એસીમાં ગેસ ઓછો છે? ટેકનિશિયનના કહેવા પર ભરોસો કરતા પહેલા આ વીડિયો/લેખ ચોક્કસ વાંચો
ઉનાળો શરૂ થતાની સાથે જ દરેક ઘરમાં એસી (Air Conditioner) ફૂલ સ્પીડમાં ચાલવા લાગે છે. પરંતુ લાંબા સમય પછી એસી ચાલુ કરતા પહેલા આપણે તેની સર્વિસિંગ કરાવીએ છીએ. બસ, આ જ સમયે શરૂ થાય છે ‘એસી ગેસ લીક સ્કેમ’. ઘણીવાર ટેકનિશિયન તમારા ઘરે આવીને એસી ચેક કરે છે અને તરત જ કહે છે, “સાહેબ, ગેસ ઓછો છે અથવા લીક છે, રિફિલિંગ કરાવવું પડશે.” આ વાત સાંભળીને ગરમીથી બચવા માટે તમે તરત જ 2500 થી 4000 રૂપિયા ખર્ચવા તૈયાર થઈ જાવ છો. પરંતુ શું ખરેખર દર વર્ષે ગેસ રિફિલિંગની જરૂર હોય છે? ચાલો સમજીએ ગેસ, પ્રેશર અને પૈસાનો આ આખો ખેલ.
શું છે એસી ગેસ લીક સ્કેમ? કેવી રીતે થાય છે છેતરપિંડી?
મોટાભાગના કિસ્સામાં એસીમાં ગેસ ક્યારેય પૂરો થતો નથી. એસી એક ‘સીલ્ડ સિસ્ટમ’ (Sealed System) પર કામ કરે છે, જેનો અર્થ છે કે જો કોઈ ફિઝિકલ ડેમેજ કે પાઈપમાં કાણું ન હોય, તો ગેસ વર્ષો સુધી ચાલવો જોઈએ. સ્કેમર ટેકનિશિયન સામાન્ય રીતે બે રીતે છેતરપિંડી કરે છે:
-
ખોટું ગેસ પ્રેશર બતાવવું: ટેકનિશિયન તેના પ્રેશર ગેજ (Pressure Gauge) સાથે છેડાછેડી કરે છે અથવા તેને એવી રીતે સેટ કરે છે કે તમને રીડિંગ ઓછું દેખાય.
-
ખોટું લીકેજ બતાવવું: ઈન્ડોર કે આઉટડોર યુનિટ પર સાબુનું ફીણ લગાવીને મામૂલી પરપોટા બતાવી દેશે અને કહેશે કે પાઈપિંગ સડી ગયું છે. વાસ્તવમાં તે ગેસના વાલ્વને સહેજ ઢીલો કરીને જાતે જ લીકેજ ઉભું કરે છે.
ઘણીવાર ટેકનિશિયન જૂનો કે ભેળસેળિયો ગેસ ભરી દે છે, જે તમારા કોમ્પ્રેસરને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. પરિણામે, થોડા મહિનામાં જ તમારું એસી ફરીથી બગડી જાય છે અને તમારે ફરીથી ખર્ચ કરવો પડે છે.
ગેસ પ્રેશરનું ગણિત: જાતે કેવી રીતે ચેક કરવું?
જો તમારે આ સ્કેમથી બચવું હોય, તો તમારે તમારા એસીમાં કયો ગેસ વપરાય છે અને તેનું યોગ્ય પ્રેશર કેટલું હોવું જોઈએ તેની મૂળભૂત જાણકારી હોવી જરૂરી છે. એસીના આઉટડોર યુનિટ પર લખેલું હોય છે કે તેમાં R-32, R-410A કે R-22 માંથી કયો ગેસ છે.
-
R-32 અને R-410A: આ આધુનિક ગેસ છે. તેનું રનિંગ પ્રેશર (જ્યારે એસી ચાલુ હોય ત્યારે) 120 થી 150 PSI ની વચ્ચે હોવું જોઈએ.
-
R-22: આ જૂના એસીમાં વપરાતો ગેસ છે. તેનું રનિંગ પ્રેશર 60 થી 70 PSI ની આસપાસ હોવું જોઈએ.
જ્યારે ટેકનિશિયન પ્રેશર ચેક કરે, ત્યારે તમારે ગેજ પર જાતે નજર રાખવી. જો પ્રેશર આ આંકડાઓની નજીક હોય, તો તેનો અર્થ છે કે ગેસ બિલકુલ બરાબર છે. જો ટેકનિશિયન કહે કે પ્રેશર 40 કે 50 છે (R-32 ના કિસ્સામાં), તો જ સમજવું કે ગેસ ઓછો છે. યાદ રાખો, એસીમાં ગેસ ક્યારેય 10-20% ઓછો નથી થતો; જો લીકેજ હોય તો ગેસ પૂરેપૂરો નીકળી જાય છે અને ઠંડક સાવ બંધ થઈ જાય છે.
સજાગ ગ્રાહક તરીકે આ વાતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો
સર્વિસિંગ દરમિયાન તમે થોડી સાવધાની રાખશો તો હજારો રૂપિયા બચાવી શકશો:
-
સર્વિસિંગ વખતે હાજર રહો: ટેકનિશિયનને ક્યારેય એસી પાસે એકલો ન છોડો. તે ક્યારે વાલ્વ ઢીલો કરી નાખશે કે વાયર કાપી નાખશે તેની તમને ખબર પણ નહીં પડે.
-
કુલિંગ ચેક કરો: જો તમારું એસી સર્વિસિંગ પહેલા બરાબર ઠંડક આપતું હોય, તો તેનો અર્થ છે કે ગેસ બરાબર છે. માત્ર ધૂળને કારણે કુલિંગ ઓછું થતું હોય છે, જે સાફ કરવાથી (Jet Pump Service) ઠીક થઈ જાય છે.
-
વોરંટી અને પાકું બિલ: જો ટેકનિશિયન ગેસ ભરે છે, તો તેની પાસેથી 3 થી 6 મહિનાની ગેસ લીકેજની વોરંટી માંગો. જો તે વોરંટી આપવાની ના પાડે, તો સમજવું કે કંઈક ગરબડ છે.
-
લીકેજ ટેસ્ટિંગ: જો ખરેખર લીકેજ હોય, તો તેને નાઈટ્રોજન ટેસ્ટ દ્વારા કન્ફર્મ કરવાનું કહો. માત્ર સાબુના ફીણ પર ભરોસો ન કરો.
ઉનાળાની ગરમીમાં એસી આપણી જરૂરિયાત છે, પણ તેનો અર્થ એ નથી કે આપણે લૂંટાવું જોઈએ. ટેકનિશિયનના ડર બતાવવાથી ગભરાવાને બદલે ઉપર મુજબની ટેકનિકલ બાબતો પૂછશો, તો તે પોતે જ સમજી જશે કે તમને આ વિષયમાં જાણકારી છે અને તે તમારી સાથે છેતરપિંડી કરતા ડરશે.
