માત્ર ૧૦ હજાર ડગલાં ચાલવું પૂરતું નથી: જાણો ચાલવાની સાથે ડાયટમાં કઈ ભૂલો ટાળવી જોઈએ
આધુનિક યુગમાં ફિટ રહેવા માટે લોકો કીટો ડાયટ, ઇન્ટરમિટન્ટ ફાસ્ટિંગ અને મોંઘી જિમ ટ્રેનિંગ પાછળ હજારો રૂપિયા ખર્ચે છે. પરંતુ સ્વાસ્થ્ય જાળવવાનો સૌથી સરળ અને સસ્તો રસ્તો છે ‘ચાલવું’. ચાલવું એ એક એવી પ્રવૃત્તિ છે જે કોઈપણ વ્યક્તિ ગમે ત્યારે કરી શકે છે. આજકાલ સ્માર્ટ વોચ અને ફિટનેસ બેન્ડના જમાનામાં ‘રોજના ૧૦,૦૦૦ ડગલાં’ ચાલવાનો ક્રેઝ વધ્યો છે. ઘણા લોકો આ ટાર્ગેટ પૂરો કરવા માટે માનસિક દબાણ પણ અનુભવે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે જો તમારો ખોરાક (Diet) યોગ્ય નહીં હોય, તો ૧૦ હજાર ડગલાં ચાલવાની મહેનત પર પાણી ફરી વળી શકે છે? ચાલો જાણીએ આ ૧૦કે સ્ટેપ્સ પાછળનું વિજ્ઞાન અને તેની સાથે જોડાયેલી ડાયટ ટિપ્સ.
૧૦,૦૦૦ ડગલાંનો વિચાર આવ્યો ક્યાંથી? જાણો તેનો ઇતિહાસ
મોટાભાગના લોકોને લાગે છે કે ૧૦,૦૦૦ ડગલાં એ કોઈ તબીબી સંશોધન દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલો આંકડો છે, પરંતુ સત્ય કંઈક અલગ છે. આ હકીકતમાં એક જાપાનીઝ માર્કેટિંગ ટ્રીક છે. ૧૯૬૦ના દાયકામાં જાપાનમાં ‘માન્પો-કેઈ’ (Manpo-kei) નામનું એક પેડોમીટર (ડગલાં માપવાનું યંત્ર) લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું. જાપાનીઝ ભાષામાં ‘માન્પો-કેઈ’નો અર્થ થાય છે ‘૧૦,૦૦૦ ડગલાંનું મીટર’. તે સમયે આ આંકડો માત્ર આ મશીનને લોકપ્રિય બનાવવા માટે વાપરવામાં આવ્યો હતો. ધીમે ધીમે આ આંકડો આખી દુનિયામાં ફિટનેસનો સ્ટાન્ડર્ડ બની ગયો. જોકે, સ્વાસ્થ્ય માટે ચાલવું ફાયદાકારક છે જ, પણ તેની સાથે યોગ્ય પોષણનું સંયોજન હોવું અનિવાર્ય છે.
ડાયટ અને વોકિંગનું કનેક્શન: શું ન ખાવું જોઈએ?
સીનિયર ડાયટિશિયન ગીતિકા ચોપરાના જણાવ્યા મુજબ, ઘણા લોકો એવી ભૂલ કરે છે કે તેઓ વિચારે છે કે ‘હું ઘણું ચાલું છું એટલે હું ગમે તે ખાઈ શકું છું.’ આ માનસિકતા જ વજન ઘટાડવાની પ્રક્રિયાને અટકાવે છે. જો તમે ૧૦ હજાર ડગલાં ચાલો છો, તો તમારે આ વસ્તુઓથી દૂર રહેવું જોઈએ:
-
અલ્ટ્રા-પ્રોસેસ્ડ ફૂડ: ચિપ્સ, પેકેજ્ડ સ્નેક્સ, બિસ્કિટ અને બેકરી આઈટમ્સમાં રિફાઈન્ડ કાર્બ્સ અને અનહેલ્ધી ફેટ્સ હોય છે. આ ખોરાક શરીરમાં સોજા (Inflammation) વધારે છે અને ફેટ લોસની પ્રક્રિયાને ધીમી કરી દે છે.
