હાર્ટ એટેક કેમ આવે છે? ડોક્ટરે જણાવ્યા હૃદય ફેલ થવાના મુખ્ય કારણો અને બચવાના ઉપાયો
આજના સમયમાં હૃદયરોગ એ એક ગંભીર સમસ્યા બની ગઈ છે. ફોર્ટિસ એસ્કોર્ટ્સ હાર્ટ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના ચેરમેન ડો. અશોક સેઠના જણાવ્યા અનુસાર, આપણા શરીરના તમામ અંગો એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે. જ્યારે કોઈ એક અંગમાં સમસ્યા ઊભી થાય છે, ત્યારે તેની અસર હૃદય પર પણ પડે છે. હાર્ટ એટેક અચાનક નથી આવતો, પરંતુ તેની પાછળ લાંબા સમયથી ચાલી આવતી કેટલીક શારીરિક સમસ્યાઓ જવાબદાર હોય છે.
હાર્ટ એટેક આવવાના મુખ્ય કારણો
૧. હાઈ કોલેસ્ટ્રોલ (High Cholesterol): હાર્ટ એટેકનું સૌથી મોટું કારણ હાઈ કોલેસ્ટ્રોલ છે. જ્યારે લોહીમાં ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલનું પ્રમાણ વધી જાય છે, ત્યારે તે હૃદયની નસોમાં જમા થવા લાગે છે. આનાથી નસો સાંકડી થઈ જાય છે અને હૃદય સુધી પૂરતા પ્રમાણમાં લોહી અને ઓક્સિજન પહોંચી શકતા નથી, જે અંતે બ્લોકેજ અને એટેકમાં પરિણમે છે.
૨. હાઈ બ્લડ પ્રેશર (High Blood Pressure): લોહીનું દબાણ વધવાથી હૃદય પર સીધું દબાણ આવે છે. હાઈ બીપીને કારણે લોહીનો પ્રવાહ તેજ બને છે, જેનાથી હૃદયના સ્નાયુઓ નબળા પડી શકે છે. આ સ્થિતિ લાંબા ગાળે હાર્ટ ફેઈલ્યોરનું જોખમ વધારે છે.
૩. વધતું વજન અને મેદસ્વીતા (Obesity): વધતું વજન માત્ર દેખાવ માટે જ નહીં પણ હૃદય માટે પણ જોખમી છે. મેદસ્વીતાને કારણે નસોમાં સોજો આવી શકે છે અને હૃદયને આખા શરીરમાં લોહી પહોંચાડવા માટે વધુ મહેનત કરવી પડે છે, જે હાર્ટ એટેક નોતરી શકે છે.
૪. ડાયાબિટીસ (Diabetes): બ્લડ શુગર વધવાથી શરીરની ધમનીઓને નુકસાન થાય છે. ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં હાર્ટ એટેક આવવાની શક્યતા સામાન્ય વ્યક્તિ કરતા ઘણી વધારે હોય છે, કારણ કે તે નસોને અંદરથી નબળી પાડે છે.
જીવનશૈલી અને માનસિક સ્વાસ્થ્યની અસર
વધુ પડતો ગુસ્સો અને તણાવ: જો તમને ડાયાબિટીસ કે બીપી જેવી બીમારી હોય અને સાથે જ તમે વધુ ગુસ્સો કે તણાવ (Stress) અનુભવતા હોવ, તો તે જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે. તણાવને કારણે શરીરમાં એવા હોર્મોન્સ મુક્ત થાય છે જે બ્લડ પ્રેશરને એકાએક વધારી દે છે.
પારિવારિક ઇતિહાસ (Family History): જો તમારા પરિવારમાં અગાઉ કોઈને હૃદયરોગની સમસ્યા રહી હોય, તો તમારે વધુ સાવધ રહેવાની જરૂર છે. આનુવંશિક કારણોસર પણ હાર્ટ એટેકનું જોખમ વધી જાય છે.
આ બાબતો પર તરત જ નિયંત્રણ મેળવો
હૃદયને સ્વસ્થ રાખવા માટે તમારે તમારી દિનચર્યામાં ફેરફાર કરવો અનિવાર્ય છે:
- નિયમિત વ્યાયામ: રોજ ઓછામાં ઓછી ૩૦ મિનિટ ચાલવું અથવા યોગ કરવા.
- આહારમાં સુધારો: તળેલું, વધુ પડતું મીઠું અને ખાંડવાળો ખોરાક ટાળવો.
- નિયમિત ચેકઅપ: ૪૦ વર્ષની ઉંમર પછી સમયાંતરે કોલેસ્ટ્રોલ અને બીપીની તપાસ કરાવતા રહેવું.
- તણાવ મુક્ત જીવન: પૂરતી ઊંઘ લો અને મનને શાંત રાખવા માટે ધ્યાન (Meditation) કરો.
તમારું હૃદય તમારા સ્વાસ્થ્યનું એન્જિન છે. જો તમે આ લક્ષણો અને કારણોને વહેલી તકે સમજીને સાવચેતી રાખશો, તો ગંભીર જોખમોથી બચી શકાય છે.
