હાર્ટ એટેક: સ્ત્રીઓ કરતાં પુરુષોમાં હૃદયરોગનું જોખમ વધુ કેમ? જાણો તેની પાછળના મુખ્ય કારણો અને બચવાના ઉપાયો
આજના આધુનિક યુગમાં બદલાતી જીવનશૈલી અને વધતા જતા માનસિક તણાવને કારણે હૃદયરોગ એક ગંભીર સમસ્યા બનીને ઉભરી રહ્યો છે. તાજેતરના અનેક તબીબી અભ્યાસો અને હોસ્પિટલના ડેટા પર નજર કરીએ તો એક ચોંકાવનારી હકીકત સામે આવે છે કે સ્ત્રીઓની સરખામણીએ પુરુષોમાં હાર્ટ એટેક આવવાની શક્યતા અને પ્રમાણ ઘણું વધારે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આ પાછળ માત્ર એક કારણ નહીં, પરંતુ જૈવિક, વર્તણૂક અને સામાજિક પરિબળોનો સમન્વય જવાબદાર છે.
જૈવિક સંરક્ષણ અને હોર્મોન્સનો તફાવત
પુરુષો અને સ્ત્રીઓ વચ્ચેના આ તફાવતનું એક મુખ્ય કારણ કુદરતી હોર્મોન્સ છે. સ્ત્રીઓમાં ‘એસ્ટ્રોજન’ નામનું હોર્મોન જોવા મળે છે, જે હૃદયની ધમનીઓને લવચીક રાખવામાં અને સારા કોલેસ્ટ્રોલ (HDL)નું સ્તર જાળવવામાં મદદ કરે છે. આ હોર્મોન સ્ત્રીઓને મેનોપોઝ (રજોનિવૃત્તિ) સુધી હૃદયરોગ સામે કુદરતી રક્ષણ પૂરું પાડે છે. બીજી તરફ, પુરુષોમાં આવા કોઈ કુદરતી રક્ષણાત્મક હોર્મોન્સ હોતા નથી, જેના કારણે તેઓ નાની ઉંમરે પણ હૃદયની બીમારીઓનો શિકાર બને છે.
વધતો જતો માનસિક તણાવ અને જવાબદારીઓ
પુરુષોની જીવનશૈલી ઘણીવાર અત્યંત તણાવપૂર્ણ હોય છે. સામાજિક માળખાને કારણે ઘરની આર્થિક જવાબદારીઓ, નોકરીનું દબાણ અને ભવિષ્યની ચિંતાઓ પુરુષોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર ભારે પડે છે. તણાવને કારણે શરીરમાં ‘કોર્ટિસોલ’ હોર્મોનનું સ્તર વધે છે, જે બ્લડ પ્રેશર વધારે છે અને લાંબા ગાળે હૃદયના સ્નાયુઓને નબળા પાડે છે. વધુમાં, પુરુષો ઘણીવાર પોતાની લાગણીઓ વ્યક્ત કરી શકતા નથી, જે આંતરિક તણાવમાં વધારો કરે છે.
વ્યસન અને જીવનશૈલીના જોખમો
આંકડાકીય રીતે જોવામાં આવે તો, સ્ત્રીઓ કરતાં પુરુષોમાં ધૂમ્રપાન અને દારૂનું સેવન વધુ જોવા મળે છે. સિગારેટમાં રહેલું નિકોટિન લોહીની ધમનીઓને સાંકડી કરે છે અને લોહી ગંઠાઈ જવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવે છે. આનાથી હૃદયમાં બ્લોકેજ થવાનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે. નાની ઉંમરે વ્યસનની આદત પુરુષોને ૩૦ કે ૪૦ વર્ષની ઉંમરે જ હાર્ટ એટેકના ઉંબરે લાવીને ઉભા કરી દે છે.
ખોરાક અને સ્થૂળતા
આજની ‘ફાસ્ટ ફૂડ કલ્ચર’ની સૌથી વધુ અસર કામકાજી પુરુષો પર પડી છે. બહારનું તેલયુક્ત ભોજન, પ્રોસેસ્ડ ફૂડ અને અતિશય મીઠાનો ઉપયોગ હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને સ્થૂળતા તરફ દોરી જાય છે. પેટની આસપાસ જામતી ચરબી હૃદયરોગ માટે સૌથી મોટું લાલબત્તી સમાન લક્ષણ છે. જ્યારે શરીરમાં ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ (LDL) વધે છે, ત્યારે તે ધમનીઓમાં જમા થવા લાગે છે, જેને મેડિકલ ભાષામાં ‘એથરોસ્ક્લેરોસિસ’ કહેવામાં આવે છે.
નિવારણના ઉપાયો: શું કરવું જોઈએ?
હૃદયરોગથી બચવા માટે સતર્કતા એ જ શ્રેષ્ઠ ઇલાજ છે. પુરુષોએ દર છ મહિને નિયમિત હેલ્થ ચેકઅપ કરાવવું જોઈએ, જેમાં લિપિડ પ્રોફાઇલ, બ્લડ સુગર અને બ્લડ પ્રેશરની તપાસ અનિવાર્ય છે. રોજિંદા જીવનમાં ઓછામાં ઓછી ૩૦ મિનિટની કસરત, યોગ અથવા ચાલવાની આદત કેળવવી જોઈએ. ખોરાકમાં લીલા શાકભાજી, ફળો અને આખા અનાજનો સમાવેશ કરવો અને વ્યસનોથી દૂર રહેવું એ તંદુરસ્ત હૃદયની ચાવી છે.
યાદ રાખો, હૃદય શરીરનું એન્જિન છે. જો તમે તેની કાળજી લેશો, તો તે તમારા જીવનની ગાડીને લાંબા સમય સુધી સુરક્ષિત રાખશે.
