બ્લુ ઇકોનોમી વિઝનને વેગ આપતી પહેલ, વેરાવળમાં EEZ એક્સેસ પાસ લૉન્ચથી સીફૂડ નિકાસ અને આવકમાં વધારો થશે
ભારતના દરિયાઈ સંસાધનોનો મહત્તમ ઉપયોગ કરવા અને માછીમારોની આવક વધારવા માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા એક ઐતિહાસિક પહેલ કરવામાં આવી છે. મત્સ્યઉદ્યોગ મંત્રી શ્રી રાજીવ રંજન સિંહ ૨૦ ફેબ્રુઆરીએ વેરાવળ ખાતેથી EEZ માં માછીમારી માટે ‘એક્સેસ પાસ’ માળખાનું ઉદ્ઘાટન કરશે. આ સુવિધાથી ભારતીય માછીમારો હવે ૨૦૦ નોટિકલ માઈલ સુધીના વિસ્તારમાં સુરક્ષિત અને કાયદેસર રીતે માછીમારી કરી શકશે.
એક્સેસ પાસ અને માછીમારોનું સશક્તિકરણ
આ નવું માળખું પરંપરાગત માછીમારો અને સહકારી મંડળીઓ માટે અનેક નવી તકો ખોલશે:
-
સીમાચિહ્નરૂપ પરિવર્તન: અત્યાર સુધી માછીમારી પ્રવૃત્તિઓ મુખ્યત્વે ૪૦-૫૦ નોટિકલ માઈલ સુધી મર્યાદિત હતી, જે હવે છેક ૨૦૦ નોટિકલ માઈલ સુધી વિસ્તરશે.
-
ઉચ્ચ મૂલ્યની માછલીઓ: માછીમારો હવે ઊંડા સમુદ્રમાં જોવા મળતી ‘ટુના’ જેવી મોંઘી માછલીઓ પકડી શકશે, જેનાથી તેમની નિકાસ આવકમાં વધારો થશે.
-
FFPO ને પ્રોત્સાહન: મત્સ્યઉદ્યોગ ઉત્પાદક સંગઠનો (FFPO) અને સ્વ-સહાય જૂથોને આ પરમિટ મળવાથી નાના પાયાના માછીમારો સંગઠિત થઈ મોટો નફો કરી શકશે.
ભારતની બ્લુ ઇકોનોમી અને વૈશ્વિક નેતૃત્વ
મત્સ્યઉદ્યોગ ક્ષેત્રે ભારત વિશ્વમાં દ્વિતીય ક્રમે છે અને આ ક્ષેત્રમાં વૃદ્ધિની અપાર સંભાવનાઓ છે:
૧. નિકાસમાં વૃદ્ધિ: નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ માં દેશની સીફૂડ નિકાસ ₹૬૨,૪૦૮ કરોડ સુધી પહોંચી છે. એક્સેસ પાસ મળવાથી આ આંકડો હજુ વધવાની અપેક્ષા છે.
૨. વેરાવળનું મહત્વ: વેરાવળ તેના વ્યુહાત્મક સ્થાન અને પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સને કારણે દેશના ૩૪ મુખ્ય મત્સ્યઉદ્યોગ ક્લસ્ટરોમાં મહત્વનું સ્થાન ધરાવે છે.
૩. સુરક્ષા અને દેખરેખ: EEZ રૂલ્સ ૨૦૨૫ હેઠળ એક્સેસ પાસના માધ્યમથી માછીમારીની પ્રવૃત્તિઓનું યોગ્ય ટ્રેકિંગ થશે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમોનું પાલન અને દરિયાઈ સુરક્ષા પણ સુનિશ્ચિત કરશે.
એક્સેસ પાસ શા માટે જરૂરી છે?
ભારત આશરે ૨૪ લાખ ચોરસ કિમીનો વિશાળ EEZ ધરાવે છે. ૧૯૮૨ ના યુનાઇટેડ નેશન્સ કન્વેન્શન (UNCLOS) મુજબ, ભારતને આ ક્ષેત્રના તમામ કુદરતી સંસાધનોના ઉપયોગનો વિશેષ અધિકાર છે. આ નવા નિયમો દ્વારા સરકારે માછીમારોને આ અખૂટ સંપત્તિ સુધી પહોંચવા માટેનું કાનૂની માળખું તૈયાર કરી આપ્યું છે.
ગુજરાતના દરિયાકાંઠાના સમુદાયો માટે આ પહેલ આર્થિક સમૃદ્ધિના નવા દ્વાર ખોલશે અને મત્સ્યઉદ્યોગ ક્ષેત્રે ગુજરાતના નેતૃત્વને વધુ મજબૂત બનાવશે.
