પીએફ ખાતાની આ એક ભૂલ તમને પેન્શનથી કરી શકે છે વંચિત, જાણો નોકરી બદલ્યા પછીનો આ જરૂરી નિયમ
ભારતમાં નોકરી કરતા પગારદાર (Salaried) કર્મચારીઓ માટે એમ્પ્લોઇઝ પ્રોવિડન્ટ ફંડ (EPF) એ ભવિષ્યને સુરક્ષિત બનાવતું અને નિવૃત્તિ પછીની જિંદગીને આર્થિક રીતે સધ્ધર રાખતું સૌથી મહત્વનું સાધન છે. એમ્પ્લોઇઝ પ્રોવિડન્ટ ફંડ ઓર્ગેનાઇઝેશન (EPFO) દ્વારા સંચાલિત આ યોજનામાં કર્મચારી અને માલિક (એમ્પ્લોયર) બંને તરફથી દર મહિને એક નિશ્ચિત રકમ જમા કરવામાં આવે છે, જેના પર સરકાર વાર્ષિક ધોરણે વ્યાજ પણ આપે છે. આ ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજના લીધે લાંબા ગાળે એક મોટું ફંડ (Retirement Corpus) તૈયાર થાય છે.
પરંતુ, આજના સમયમાં કરિયર ગ્રોથ માટે વારંવાર નોકરીઓ બદલવી એ એક સામાન્ય બાબત બની ગઈ છે. જ્યારે પણ કોઈ વ્યક્તિ નોકરી બદલે છે, ત્યારે તેની સામે પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PF) ને સંભાળવાનો મોટો પડકાર આવે છે. ઘણા લોકો આળસના કારણે અથવા માહિતીના અભાવે જૂની કંપનીનું પીએફ ખાતું એમ જ છોડી દે છે. જો તમે પણ આવું કરી રહ્યા છો, તો તમે તમારા પોતાના પગ પર કુહાડી મારી રહ્યા છો. નોકરી બદલ્યા પછી જૂના પીએફને નવા ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરવું કેમ અનિવાર્ય છે, તેના ફાયદા અને નિયમો આપણે વિગતવાર સમજીએ.
પીએફ એકાઉન્ટ કઈ રીતે કામ કરે છે? UAN અને MID વચ્ચેનો તફાવત
જ્યારે કોઈ કર્મચારી EPFO ના દાયરામાં આવતી નવી સંસ્થામાં જોડાય છે, ત્યારે તેના નામે એક નવો મેમ્બર આઈડી (MID) અથવા પીએફ એકાઉન્ટ નંબર જનરેટ થાય છે. આનો અર્થ એ થયો કે તમે જેટલી કંપનીઓ બદલશો, તમારા એટલા અલગ-અલગ મેમ્બર આઈડી બનશે. જો કે, આ તમામ એકાઉન્ટ્સને એક સિંગલ યુનિવર્સલ એકાઉન્ટ નંબર (UAN) સાથે જોડી શકાય છે, જે કર્મચારીની આખી કરિયર દરમિયાન ક્યારેય બદલાતો નથી.
તમારા અલગ-અલગ પીએફ એકાઉન્ટમાં પડેલી રકમને એક જ જગ્યાએ એટલે કે વર્તમાન એમ્પ્લોયરના ખાતામાં ટ્રાન્સફર (Consolidate) કરવી ખૂબ જ જરૂરી છે. જો બધી રકમ એક જ યુએન (UAN) હેઠળ સંગઠિત હોય, તો તમારા પીએફની પાસબુક જોવી, ઓનલાઈન ક્લેમ સેટલ કરવા, માસિક કન્ટ્રીબ્યુશનના એલર્ટ્સ મેળવવા અને એકંદર ફંડ પર નજર રાખવી અત્યંત સરળ બની જાય છે.
