી આ સૈનિકો પોતાના પરિવારજનો અને મિત્રોના સંપર્કમાં રહેવા માટે, તેઓ સુરક્ષિત છે તેવો સંદેશો આપવા માટે ફોનનો ઉપયોગ કરતા હતા. પરંતુ વર્તમાન સુરક્ષા જોખમોને જોતા આ સુવિધા પર કાપ મૂકવો અનિવાર્ય બની ગયો છે.
‘ઓપન-સોર્સ ઇન્ટેલિજન્સ’ અને રિયલ-ટાઈમ ડેટાનો ફાયદો ઉઠાવતું ઈરાન
યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (USCENTCOM) ના પ્રમુખ એડમિરેલ બ્રેડ કૂપરે તાજેતરમાં લખેલા એક પત્રમાં ખૂબ જ ગંભીર ખુલાસા કર્યા છે. તેમણે જણાવ્યું કે ઈરાન પોતાના હુમલાઓની સફળતા કે નિષ્ફળતાનું લગભગ ‘રિયલ-ટાઈમ’ મૂલ્યાંકન કરવામાં સફળ થઈ રહ્યું છે.
દુશ્મન દેશો આ કેવી રીતે કરે છે તેની સ્પષ્ટતા કરતા તેમણે જણાવ્યું કે તેઓ પત્રકારોની ન્યૂઝ રિપોર્ટ્સ, સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ્સ અને ઓનલાઈન વીડિયોની ઝીણવટભરી તપાસ કરે છે. આ પોસ્ટ્સમાં અમેરિકી સૈનિકો દ્વારા આપવામાં આવતી પ્રતિક્રિયાઓ, તસવીરો અને ગતિવિધિઓના ફૂટેજ ઉપલબ્ધ હોય છે. એડમિરેલ કૂપરે પોતાના પત્રમાં લખ્યું છે કે, “આ ઓપન-સોર્સ ઇન્ટેલિજન્સ (OSINT) ની સીધી અને અપરિહાર્ય કિંમત એ છે કે તેનાથી ખાડી દેશોમાં તૈનાત અમેરિકી સૈનિકો અને સામાન્ય નાગરિકોના જીવ જોખમમાં મુકાઈ રહ્યા છે.”
ફોન જપ્તી અને ઓપરેશનલ સુરક્ષા (OPSEC) વચ્ચેનો તણાવ
અમેરિકી સેના હવે કોઈપણ ભოგ્યે આ માહિતી લીક થતી અટકાવવા માંગે છે. સૈનિકોને સ્પષ્ટ સૂચના આપવામાં આવી છે કે તેઓ ‘ઓપરેશનલ સિક્યુરિટી’ (OPSEC) પરનું પોતાનું ધ્યાન બમણું કરી દે. જોકે, આ મેમોમાં શરૂઆતમાં કોઈ ખાસ પગલાંઓની રૂપરેખા આપવામાં આવી નહોતી, પરંતુ જમીની હકીકત એ છે કે હવે કડક કાર્યવાહીના એંધાણ વર્તાઈ રહ્યા છે.
જોર્ડન અને તેની આસપાસના ક્ષેત્રોમાં તૈનાત કેટલાક સૈનિકોને તો અગાઉથી જ એવા સંકેતો આપી દેવામાં આવ્યા છે કે આવનારા દિવસોમાં તેમના ફોન જપ્ત કરી લેવામાં આવશે. આ બાબતની જાણકારી ધરાવતા સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સુરક્ષા ચિંતાઓને કારણે આ પ્રક્રિયા પર ગંભીરતાથી વિચાર ચાલી રહ્યો છે. આધુનિક યુદ્ધ ક્ષેત્રોમાં અમેરિકી સેના ઈલેક્ટ્રોનિક જૈમિંગ અને અન્ય ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને દુશ્મનોની નજરથી બચવાના પ્રયાસો કરે છે, પરંતુ સૈનિકોના પોતાના સ્માર્ટફોન આ રક્ષણાત્મક દીવાલમાં ગાબડાં પાડી રહ્યા છે. જો સોશિયલ મીડિયા દ્વારા આ પ્રકારની માહિતી બહાર ન આવે, તો ઈરાન જેવા દેશો માટે પોતાના હુમલાઓની ચોકસાઈ ચકાસવી અત્યંત મુશ્કેલ બની જાય.
સૈનિકોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને કમ્યુનિકેશનનો પડકાર
એક તરફ જ્યાં સૈન્ય સુરક્ષા સર્વોપરી છે, તો બીજી તરફ આ નિર્ણય સૈનિકોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને પરિવાર સાથેના સંપર્ક પર પણ ગંભીર અસરો છોડી શકે છે. મધ્ય પૂર્વ જેવા અશાંત અને જોખમી ક્ષેત્રોમાં તૈનાત સૈનિકો માટે પોતાના ઘર પરિવાર સાથે વાતચીત કરવી એ માનસિક તણાવ ઓછો કરવાનો એકમાત્ર સહારો હોય છે.
જ્યારે સૈનિકોના હાથમાંથી ફોન છીનવી લેવામાં આવશે, ત્યારે તેઓ પોતાના પરિવારજનોને પોતાના ખબર-અંતર પહોંચાડી શકશે નહીં, જેના કારણે સૈનિકો તેમજ તેમના સ્વજનોમાં ચિંતાનું પ્રમાણ વધવું સ્વાભાવિક છે. તેમ છતાં, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને સૈનિકોના પોતાના જીવનું રક્ષણ કરવા માટે આ કડક પગલું લેવું સેનાની મજબૂરી બની ગયું છે. યુદ્ધના મેદાનમાં એક નાની ભૂલ પણ જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે, અને આજકાલ ‘ડિજિટલ ફૂટપ્રિન્ટ્સ’ એ જ સૌથી મોટી ભૂલ બની રહ્યા છે.
ડિજિટલ યુગમાં ગોપનીયતા અને સુરક્ષાનો નવો પાઠ
મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકી સેના દ્વારા સૈનિકોના ફોન જપ્ત કરવાની આ કવાયત એ વાતની સાક્ષી પૂરે છે કે આજના ડિજિટલ યુગમાં માહિતી જ સૌથી મોટું શસ્ત્ર છે. સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવામાં આવતી એક નાની રીલ કે ફોટો પણ દુશ્મન માટે ગુપ્તચર રિપોર્ટનું કામ કરી શકે છે.
અમેરિકી સેનાનો આ નિર્ણય ભલે સૈનિકો માટે મુશ્કેલ હોય, પરંતુ યુદ્ધના બદલાતા સ્વરૂપમાં ‘ઓપરેશનલ સિક્યુરિટી’ સાથે કોઈ સમજૂતી કરી શકાય નહીં. આ ઘટના સમગ્ર વિશ્વની સેનાઓ માટે પણ એક મોટો દાખલો બેસાડે છે કે આધુનિક ટેક્નોલોજીના આ યુગમાં સૈન્ય ગુપ્તતા જાળવવી એ કોઈપણ દેશની સુરક્ષા માટે કેટલી હદે અનિવાર્ય છે.
