હવે LPG સિલિન્ડર પર મળશે ‘ડિજિટલ કુંડળી’: સ્કેન કરો અને જાણો ગેસની અસલી માહિતી
હવે રસોડામાં વપરાતા તમારા LPG સિલિન્ડર પણ ‘સ્માર્ટ’ બની રહ્યા છે. તમે ઘણીવાર જોયું હશે કે સિલિન્ડર પર એક નાનકડો QR કોડ લગાવેલો હોય છે. આ માત્ર એક કોડ નથી, પરંતુ તમારા સિલિન્ડરની સંપૂર્ણ ‘કુંડળી’ છે. હવે ગ્રાહક તરીકે તમે પણ તમારા મોબાઈલથી તેને સ્કેન કરીને જાણી શકો છો કે તમારો ગેસ સિલિન્ડર ક્યારે ભરવામાં આવ્યો, કયા પ્લાન્ટમાંથી આવ્યો અને તમારા ઘર સુધી પહોંચતા પહેલા તે કઈ કઈ જગ્યાએથી પસાર થયો છે. ગેસ કંપનીઓનો આ પ્રયાસ સિલિન્ડરની ચોરી, ગેસની હેરાફેરી અને વજનમાં થતી ગેરરીતિઓને રોકવા માટે એક ક્રાંતિકારી પગલું છે.
QR કોડ શું છે અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
QR કોડ એટલે ‘ક્વિક રિસ્પોન્સ’ કોડ. આ એક પ્રકારની ડિજિટલ ઓળખ છે જે સિલિન્ડર પર લગાવવામાં આવે છે. જ્યારે તમે તમારા સ્માર્ટફોનથી આ કોડને સ્કેન કરો છો, ત્યારે તે સિલિન્ડર સાથે જોડાયેલી તમામ માહિતી તમારી સ્ક્રીન પર દેખાય છે. આમાં સિલિન્ડરનો યુનિક આઈડી નંબર, બોટલિંગ પ્લાન્ટનું નામ, ગેસ ભરવાની તારીખ, અને વિતરણની વિગતો સામેલ હોય છે.
આ ટેકનોલોજીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગ્રાહકોને છેતરાતા બચાવવાનો છે. અગાઉ એવી ફરિયાદો સામાન્ય હતી કે સિલિન્ડરમાંથી ગેસ કાઢી લેવામાં આવતો હતો અથવા સિલિન્ડરનું વજન ઓછું નીકળતું હતું. હવે, QR કોડ દ્વારા સિલિન્ડરની દરેક હિલચાલ ટ્રેક કરી શકાય છે. જો કોઈ રસ્તામાં જ સિલિન્ડર સાથે છેડછાડ કરે, તો તે સિસ્ટમમાં તરત જ પકડાઈ જશે. આનાથી ડિસ્ટ્રીબ્યુટર અને ગ્રાહક વચ્ચે એક પારદર્શક સંબંધ સ્થાપિત થયો છે.
પાઈલટ પ્રોજેક્ટથી શરૂઆત અને ભવિષ્યની તૈયારી
આ ડિજિટલ ક્રાંતિની શરૂઆત સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૨માં એક પાઈલટ પ્રોજેક્ટ તરીકે થઈ હતી. ઈન્ડિયન ઓઈલ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (IOCL) એ દિલ્હીના મદનપુર ખાદર બોટલિંગ પ્લાન્ટમાં તેનું પરીક્ષણ કર્યું હતું. પેટ્રોલિયમ એન્ડ એક્સપ્લોસિવ સેફ્ટી ઓર્ગેનાઈઝેશન (PESO) એ આ પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપી હતી. શરૂઆતમાં માત્ર થોડા જ હજાર સિલિન્ડર પર આ કોડ લગાવવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ પરિણામો પ્રોત્સાહક મળતા હવે આ સુવિધાને સમગ્ર દેશમાં લાગુ કરવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે.
જોકે, હજુ પણ દેશના દરેક સિલિન્ડર પર આ કોડ ઉપલબ્ધ નથી, કારણ કે કરોડોની સંખ્યામાં રહેલા સિલિન્ડરો પર આ કોડિંગ કરવું એક મોટો પડકાર છે. તેમ છતાં, ઓઈલ કંપનીઓ તબક્કાવાર રીતે જૂના સિલિન્ડરોને બદલીને નવા અને ડિજિટલ QR કોડ વાળા સિલિન્ડરો માર્કેટમાં મૂકી રહી છે. આગામી સમયમાં, દરેક ગ્રાહક પોતાના ઘરના સિલિન્ડરની અધિકૃતતા તપાસી શકશે. આ માત્ર એક ટેકનિકલ ફેરફાર નથી, પરંતુ ગેસ વિતરણ વ્યવસ્થામાં પારદર્શિતા લાવવાનો મોટો પ્રયાસ છે.
ગ્રાહકો માટે ફાયદા અને છેતરપિંડી પર અંકુશ
આ ડિજિટલ વ્યવસ્થાના કારણે ગ્રાહકો હવે નિશ્ચિંત થઈ શકે છે. ઘણીવાર ગેરકાયદેસર રીતે ગેસ ભરીને વેચનારા લોકો ઓરિજિનલ સિલિન્ડરના નામે સુરક્ષા સાથે ખિલવાડ કરતા હોય છે. QR કોડ દ્વારા તમે જાણી શકશો કે તે સિલિન્ડર ખરેખર કંપનીના અધિકૃત પ્લાન્ટમાંથી આવ્યું છે કે નહીં. જો તમે સ્કેન કરો અને માહિતી ન મળે, તો તમે સમજી શકો છો કે આ સિલિન્ડર શંકાસ્પદ હોઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત, ઘણીવાર સિલિન્ડરની એક્સપાયરી ડેટને લઈને પણ લોકોમાં અસમંજસ રહેતી હોય છે. QR કોડ સ્કેન કરવાથી સિલિન્ડરની મેન્યુફેક્ચરિંગ વિગતો અને સેફ્ટી ટેસ્ટિંગની માહિતી પણ મળી રહે છે. આનાથી ગ્રાહક સુરક્ષામાં અનેકગણો વધારો થયો છે. કંપનીઓ હવે રીયલ-ટાઇમમાં ટ્રેક કરી શકે છે કે કયો સિલિન્ડર કયા ગ્રાહક પાસે છે, જેનાથી ડિલિવરીમાં થતી ગેરરીતિઓ પણ અટકાવી શકાશે. આ એક નાનો પણ ખૂબ જ મહત્વનો ફેરફાર છે જે લાખો ગ્રાહકોને છેતરપિંડીથી બચાવશે અને ગેસ સિલિન્ડરની દુનિયાને વધુ સુરક્ષિત અને પારદર્શક બનાવશે.
