ઈયરફોનથી થતા નુકસાનથી બચવા માંગો છો? તો નોંધી લો આ ’60/60’ની ફોર્મ્યુલા

ઈયરફોન યુઝર્સ માટે રામબાણ ઈલાજ છે ’60/60 રૂલ’, અત્યારે જ જાણી લો તેના ફાયદા

આજના ડિજિટલ યુગમાં ઈયરફોન, હેડફોન અને એરપોડ્સ આપણા જીવનનો અભિન્ન હિસ્સો બની ગયા છે. ઓફિસની મીટિંગ હોય, જીમમાં વર્કઆઉટ કરવાનું હોય કે પછી એકાંતમાં તમારું મનપસંદ ગીત સાંભળવું હોય—આ ગેજેટ્સ દરેક સમયે આપણા કાનમાં લાગેલા રહે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે કલાકો સુધી કાનમાં વાગતું આ સંગીત કે અવાજ તમારી સાંભળવાની ક્ષમતા હંમેશ માટે છીનવી શકે છે?

ડોક્ટરો અને નિષ્ણાતોએ વારંવાર ચેતવણી આપી છે કે ઈયરફોનનો અતિશય ઉપયોગ કાન માટે ગંભીર જોખમ ઊભું કરી રહ્યો છે. પરંતુ સવાલ એ છે કે કામ અને મનોરંજન વચ્ચે સંતુલન કેવી રીતે જાળવવું? તેનો જવાબ છે ’60/60 નિયમ’. ચાલો જાણીએ કે આ નિયમ શું છે અને તે તમને બહેરા થતા કેવી રીતે બચાવી શકે છે.

કેમ જોખમી છે ઈયરફોનનો સતત ઉપયોગ?

આપણા કાન અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે. ઈયરફોનમાંથી નીકળતા ધ્વનિ તરંગો સીધા કાનના પડદા (Eardrum) સાથે અથડાય છે. જ્યારે આપણે લાંબા સમય સુધી જોરથી કંઈક સાંભળીએ છીએ, ત્યારે કાનની અંદર રહેલા સૂક્ષ્મ કોષો (Hair Cells) નુકસાન પામવા લાગે છે. એકવાર આ કોષો નાશ પામે, પછી તેને ફરીથી ઠીક કરી શકાતા નથી.

ઈયરફોનના વધુ પડતા ઉપયોગથી થતા મુખ્ય જોખમો:

AC ચાલુ છતાં રૂમ ગરમ કેમ રહે છે? ગેસ લીક થવાનું અસલી કારણ અને તેનો સૌથી સસ્તો ઉપાય!

પ્રાઈવસીની ચિંતા વગર ઓનલાઈન ફ્રોડથી બચાવશે WhatsApp, જાણો આ નવું ફીચર કેવી રીતે કરશે કામ

• સાંભળવાની ક્ષમતામાં ઘટાડો (Hearing Loss): ધીમે ધીમે ઓછું સંભળાવાનું શરૂ થાય છે અને અંતે કાયમી બહેરાશ આવી શકે છે.

• ટિનીટસ (Tinnitus): આમાં કાનમાં દરેક સમયે ઘંટડી વાગવાનો કે સીટી જેવો અવાજ આવ્યા કરે છે. આ સ્થિતિ માનસિક રીતે ખૂબ જ પરેશાન કરનારી હોય છે.

• કાનમાં ઈન્ફેક્શન: એરપોડ્સ કે ઈયરફોનના લાંબા ઉપયોગથી કાનની અંદર હવાની અવરજવર અટકી જાય છે, જેનાથી પરસેવો થાય છે અને બેક્ટેરિયા વધવા લાગે છે.

• સાઉન્ડ સેન્સિટિવિટી: આમાં વ્યક્તિને સામાન્ય અવાજ પણ ખૂબ જ જોરથી અને પીડાદાયક લાગવા માંડે છે.

શું છે 60/60 નો જાદુઈ નિયમ?