પીએફ ટ્રાન્સફર ન કરવાના ટેક્સ અને પેન્શન સંબંધિત ગેરફાયદા
જો તમે જૂની કંપનીનું પીએફ નવા ખાતામાં ટ્રાન્સફર નથી કરતા, તો તમને નાણાકીય મોરચે મોટું નુકસાન થઈ શકે છે:
૧. ટેક્સના કડક નિયમો (Tax Benefits)
EPFO ના નિયમો અનુસાર, જો કોઈ કર્મચારી સતત ૫ વર્ષ સુધી નોકરી (Continuous Service) પૂર્ણ કરે છે, તો ત્યારબાદ પીએફમાંથી કરવામાં આવતો ઉપાડ (Withdrawal) સંપૂર્ણપણે ટેક્સ ફ્રી એટલે કે કરમુક્ત બને છે. પરંતુ જો તમે નોકરી બદલતી વખતે જૂના ખાતાની સર્વિસ હિસ્ટ્રી અને બેલેન્સ નવા ખાતામાં ટ્રાન્સફર નથી કરતા, તો તમારી સેવાનો સમયગાળો તૂટી જાય છે. પરિણામે, કટોકટીના સમયે પીએફમાંથી પૈસા ઉપાડતી વખતે તેના પર ટેક્સ (TDS) કપાઈ શકે છે. તેથી, સર્વિસની નિરંતરતા જાળવવા માટે ટ્રાન્સફર જરૂરી છે.
૨. પેન્શનની યોગ્યતા (Pension Benefits)
પીએફ કન્ટ્રીબ્યુશનનો એક ભાગ એમ્પ્લોઇઝ પેન્શન સ્કીમ (EPS) માં જાય છે. નિયમ મુજબ, નિવૃત્તિ પછી પેન્શન મેળવવા માટે કર્મચારીએ ઓછામાં ઓછી ૧૦ વર્ષની પાત્ર સેવા (Eligible Service) પૂર્ણ કરવી આવશ્યક છે. જો તમે તમારી જૂની નોકરીઓનો પીએફ ડેટા ટ્રાન્સફર કરીને કન્સોલિડેટ નહીં કરો, તો પેન્શનની ગણતરી વખતે તમારી જૂની સર્વિસના વર્ષો ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે નહીં, જેનાથી તમે પેન્શનના હકદાર બનવાથી વંચિત રહી શકો છો.
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (Power of Compounding) નું મોટું નુકસાન
ઘણા કર્મચારીઓ એવું વિચારે છે કે જૂના ખાતામાં પૈસા પડ્યા રહેશે તો પણ તેના પર વ્યાજ તો મળતું જ રહેશે, તો પછી ટ્રાન્સફર કરવાની માથાકૂટ શું કામ કરવી? પરંતુ આ અધૂરું સત્ય છે. હાલમાં EPFO પીએફ બેલેન્સ પર વાર્ષિક ૮.૨૫% ના દરે આકર્ષક વ્યાજ ઓફર કરી રહ્યું છે. જો તમારું આખું ફંડ એક જ ખાતામાં જમા રહેશે, તો કમ્પાઉન્ડિંગ એટલે કે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજની શક્તિ વધુ અસરકારક રીતે કામ કરશે અને તમારું ફંડ ઝડપથી વધશે.
આ ઉપરાંત એક મહત્વનો નિયમ એ પણ છે કે, જો કોઈ પીએફ ખાતામાં સતત ૩૬ મહિના (૩ વર્ષ) સુધી કોઈ નવું કન્ટ્રીબ્યુશન જમા ન થાય, તો તે ખાતું ‘ઇનઓપરેટિવ’ (Inoperative) એટલે કે નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે. જો કે તમારા પૈસા EPFO પાસે સુરક્ષિત રહે છે અને તેના પર વ્યાજ પણ મળી શકે છે, પરંતુ એકવાર ખાતું ઇનએક્ટિવ થઈ ગયા પછી ભવિષ્યમાં તેમાંથી પૈસા ઉપાડવા કે તેને ટ્રાન્સફર કરવા માટે સરકારી કચેરીઓના ધક્કા ખાવા પડે છે અને વહીવટી ગૂંચવણો ખૂબ વધી જાય છે.
સરળ ક્લેમ સેટલમેન્ટ અને સચોટ ફાઇનાન્સિયલ પ્લાનિંગ
જ્યારે તમારો બધો પીએફ ડેટા સિંગલ UAN પોર્ટલ પર અપડેટેડ હોય છે, ત્યારે પેપરવર્ક અને દસ્તાવેજોની ઝંઝટ નહિવત થઈ જાય છે. ભવિષ્યમાં લગ્ન, બીમારી, ઘર ખરીદવું કે નિવૃત્તિ જેવા પ્રસંગોએ જ્યારે તમારે પીએફના પૈસા ઓનલાઈન ઉપાડવાના હોય, ત્યારે ક્લેમ ખૂબ જ ઝડપથી મંજૂર થઈ જાય છે.
