સાવધાન! શું તમને પણ વારંવાર માથાનો દુખાવો થાય છે? જાણો ક્યારે આ સામાન્ય દુખાવો ગંભીર બીમારીનું લક્ષણ બની શકે છે.
માથાનો દુખાવો એ એક એવી સમસ્યા છે જેનો અનુભવ જીવનમાં ક્યારેક ને ક્યારેક દરેક વ્યક્તિએ કર્યો જ હોય છે. ઘણીવાર આપણે તેને સામાન્ય થાક કે ઊંઘનો અભાવ માનીને પેઈનકિલર લઈને દબાવી દઈએ છીએ. પરંતુ, લેટેસ્ટ મેડિકલ રિપોર્ટ મુજબ, બદલાતી જીવનશૈલી અને વધતા માનસિક દબાણને કારણે માથાનો દુખાવો હવે માત્ર ‘સામાન્ય’ રહ્યો નથી. જો તમને વારંવાર માથામાં દુખાવો થતો હોય, તો તે શરીરની અંદર છુપાયેલી કોઈ ગંભીર બીમારીનો સંકેત હોઈ શકે છે.
આધુનિક યુગમાં સ્ક્રીન ટાઈમમાં વધારો અને સતત કામનું ભારણ માથાના દુખાવાને એક ‘ઘરગથ્થુ’ સમસ્યા બનાવી ચૂક્યું છે. પરંતુ પીએસઆરઆઈ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ન્યુરોસાયન્સના ચેરમેન ડૉ. નીતિન કે. સેઠી જણાવે છે કે, દરેક માથાનો દુખાવો એક સરખો હોતો નથી. જો દુખાવો અસહ્ય હોય અથવા લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે, તો તે ન્યુરોલોજીકલ સમસ્યાઓનું પ્રારંભિક ચિહ્ન હોઈ શકે છે.
૧. માઈગ્રેન: માત્ર દુખાવો નહીં, એક જટિલ સ્થિતિ
માઈગ્રેન એ માથાના દુખાવાનું સૌથી મોટું કારણ છે. તે સામાન્ય રીતે માથાના એક ભાગમાં (ડાબે કે જમણે) ધબકારા સાથે થાય છે.
લક્ષણો: આમાં માત્ર માથું જ નથી દુખતું, પણ ઉલટી, ઉબકા અને પ્રકાશ કે મોટા અવાજ પ્રત્યે અસહિષ્ણુતા અનુભવાય છે.
કારણ: હોર્મોનલ ફેરફારો, અપૂરતી ઊંઘ અને તેજ ગંધ માઈગ્રેનને ઉત્તેજિત કરી શકે છે.
૨. સાઈનસ અને શ્વસન માર્ગમાં સોજો
ઘણીવાર આપણને લાગે છે કે માથું દુખે છે, પણ મૂળ સમસ્યા નાકમાં કે કપાળના પોલાણમાં હોય છે. સાઈનસમાં ચેપ કે સોજો આવવાથી આંખો અને ગાલના હાડકાંની આસપાસ દબાણ અનુભવાય છે. જ્યારે તમે માથું નીચે નમાવો છો ત્યારે આ દુખાવો વધી જાય છે. તેની સાથે નાક ભરાઈ જવું અને હળવો તાવ આવવો એ સામાન્ય લક્ષણો છે.
૩. હાઈ બ્લડ પ્રેશર (સાયલન્ટ કિલર)
શું તમે જાણો છો કે બ્લડ પ્રેશર અચાનક વધી જાય ત્યારે પણ માથાના પાછળના ભાગમાં તીવ્ર દુખાવો થાય છે? હાઈ બ્લડ પ્રેશરને કારણે થતો દુખાવો જોખમી છે કારણ કે તે સીધી રીતે મગજની નસો પર દબાણ લાવે છે. જો દુખાવાની સાથે આંખે ઝાંખપ આવે કે ચક્કર આવે, તો તે ઇમરજન્સીની સ્થિતિ હોઈ શકે છે.
૪. માનસિક તાણ અને ખરાબ પોશ્ચર (Tension Headache)
આજના ‘વર્ક ફ્રોમ હોમ’ કલ્ચરમાં કલાકો સુધી ખોટી રીતે બેસીને લેપટોપ પર કામ કરવાથી ગરદન અને માથાના સ્નાયુઓ ખેંચાય છે. આને ટેન્શન હેડેક કહેવામાં આવે છે. આમાં એવું લાગે છે કે માથા પર કોઈએ ચુસ્ત પટ્ટો બાંધી દીધો છે. લાંબા સમયની ચિંતા અને માનસિક તણાવ આને વધુ ગંભીર બનાવે છે.
૫. મગજની ગંભીર બીમારીઓના સંકેત
સૌથી ગંભીર સ્થિતિ ત્યારે હોય છે જ્યારે માથાનો દુખાવો બ્રેઈન ટ્યુમર (ગાંઠ), મેનિન્જાઇટિસ (મગજનો તાવ) અથવા બ્રેઈન હેમરેજ (રક્તસ્ત્રાવ) નું લક્ષણ હોય.
ક્યારે ડરવું? જો માથાનો દુખાવો અચાનક ‘વીજળીના ઝટકા’ જેવો લાગે, બોલવામાં જીભ લથડાય, શરીરના કોઈ અંગમાં નબળાઈ આવે અથવા બેભાન થઈ જવાય, તો એક સેકન્ડનો પણ વિલંબ કર્યા વગર ન્યુરોલોજીસ્ટ પાસે પહોંચવું જોઈએ.
નિષ્ણાતની સલાહ: બચાવના ઉપાયો
ડાયરી બનાવો: તમને ક્યારે અને શું ખાધા પછી માથું દુખે છે તેની નોંધ રાખો.
હાઈડ્રેશન: દિવસમાં ઓછામાં ઓછું ૩-૪ લિટર પાણી પીવો. ઘણીવાર ડિહાઈડ્રેશનને કારણે પણ માથું દુખે છે.
સ્ક્રીન બ્રેક: દર ૨૦ મિનિટે મોબાઈલ કે કમ્પ્યુટરથી આંખો હટાવો.
ડોક્ટરની સલાહ: જાતે પેઈનકિલર લેવાની આદત કિડનીને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, તેથી ડોક્ટરની સલાહ મુજબ જ દવા લો.
આજના દોડધામભર્યા જીવનમાં સ્વાસ્થ્ય એ જ સાચી સંપત્તિ છે. માથાના દુખાવાને સામાન્ય ગણીને અવગણવાને બદલે તેના મૂળ કારણને સમજવું અને સમયસર નિદાન કરાવવું એ જ સમજદારી છે.
