રેસિંગ કારમાં સુપરહિટ છે ઇથેનોલ! વાહનોનું પરફોર્મન્સ સુધારવા સરકારે ઘડ્યો માસ્ટરપ્લાન
ભારતમાં પ્રદૂષણ ઘટાડવા અને પર્યાવરણના રક્ષણ માટે પેટ્રોલની અંદર ઇથેનોલ મિશ્રણ (Ethanol Blending) ની નીતિ ખૂબ જ ઝડપથી આગળ વધી રહી છે. જો કે, વાહન ચાલકોના મનમાં લાંબા સમયથી એક મોટો પ્રશ્ન મૂંઝવી રહ્યો હતો કે, શું આ ઇથેનોલ યુક્ત પેટ્રોલનો ઉપયોગ કરવાથી તેમની કાર કે બાઇકનું માઇલેજ ઓછું થઈ જશે? આ શંકાઓ અને ચર્ચાઓ વચ્ચે કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ખુલાસો કર્યો છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે કેટલાક કિસ્સાઓમાં ઇથેનોલ મિશ્રણના કારણે વાહનના માઇલેજમાં બહુ નજીવો કે થોડો ઘટાડો જોવા મળી શકે છે, પરંતુ માઇલેજ ઓછું થવા પાછળ વાહનની સ્થિતિ અને ડ્રાઇવિંગ સ્ટાઇલ જેવા અન્ય ઘણા કારણો પણ જવાબદાર હોઈ શકે છે.
મંત્રીએ વાહન ચાલકોને આશ્વસ્ત કરતા જણાવ્યું કે, ઇથેનોલ વાહનોના એન્જિન માટે નુકસાનકારક નથી, ઊલટાનું રેસિંગ કારમાં ઇથેનોલનો સફળતાપૂર્વક ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે અને તે વાહનોની ગતિ તેમજ એકંદર પરફોર્મન્સને સુધારવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવે છે.
રેસિંગ એન્જિનમાં ઇથેનોલ કેમ છે હિટ? જાણો તેનું વિજ્ઞાન
પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, ઇથેનોલનું ઓક્ટેન રેટિંગ (Octane Rating) આશરે 108 RON જેટલું ઊંચું હોય છે. સામાન્ય પેટ્રોલ કરતાં વધુ ઓક્ટેન રેટિંગ હોવાના કારણે તે હાઇ-પરફોર્મન્સ એન્જિન માટે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થાય છે. તે એન્જિનની અંદર થતા ધબકારા (Engine Knocking) ને અટકાવે છે, વાહનની પિક-અપ પાવર વધારે છે અને એન્જિનને વધુ સારી ઠંડક (Cooling Effect) પ્રદાન કરે છે. હરદીપ સિંહ પુરીએ જણાવ્યું કે, સરકારની બાયોફ્યુઅલ નીતિ માત્ર પર્યાવરણ પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તે દેશની ઊર્જા સુરક્ષા અને ખેડૂતોની આવક વધારવાને ધ્યાનમાં રાખીને ઘડવામાં આવી છે. ભારત સરકાર સંપૂર્ણ તકનીકી ચકાસણી અને પૂરતા પરીક્ષણો બાદ જ E20 (૨૦% ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ) ના લક્ષ્યાંક સાથે પદ્ધતિસર આગળ વધી રહી છે. વૈશ્વિક સ્તરે અમેરિકામાં E10 અને E15 નો વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે, જ્યારે બ્રાઝિલે તો E27 ફરજિયાત કરીને હવે ૧૦૦ ટકા ઇથેનોલ તરફ ડગ માંડ્યા છે.
