પશ્ચિમ બંગાળના રાજકારણના અગ્રણી નેતા અને પૂર્વ રેલવે મંત્રી મુકુલ રોયનું અવસાન
ભારતીય રાજકારણના એક અત્યંત કુશળ રણનીતિકાર અને પૂર્વ કેન્દ્રીય રેલવે મંત્રી મુકુલ રોયનું રવિવારે બપોરે ૧:૩૦ વાગ્યે કોલકાતાની એપોલો હોસ્પિટલમાં નિધન થયું છે. ૭૧ વર્ષીય રોય છેલ્લા લાંબા સમયથી ગંભીર બીમારીઓ સામે ઝઝૂમી રહ્યા હતા. તેમના પુત્ર શુભ્રાંશુ રોયે ભારે હૈયે આ દુખદ સમાચારની પુષ્ટિ કરી હતી. મુકુલ રોયના અવસાનથી માત્ર બંગાળ જ નહીં, પણ રાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં પણ એક મોટી ખોટ પડી છે.
અંતિમ ક્ષણો અને સ્વાસ્થ્યનો સંઘર્ષ
મુકુલ રોયની તબિયત ૨૦૨૩થી સતત લથડી રહી હતી. તબીબી અહેવાલો મુજબ, તેઓ પાર્કિન્સન રોગ અને ડિમેન્શિયા (સ્મૃતિ ભ્રંશ) જેવી ગંભીર ન્યુરોલોજીકલ સમસ્યાઓથી પીડાતા હતા. મગજમાં પાણી ભરાઈ જવાની સમસ્યા (હાઇડ્રોસેફાલસ) ને કારણે તેમની એક જટિલ સર્જરી પણ કરવામાં આવી હતી. ૨૦૨૪ દરમિયાન પણ તેમને અનેકવાર હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવા પડ્યા હતા. રવિવારે મગજની જૂની ઈજાઓ અને વધતી જતી આંતરિક જટિલતાઓને કારણે તેમની સ્થિતિ અત્યંત ગંભીર બની હતી અને અંતે તેમણે અંતિમ શ્વાસ લીધા હતા.
મમતા બેનર્જીના ‘સેકન્ડ-ઈન-કમાન્ડ’ અને TMC ના પાયાના સ્તંભ
મુકુલ રોયને પશ્ચિમ બંગાળમાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) ના સંગઠનના અસલી શિલ્પી માનવામાં આવે છે. ૧૯૯૮માં જ્યારે મમતા બેનર્જીએ કોંગ્રેસથી અલગ થઈને TMC ની સ્થાપના કરી, ત્યારે મુકુલ રોય તેમના સૌથી વિશ્વસનીય સાથી હતા. વર્ષો સુધી તેઓ પાર્ટીમાં ‘નંબર ૨’ ના સ્થાને રહ્યા. પાયાના સ્તરે કાર્યકરોને જોડવાની તેમની અદભૂત શક્તિને કારણે તેમને ‘બંગાળના ચાણક્ય’ કહેવામાં આવતા હતા. ૨૦૧૧માં ૩૪ વર્ષના ડાબેરી શાસનને ઉથલાવવામાં તેમની પડદા પાછળની રણનીતિ સૌથી મહત્વની હતી.
કેન્દ્રીય મંત્રી તરીકેની સફર
મુકુલ રોયે કેન્દ્ર સરકારમાં પણ પોતાની મજબૂત છાપ છોડી હતી. ૨૦૧૨માં મમતા બેનર્જીએ પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી બનવા માટે રેલવે મંત્રી પદ છોડ્યું, ત્યારે મુકુલ રોયને દેશના રેલવે મંત્રી બનાવવામાં આવ્યા હતા. આ ઉપરાંત તેઓ શિપિંગ મંત્રાલયમાં રાજ્ય મંત્રી તરીકે પણ સેવા આપી ચૂક્યા હતા. રાજ્યસભાના સભ્ય તરીકે તેમણે સંસદમાં પણ અનેક મહત્વના મુદ્દાઓ પર પોતાની વાત રજૂ કરી હતી.
રાજકીય ઉતાર-ચઢાવ અને ભાજપમાં પ્રવેશ
મુકુલ રોયની રાજકીય કારકિર્દી વિવાદો અને મોટા વળાંકોથી પણ ભરેલી રહી હતી. ૨૦૧૭માં મમતા બેનર્જી સાથેના મતભેદોને કારણે તેમણે TMC છોડીને ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) માં જોડાવાનો નિર્ણય લીધો હતો. ભાજપને બંગાળમાં મજબૂત કરવા માટે તેમણે દિવસ-રાત એક કર્યા હતા, જેના પરિણામે ૨૦૧૯ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપે બંગાળમાં ૧૮ બેઠકો જીતીને ચમત્કાર કર્યો હતો. જોકે, ૨૦૨૧ની વિધાનસભા ચૂંટણી બાદ તેઓ ફરીથી પોતાની જૂની પાર્ટી TMC માં પરત ફર્યા હતા.
રાજકારણીઓ દ્વારા શ્રદ્ધાંજલિ
મુકુલ રોયના નિધન પર પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ ઘેરો શોક વ્યક્ત કર્યો છે. તેમણે કહ્યું, “મુકુલ અમારો જૂનો સાથી હતો, તેની ખોટ ક્યારેય પૂરી શકાશે નહીં.” વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને અન્ય કેન્દ્રીય મંત્રીઓએ પણ મુકુલ રોયના સંગઠનાત્મક કૌશલ્યને યાદ કરીને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પી છે.
મુકુલ રોય ભલે આજે આપણી વચ્ચે નથી, પરંતુ બંગાળના રાજકારણને તેમણે જે વળાંક આપ્યો છે તે હંમેશા યાદ રાખવામાં આવશે. તેઓ એક એવા નેતા હતા જેઓ ભીડ વચ્ચે રહીને પણ શાંત રહીને પોતાની રણનીતિ ઘડવામાં માહેર હતા. તેમના પાર્થિવ દેહના અંતિમ સંસ્કાર રાજ્ય સન્માન સાથે કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.