-
શુગરી ડ્રિંક્સ: ચાલ્યા પછી ઘણા લોકો ‘રિવોર્ડ’ તરીકે કોલ્ડ ડ્રિંક્સ, મીઠી કોફી કે પેકેજ્ડ ફ્રૂટ જ્યુસ પીવે છે. આ પીણાંમાં રહેલી એક્સ્ટ્રા કેલરી તમારી ચાલવાની મહેનતને શૂન્ય કરી દે છે.
-
જંક ફૂડ: વોકિંગ પછી ભૂખ લાગે ત્યારે પિઝા, બર્ગર કે સમોસા જેવો ખોરાક લેવો એ કેલરીના ગણિતને બગાડી નાખે છે. ચાલવાથી તમે જેટલી કેલરી બાળી હોય તેના કરતા વધુ કેલરી તમે એક જંક ફૂડના નાસ્તામાંથી મેળવી લો છો.
૧૦ હજાર ડગલાં ચાલનારા લોકો દ્વારા થતી સામાન્ય ભૂલો
સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાતો કહે છે કે ચાલવાનો પૂરો ફાયદો મેળવવા માટે તમારી જીવનશૈલીમાં આ ૩ મોટી ભૂલો સુધારવી જોઈએ:
પ્રોટીનને નજરઅંદાજ કરવું: મોટાભાગના ભારતીય ડાયટમાં કાર્બોહાઈડ્રેટ (રોટલી, ભાત) વધુ હોય છે અને પ્રોટીન ઓછું. જ્યારે તમે રોજ ૧૦ હજાર ડગલાં ચાલો છો, ત્યારે તમારા સ્નાયુઓને રિકવરી માટે પ્રોટીનની જરૂર પડે છે. જો તમે દાળ, પનીર, ઈંડા કે સોયાબીન જેવો પ્રોટીનયુક્ત ખોરાક નહીં લો, તો તમારા સ્નાયુઓ નબળા પડી શકે છે અને મેટાબોલિઝમ ધીમું થઈ શકે છે.
ગમે ત્યારે ગમે તેટલું ખાવું: ચાલ્યા પછી લોકોને લાગે છે કે તેમનું પાચનતંત્ર તેજ થઈ ગયું છે, તેથી તેઓ ગમે તેટલી માત્રામાં ખોરાક લે છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે ખોરાકને ટુકડામાં વહેંચવો જોઈએ. જો તમારી કુલ કેલરીની માત્રા તમારી જરૂરિયાત કરતા વધી જાય, તો ૧૦ હજાર ડગલાં પણ તમને પાતળા નહીં કરી શકે.
હાઈડ્રેશનમાં બેદરકારી: શરીરમાં પાણીની અછત થવાથી થાક લાગે છે અને ખોટી ભૂખ (Cravings) જાગે છે. ખાસ કરીને ગરમીની સીઝનમાં ચાલતી વખતે પરસેવા વાટે પાણી બહાર નીકળી જાય છે. આવી સ્થિતિમાં માત્ર પાણી જ નહીં, પણ નાળિયેર પાણી કે લીંબુ પાણી પીવું જોઈએ જેથી ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સનું પ્રમાણ જળવાઈ રહે.
ફિટ રહેવાનો સાચો નિયમ: હેલ્ધી પ્લેટ
માત્ર ચાલવું એ પૂરતું નથી, તમારી પ્લેટ પણ બેલેન્સ્ડ હોવી જોઈએ. એક આદર્શ પ્લેટમાં ૫૦% શાકભાજી (ફાઈબર), ૨૫% પ્રોટીન (દાળ અથવા કઠોળ) અને ૨૫% આખા અનાજ (બાજરી, જુવાર કે ઘઉં) હોવા જોઈએ. જ્યારે તમે શારીરિક પ્રવૃત્તિ અને યોગ્ય ન્યુટ્રિશનને ભેગા કરો છો, ત્યારે જ તમને લાંબા ગાળાના સ્વાસ્થ્ય લાભો મળે છે. યાદ રાખો કે ફિટનેસ એ માત્ર ડગલાં ગણવા વિશે નથી, પણ તમે તમારા શરીરને કયું બળતણ (ખોરાક) આપો છો તેના પર પણ આધારિત છે.