દેશને થયા અબજો રૂપિયાના ફાયદા: આંકડા છે સાક્ષી
ભારતનો ઇથેનોલ બ્લેન્ડેડ પેટ્રોલ (EBP) કાર્યક્રમ ભલે ૨૦૦૦ ના દાયકાથી શરૂ થયો હોય, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં તેમાં અભૂતપૂર્વ પ્રગતિ થઈ છે. વર્ષ ૨૦૧૩-૧૪ માં જે દેશની ઇથેનોલ ઉત્પાદન ક્ષમતા વાર્ષિક માત્ર ૩૮ કરોડ લિટર હતી, તે આજે ૧૫ વર્ષમાં રેકોર્ડબ્રેક વધીને ૨૦ અબજ લિટર પ્રતિ વર્ષ થઈ ગઈ છે. ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ સુધીમાં પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગનું પ્રમાણ વધારીને ૨૦ ટકા સુધી પહોંચાડવામાં આવ્યું છે.
આ બાયોફ્યુઅલ ક્રાંતિથી દેશને આર્થિક અને પર્યાવરણીય મોરચે જે અદભુત ફાયદા થયા છે, તેની વિગતો મંત્રાલયે જાહેર કરી છે:
-
વિદેશી હૂંડિયામણની બચત: ઇથેનોલના કારણે કાચા તેલની આયાત ઘટતા વિદેશી હૂંડિયામણમાં ₹૧.૯૦ લાખ કરોડથી વધુની જંગી બચત થઈ છે.
-
ખેડૂતોની આવકમાં વધારો: અન્નદાતામાંથી ઉર્જાદાતા બનેલા દેશના ખેડૂતોને ઇથેનોલના ઉત્પાદન પેટે ₹૧.૬૦ લાખ કરોડથી વધુની સીધી ચૂકવણી કરવામાં આવી છે.
-
આયાતમાં ઘટાડો: કાચા તેલની આયાતમાં આશરે ૩૧ મિલિયન મેટ્રિક ટનનો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે.
-
પર્યાવરણની સુરક્ષા: હવામાં ઝેર ઓગળતું અટકાવીને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ (CO₂) ના ઉત્સર્જનમાં અધધ… ૯૩ મિલિયન મેટ્રિક ટનનો ઘટાડો કરવામાં સફળતા મળી છે.
તેલ કંપનીઓ પર આર્થિક બોજ અને ભાવ ઘટાડાની શક્યતા
એક તરફ ઇથેનોલથી ફાયદો થઈ રહ્યો છે, તો બીજી તરફ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની કટોકટી ભારતને નડી રહી છે. મધ્ય પૂર્વ (Middle East) માં ચાલી રહેલા સૈન્ય સંઘર્ષના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઇલના ભાવોમાં ભારે ઉથલપાથલ મચી છે. આનાથી ભારતની સરકારી ઓઇલ કંપનીઓ પર આર્થિક દબાણ ઘણું વધી ગયું છે. સામાન્ય જનતાને મોંઘવારીથી બચાવવા માટે ૩૦ જૂન સુધી કિંમત કરતાં ઓછા ભાવે પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજી વેચવાને કારણે આ કંપનીઓને ₹૭૪,૭૮૧ કરોડનું મોટું નુકસાન વેઠવું પડ્યું છે. ચાલુ વર્ષના એપ્રિલ-જૂન ૨૦ quarter ક્વાર્ટરમાં ઇંધણ પર કુલ અંડર-રિકવરી ₹૧.૮૮ લાખ કરોડ સુધી પહોંચી ગઈ છે.
જ્યારે મંત્રીને પૂછવામાં આવ્યું કે શું ભવિષ્યમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલ સસ્તા થશે? ત્યારે તેમણે બહુ સમજી-વિચારીને જવાબ આપ્યો કે આ અંગે અત્યારથી કોઈ ટિપ્પણી કરવી ઉતાવળ ગણાશે. જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવ આગામી બે થી ત્રણ મહિના સુધી સતત નીચા અને સ્થિર રહેશે, તો સરકાર ચોક્કસપણે કિંમતો ઘટાડવા અંગે આગામી પગલાં પર વિચાર કરશે.
