કેલ્શિયમથી ભરપૂર મખાના ખીર, જે બાળકોથી લઈને વડીલો સુધી સૌને ભાવશે
અવારનવાર રાત્રે જમ્યા પછી મન થાય છે કે કંઈક ગળ્યું મળી જાય. પરંતુ રાત્રિના સમયે વધુ ભારે કે ખૂબ વધારે ખાંડવાળી વસ્તુઓ ખાવી સ્વાસ્થ્યની દ્રષ્ટિએ યોગ્ય નથી હોતી. એવામાં આપણને એક એવી સ્વીટ ડિશ જોઈએ જે બનાવવામાં સરળ હોય, ખાવામાં લાજવાબ હોય અને શરીરને નુકસાન પણ ન પહોંચાડે.
અહીં કામ આવે છે આપણું દેશી ‘સુપરફૂડ’ એટલે કે મખાના. મખાનામાંથી બનેલી ખીર માત્ર સ્વાદમાં શાહી નથી લાગતી, પણ તે પચવામાં પણ હલકી હોય છે. ચાલો જાણીએ ડિનર પછી સર્વ કરવા માટે આ ટેસ્ટી અને હેલ્ધી મખાના ખીરની સરળ રેસીપી.
મખાના જ કેમ? (Benefits of Makhana)
રેસીપી પર જતાં પહેલાં એ જાણવું જરૂરી છે કે આપણે મખાનાનો ઉપયોગ કેમ કરી રહ્યા છીએ. મખાના એટલે કે ‘ફોક્સ નટ્સ’ કેલ્શિયમ, મેગ્નેશિયમ અને પ્રોટીનનો ઉત્તમ સ્ત્રોત છે. તેમાં કેલરી ઓછી હોય છે અને તે ગ્લુટેન-ફ્રી હોય છે. રાત્રિના સમયે મખાનાનું સેવન અનિદ્રા (Insomnia) ની સમસ્યા દૂર કરવામાં પણ મદદ કરે છે, જેનાથી તમને સારી ઊંઘ આવે છે.
જરૂરી સામગ્રી (Ingredients)
આ ખીર બનાવવા માટે તમારે રસોડામાં રહેલી પાયાની વસ્તુઓની જરૂર પડશે:
-
મખાના: 2 થી 3 કપ (સાફ કરેલા)
-
દૂધ: 1 લિટર (ફુલ ક્રીમ દૂધ હોય તો ખીર વધુ મલાઈદાર બનશે)
-
ખાંડ અથવા ગોળ: સ્વાદ મુજબ (હેલ્ધી વિકલ્પ માટે તમે સાકર અથવા ખજૂરની પેસ્ટ પણ લઈ શકો છો)
-
દેશી ઘી: 2 મોટી ચમચી (મખાના શેકવા માટે)
-
સૂકો મેવો (Dry Fruits): કાજુ, બદામ, પિસ્તા અને કિસમિસ (ઝીણા સમારેલા)
-
ઈલાયચી પાવડર: અડધી નાની ચમચી (સુગંધ માટે)
-
કેસર: 8-10 તાંતણા (દૂધમાં પલાળેલા, વૈકલ્પિક)
મખાના ખીર બનાવવાની રીત (Step-by-Step Recipe)
સ્ટેપ 1: મખાના અને ડ્રાય ફ્રૂટ્સને શેકો
સૌ પ્રથમ એક ભારે તળિયાવાળી કડાઈ કે પેન લો અને તેમાં 2 ચમચી દેશી ઘી નાખો. ઘી ગરમ થાય એટલે તેમાં સમારેલા બદામ અને કાજુ નાખીને હળવા સોનેરી થાય ત્યાં સુધી શેકી લો અને એક પ્લેટમાં કાઢી લો. હવે તે જ ઘીમાં મખાના નાખો. મખાનાને મધ્યમ આંચ પર ત્યાં સુધી શેકો જ્યાં સુધી તે એકદમ કુરકુરા (Crunchy) ન થઈ જાય.
