હૃદયના ધબકારા પર કેવી રીતે અસર કરે છે બરફ જેવું પાણી?
માર્ચ મહિનો પૂરો થવાને આરે છે અને સૂર્યદેવતાનો પ્રકોપ વધવા લાગ્યો છે. ગરમી અને પરસેવાથી તરબતર થયા પછી, મન હંમેશા બરફ જેવું ઠંડુ પાણી માંગે છે. રેફ્રિજરેટેડ પાણી પીવાથી ગળાને થોડી ક્ષણો માટે શાંતિ મળે છે, પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે તમારા શરીરના આંતરિક અંગો પર તેની શું અસર થાય છે? દિલ્હી MCD ના ડૉ. અજય કુમારના જણાવ્યા અનુસાર, અત્યંત ઠંડુ પાણી પીવું એ સ્વાસ્થ્ય માટે ‘સાયલન્ટ ડેન્જર’ સમાન છે.
પાચનતંત્ર પર પડતી ગંભીર અસર
જ્યારે આપણે ખૂબ ઠંડુ પાણી પીએ છીએ, ત્યારે તે આપણી રક્તવાહિનીઓને સંકોચી દે છે. આનાથી પાચન પ્રક્રિયા ધીમી પડી જાય છે. ડૉ. અજય કુમાર સમજાવે છે કે, “આપણું શરીર ખોરાક પચાવવા માટે ચોક્કસ તાપમાન જાળવી રાખે છે. જ્યારે આપણે અચાનક ઠંડુ પાણી પીએ છીએ, ત્યારે શરીર ખોરાક પચાવવાને બદલે પાણીનું તાપમાન સામાન્ય કરવામાં પોતાની ઉર્જા વાપરવા લાગે છે. આના પરિણામે પેટમાં ભારેપણું, ગેસ, કબજિયાત અને અપચો જેવી સમસ્યાઓ સર્જાય છે.”
હૃદયના ધબકારા અને રક્ત પરિભ્રમણ
ઠંડુ પાણી પીવાની સૌથી ભયાનક અસર ‘વેગસ નર્વ’ (Vagus Nerve) પર પડે છે. આ ચેતા આપણા શરીરની સૌથી લાંબી ચેતા છે જે હૃદય, ફેફસાં અને પાચનતંત્રને નિયંત્રિત કરે છે. અચાનક ઠંડુ પાણી પીવાથી આ ચેતા ઉત્તેજિત થાય છે, જેના કારણે હૃદયના ધબકારા અચાનક ઘટી શકે છે. આ રક્ત પરિભ્રમણને પણ અવરોધે છે, જેના કારણે વ્યક્તિને સુસ્તી અથવા અચાનક ચક્કર આવવા જેવી સમસ્યા થઈ શકે છે.
કોણે ઠંડા પાણીથી અંતર રાખવું જોઈએ?
કેટલાક લોકો માટે ઠંડુ પાણી ઝેર સમાન સાબિત થઈ શકે છે:
-
નબળી પાચનશક્તિ ધરાવતા લોકો: જેમને વારંવાર એસિડિટી કે પેટની સમસ્યા રહેતી હોય.
-
સાઇનસ અને અસ્થમાના દર્દીઓ: ઠંડુ પાણી શ્વસન માર્ગમાં લાળ (Mucus) જમા કરે છે, જે ઇન્ફેક્શનનું જોખમ વધારે છે.
-
નાના બાળકો અને વૃદ્ધો: તેમની રોગપ્રતિકારક શક્તિ તાપમાનના અચાનક ફેરફારને સહન કરી શકતી નથી.
-
હૃદયરોગના દર્દીઓ: હાર્ટ પેશન્ટ્સ માટે ધબકારામાં આવતો કોઈ પણ ફેરફાર જોખમી હોઈ શકે છે.
તડકામાંથી આવ્યા પછીની ભૂલ
બહાર ૪૦ ડિગ્રી તાપમાન હોય અને તમે સીધા આવીને ૫ ડિગ્રીનું પાણી પીવો, તો તે શરીર માટે ‘થર્મલ શોક’ જેવું છે. આનાથી ગળામાં ગંભીર બળતરા, શરદી-ઉધરસ અને માથાનો સખત દુખાવો થઈ શકે છે. ડૉ. અજય કુમાર સલાહ આપે છે કે, “તડકામાંથી આવ્યા પછી ઓછામાં ઓછી ૧૦ થી ૧૫ મિનિટ આરામ કરો. જ્યારે શરીરનું તાપમાન સામાન્ય થઈ જાય, ત્યારે જ પાણી પીવો.”
શું છે શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ?
ઉનાળામાં તરસ છિપાવવા માટે માટલાનું પાણી (Earthen Pot Water) સૌથી શ્રેષ્ઠ છે. માટલાનું પાણી કુદરતી રીતે ઠંડુ હોય છે અને તે શરીરના pH લેવલને જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે. તે ગળાને નુકસાન પહોંચાડ્યા વગર કુદરતી ઠંડક આપે છે.
૧૯ માર્ચ, ૨૦૨૬ના આ રિપોર્ટનો સાર એ છે કે ઠંડુ પાણી પીવું એ ગુનાહિત નથી, પરંતુ તેની પદ્ધતિ અને સમય ખોટો હોઈ શકે છે. જો તમે સ્વસ્થ રહેવા માંગતા હોવ, તો બરફના પાણીને બદલે સામાન્ય ઠંડુ પાણી અથવા માટલાના પાણીનો આગ્રહ રાખો. યાદ રાખો, તરસ છિપાવવા કરતા સ્વાસ્થ્ય જાળવવું વધુ મહત્વનું છે.
