ઈરાન-અમેરિકા તણાવ: ટ્રમ્પની લશ્કરી કાર્યવાહીની ચેતવણી અને ઈરાનમાં ભભૂકતા વિદ્રોહ પ્રદર્શનો
ઈરાન હાલમાં દાયકાઓના સૌથી અસ્થિર તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે, જ્યાં દેશની અંદર મોટા પાયે થઈ રહેલા સરકાર વિરોધી પ્રદર્શનો અને બહારથી અમેરિકાના સૈન્ય દબાણે આ ક્ષેત્રમાં તણાવને ચરમસીમાએ પહોંચાડી દીધો છે.
ઈરાનમાં આંતરવિગ્રહ જેવી સ્થિતિ અને ક્રૂર દમન
ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ ના અંતમાં શરૂ થયેલા આ પ્રદર્શનો આર્થિક બદહાલીને કારણે ઉદ્ભવ્યા હતા, જે હવે સીધી રીતે સત્તા પરિવર્તનની માંગમાં ફેરવાઈ ગયા છે. માનવાધિકાર જૂથોના જણાવ્યા અનુસાર, સુરક્ષા દળોની કાર્યવાહીમાં અત્યાર સુધીમાં ૨,૫૦૦ થી વધુ લોકો માર્યા ગયા છે અને હજારોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. તેહરાન અને અન્ય શહેરોમાં ઇન્ટરનેટ સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવામાં આવ્યું છે, જેથી પ્રદર્શનકારીઓ દુનિયા સાથે જોડાઈ ન શકે. જોકે, કાર્યકરો દ્વારા દાણચોરી કરીને લાવવામાં આવેલા હજારો સ્ટારલિંક (Starlink) ટર્મિનલ્સ દ્વારા દમનની તસવીરો હજુ પણ બહાર આવી રહી છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ચેતવણી: “તમામ વિકલ્પો ખુલ્લા છે”
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને “ગંભીર પરિણામો” ભોગવવાની ચેતવણી આપી છે. ટ્રમ્પે તાજેતરમાં કહ્યું હતું કે તેમને માહિતી મળી છે કે પ્રદર્શનકારીઓની હત્યાઓ અટકી રહી છે, પરંતુ તેમણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે સૈન્ય વિકલ્પો હજુ પણ ખુલ્લા છે. ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર “લોક એન્ડ લોડેડ” (locked and loaded) શબ્દનો ઉપયોગ કર્યો છે, જેનો અર્થ લશ્કરી પરિભાષામાં હુમલા માટે સંપૂર્ણ રીતે તૈયાર રહેવું એવો થાય છે.
વ્હાઇટ હાઉસના પ્રેસ સેક્રેટરી કેરોલિન લેવિટના જણાવ્યા અનુસાર, રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના દબાણ બાદ ઈરાને લગભગ ૮૦૦ આયોજિત ફાંસીની સજાઓ અટકાવી દીધી છે, જોકે તેહરાન હજુ પણ આંતરિક હસ્તક્ષેપ સામે અમેરિકાને ચેતવણી આપી રહ્યું છે.
અલ ઉદૈદ એર બેઝ અને સૈન્ય હિલચાલ
કતાર સ્થિત અલ ઉદૈદ એર બેઝ (Al Udeid Air Base), જે મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકાનું સૌથી મોટું વ્યૂહાત્મક કેન્દ્ર છે, તે ફરી એકવાર ચર્ચામાં છે. જૂન ૨૦૨૫ માં ઈરાને આ બેઝ પર મિસાઈલ હુમલો કર્યો હતો, જે અમેરિકી બોમ્બ ધડાકાનો બદલો હતો. તાજેતરના તણાવ વચ્ચે, અમેરિકા અને બ્રિટને સાવચેતીના ભાગરૂપે આ બેઝ પરથી પોતાના કેટલાક કર્મચારીઓને હટાવવાનું શરૂ કર્યું છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે જો અમેરિકા સૈન્ય કાર્યવાહી કરે છે, તો તે B-2 સ્પિરિટ અથવા નવા B-21 રેડર સ્ટીલ્થ બોમ્બર્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે. આ ઉપરાંત, અમેરિકી નૌકાદળ ટોમહોક (Tomahawk) મિસાઈલો અને સાયબર હુમલાઓ દ્વારા ઈરાનની સંરક્ષણ પ્રણાલીને ઠપ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
વૈશ્વિક પ્રતિક્રિયા અને ભારતની ચિંતા
- દૂતાવાસો બંધ: પોર્ટુગલ અને બ્રિટને તેહરાનમાં તેમના દૂતાવાસો અસ્થાયી રૂપે બંધ કરી દીધા છે.
- રશિયા-ચીનનું વલણ: રશિયા અને ચીને બાહ્ય હસ્તક્ષેપનો વિરોધ કર્યો છે અને સંયમ રાખવાની અપીલ કરી છે.
- ભારતની એડવાઈઝરી: ભારતે પણ તેના નાગરિકોને ઈઝરાયેલ અને ઈરાનની બિન-જરૂરી મુસાફરી ટાળવાની સલાહ આપી છે અને ભારતીયોને પાછા લાવવા માટે સ્થળાંતર યોજનાઓ તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે.
ઈરાને ચેતવણી આપી છે કે જો તેના પર હુમલો થશે, તો તે એવા પડોશી દેશોમાં સ્થિત અમેરિકી ઠેકાણાઓને પણ નિશાન બનાવશે જેમણે પોતાની જમીનનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપી છે. હાલમાં, આખી દુનિયાની નજર ઈરાનની આંતરિક સ્થિતિ અને વોશિંગ્ટનના આગામી પગલા પર ટકેલી છે.
