ખાદ્ય વસ્તુઓ અને ઇંધણ થયા મોંઘા; માર્ચમાં જથ્થાબંધ ફુગાવો ૩.૮૮ ટકા પર, જાણો વિગતવાર
ભારતીય અર્થતંત્ર માટે મોંઘવારીના મોરચેથી રાહતના સમાચાર નથી મળી રહ્યા. આજે ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ જાહેર કરાયેલા સરકારી આંકડા મુજબ, જથ્થાબંધ ભાવ સૂચકાંક (WPI) પર આધારિત ફુગાવો માર્ચ મહિનામાં વધીને ૩.૮૮ ટકા પર પહોંચી ગયો છે. આ સતત પાંચમો મહિનો છે જ્યારે જથ્થાબંધ મોંઘવારીમાં વધારો નોંધાયો છે. ગયા વર્ષે માર્ચ ૨૦૨૫ માં આ આંકડો ૨.૨૫ ટકા હતો, જે દર્શાવે છે કે સ્થિતિ ગંભીર બની રહી છે.
૧. મોંઘવારી વધવા પાછળના મુખ્ય કારણો
ઉદ્યોગ મંત્રાલયના નિવેદન અનુસાર, ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના આ આંકડા પાછળ મુખ્યત્વે પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલું સંકટ જવાબદાર છે. ઈરાન પર યુએસ-ઈઝરાયેલના હુમલા બાદ વૈશ્વિક ઉર્જા સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ ગઈ છે. જેને કારણે:
-
ક્રૂડ પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસના ભાવ વધ્યા છે.
-
મૂળભૂત ધાતુઓ અને ઉત્પાદિત માલ (Manufactured Goods) મોંઘા થયા છે.
-
વીજળીના દરોમાં પણ વધારો જોવા મળ્યો છે.
૨. ઇંધણ અને વીજળીમાં તોતિંગ ઉછાળો
સૌથી વધુ અસર ઇંધણ ક્ષેત્રે જોવા મળી છે. માર્ચ ૨૦૨૬ માં ક્રૂડ પેટ્રોલિયમનો ફુગાવો વધીને ૫૧.૫૭ ટકા ના સ્તરે પહોંચી ગયો છે. નોંધનીય છે કે ફેબ્રુઆરીમાં આ આંકડો માઈનસ ૧.૨૯ ટકા હતો. પશ્ચિમ એશિયામાં ૨૮ ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થયેલા સંઘર્ષ બાદ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $૭૦ થી વધીને $૧૨૨ સુધી પહોંચી ગયા છે, જેની સીધી અસર ભારતીય WPI પર પડી છે.
૩. ખાદ્ય ચીજો અને શાકભાજીમાં થોડી રાહત
એકમાત્ર રાહતના સમાચાર ખાદ્ય ચીજોના મોરચે છે. ખાદ્ય ફુગાવો ફેબ્રુઆરીમાં ૨.૧૯ ટકા હતો જે માર્ચમાં ઘટીને ૧.૯૦ ટકા થયો છે. તેવી જ રીતે, શાકભાજીના ભાવમાં વધારાની ગતિ ધીમી પડીને ૧.૪૫ ટકા પર આવી છે. જોકે, અન્ય ઉત્પાદિત ચીજવસ્તુઓ મોંઘી થવાથી આ રાહત બહુ લાંબો સમય ટકી શકી નથી.
૪. સરકારના પ્રયાસો અને એક્સાઇઝ ડ્યુટી
મોંઘવારીના આ ઉછાળાને રોકવા માટે ભારત સરકારે ૨૬ માર્ચે મોટો નિર્ણય લીધો હતો. પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર પ્રતિ લિટર ₹૧૦ ની એક્સાઇઝ ડ્યુટી ઘટાડવામાં આવી હતી. આ પગલાનો હેતુ એ હતો કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ મોંઘું થવા છતાં ઇંધણ કંપનીઓ તેનો બોજ સીધો ગ્રાહકો પર ન નાખે. ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ આ ડ્યુટી કટને કારણે જ સામાન્ય જનતાને થોડી સુરક્ષા મળી રહી છે.
૫. છૂટક ફુગાવાની સ્થિતિ (CPI)
જથ્થાબંધ ફુગાવાની સાથે છૂટક ફુગાવો (CPI) પણ વધી રહ્યો છે. માર્ચમાં છૂટક મોંઘવારી ૩.૪ ટકા નોંધાઈ છે. આનો અર્થ એ છે કે જથ્થાબંધ બજારમાં વસ્તુઓ મોંઘી થવાની અસર હવે ધીમે ધીમે છૂટક દુકાનો સુધી પહોંચી રહી છે, જે સામાન્ય નાગરિકના માસિક બજેટને ખોરવી રહી છે.
૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે જ્યાં સુધી પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ નહીં સ્થપાય, ત્યાં સુધી ઇંધણ અને ઉર્જાના ભાવ અસ્થિર રહેશે. જોકે સરકારના ટેક્સ ઘટાડાના પ્રયાસો પ્રસંશનીય છે, પરંતુ વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા ભારતની મોંઘવારી પર હાવી થઈ રહી છે.