જો તમે તમારા કાનને સુરક્ષિત રાખવા માંગતા હોવ, તો નિષ્ણાતો દ્વારા સૂચવવામાં આવેલો આ 60/60 રૂલ આજથી જ અપનાવી લો. આ નિયમ ખૂબ જ સરળ છે:

1. 60% વોલ્યુમ: તમારા ઈયરફોન કે એરપોડ્સનો અવાજ ક્યારેય પણ તેની મહત્તમ ક્ષમતાના 60 ટકાથી ઉપર ન લઈ જાઓ. મોટાભાગના ફોનમાં 60% પછી વોલ્યુમ બારનો રંગ બદલાઈ જાય છે, જે એક ચેતવણી છે.

2. 60 મિનિટનો સમય: સતત 60 મિનિટ (એક કલાક) ઉપયોગ કર્યા પછી ઈયરફોનને કાનમાંથી હટાવી દો. તમારા કાનને ઓછામાં ઓછો 10-15 મિનિટનો ‘શાંતિ બ્રેક’ આપો.

નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો તમે અવાજને સુરક્ષિત મર્યાદા (ડેસિબલ લેવલ) ની અંદર રાખો છો અને વચ્ચે-વચ્ચે બ્રેક લેતા રહો છો, તો કાનને થતા નુકસાનને ઘણી હદ સુધી ઘટાડી શકાય છે.

સ્માર્ટફોનના સેફ્ટી ફીચર્સનો લો સહારો

આજની ટેકનોલોજી માત્ર મનોરંજન જ નથી આપતી પણ સુરક્ષાનું પણ ધ્યાન રાખે છે. ખાસ કરીને આઈફોન (iPhone) યુઝર્સ માટે એપલે ઉત્તમ ફીચર્સ આપ્યા છે:

• સેફ્ટી નોટિફિકેશન: જો તમે લાંબા સમય સુધી જોરથી કંઈક સાંભળો છો, તો એપલ તમને તરત જ નોટિફિકેશન મોકલે છે કે તમારી સાંભળવાની ક્ષમતા પર અસર પડી શકે છે.

• ડેસિબલ લિમિટ સેટ કરો: તમે તમારા ફોનના સેટિંગમાં જઈને ‘Sound & Haptics’ માં ‘Headphone Safety’ નો વિકલ્પ પસંદ કરી શકો છો. અહીં તમે એક ડેસિબલ મર્યાદા (જેમ કે 80dB) નક્કી કરી શકો છો, જેનાથી અવાજ તે સ્તરથી ઉપર જશે નહીં.

બીજી કેટલીક જરૂરી વાતો જે તમારે જાણવી જોઈએ

• ઈયરફોન શેર ન કરો: બીજાના ઈયરફોન વાપરવાથી કાનનું ઈન્ફેક્શન (જેમ કે ફંગલ ઈન્ફેક્શન) એક વ્યક્તિથી બીજી વ્યક્તિમાં સરળતાથી ફેલાઈ શકે છે.

• સાફ-સફાઈનું ધ્યાન: તમારા એરપોડ્સ અને ઈયરફોનની ટિપ્સને નિયમિત રીતે સાફ કરતા રહો.

• ઈયરફોન લગાવીને ન સૂવો: ઘણા લોકોને રાત્રે ઈયરફોન લગાવીને સૂવાની આદત હોય છે, જે કાન પર સતત દબાણ અને અવાજનો બોજ નાખે છે. આ અત્યંત જોખમી હોઈ શકે છે.

ટેકનોલોજી આપણા જીવનને સરળ બનાવવા માટે છે, શરીરને નુકસાન પહોંચાડવા માટે નથી. 60/60 નિયમનું પાલન કરવું કોઈ અઘરું કામ નથી, બસ થોડી સાવચેતીની જરૂર છે. યાદ રાખો, દુનિયાની સુંદરતા સાંભળવા માટે તમારા કાનનું સ્વસ્થ હોવું ખૂબ જરૂરી છે. તો આગલી વખતે જ્યારે તમે ગીત સાંભળવા માટે વોલ્યુમ વધારો, ત્યારે એકવાર ’60/60 રૂલ’ જરૂર યાદ કરી લેજો.