પ્રો ટિપ: મખાના શેકાઈ ગયા છે કે નહીં તે ચેક કરવા માટે એક મખાનાને હાથથી દબાવીને જુઓ, જો તેનો સહેલાઈથી ભૂકો થઈ જાય, તો સમજી લેવું કે તૈયાર છે.
સ્ટેપ 2: મખાનાને અધકચરા પીસો
શેકેલા મખાનામાંથી ચોથો ભાગ (1/4) અલગ રાખી દો. બાકીના મખાનાને થોડા ઠંડા થવા દો અને પછી મિક્સરમાં નાખીને હળવા અધકચરા પીસી લો. ધ્યાન રાખવું કે પાવડર નથી બનાવવાનો, બસ થોડા ટુકડા થઈ જાય. આખા અને અધકચરા મખાનાનું મિશ્રણ ખીરને સરસ ટેક્સચર આપે છે.
સ્ટેપ 3: દૂધ ઉકાળો
હવે એક ઊંડા વાસણમાં 1 લિટર દૂધ નાખો અને તેને તેજ આંચ પર ઉકળવા દો. જ્યારે દૂધમાં એક ઉભરો આવી જાય, ત્યારે આંચ ધીમી કરી દો અને દૂધને ત્યાં સુધી પકાવો જ્યાં સુધી તે થોડું ઘટ્ટ ન થઈ જાય (લગભગ 10-15 મિનિટ). વચ્ચે-વચ્ચે મલાઈને કિનારીઓ પરથી ઉખેડીને દૂધમાં જ ભેળવતા રહો.
સ્ટેપ 4: મખાના અને કેસર ઉમેરો
જ્યારે દૂધ થોડું ઓછું અને ઘટ્ટ દેખાવા લાગે, ત્યારે તેમાં અધકચરા પીસેલા મખાના અને આખા શેકેલા મખાના ઉમેરી દો. તેની સાથે જ કેસરવાળું દૂધ પણ ભેળવી દો. હવે તેને ધીમી આંચ પર 10-12 મિનિટ સુધી ચઢવા દો. મખાના દૂધને શોષી લેશે અને ખીર ધીમે-ધીમે ઘટ્ટ અને મલાઈદાર થવા લાગશે.
સ્ટેપ 5: મીઠાશ અને સુગંધ
જ્યારે ખીર સારી રીતે રંધાઈ જાય અને મખાના નરમ થઈ જાય, ત્યારે તેમાં ખાંડ અથવા સ્વાદ મુજબ મીઠાશ ઉમેરો. ખાંડ નાખ્યા પછી 2-3 મિનિટ વધુ પકાવો. અંતમાં તેમાં ઈલાયચી પાવડર અને પહેલાથી શેકીને રાખેલા ડ્રાય ફ્રૂટ્સ અને કિસમિસ ઉમેરી દો.
ખીર સર્વ કરવાની રીત
મખાના ખીરને તમે બે રીતે એન્જોય કરી શકો છો:
-
ગરમા-ગરમ: જો શિયાળાની રાત હોય, તો તેને ગરમા-ગરમ પીરસો. આ શરીરને હૂંફ અને આરામ આપશે.
-
ઠંડી-ઠંડી: જો તમે તેને ઉનાળામાં ડિનર પછી ખાઈ રહ્યા હોવ, તો ખીરને રૂમ ટેમ્પરેચર પર ઠંડી થવા દો અને પછી 1 કલાક માટે ફ્રીજમાં રાખી દો. ઠંડી મખાના ખીર કોઈ રબડીથી ઓછી નથી લાગતી.
કંઈક ખાસ ટિપ્સ
-
ઝડપથી ઘટ્ટ કરવા માટે: જો તમારી પાસે સમય ઓછો હોય, તો દૂધમાં થોડો મિલ્ક પાવડર અથવા કન્ડેન્સ્ડ મિલ્ક ઉમેરી શકો છો. તેનાથી ખીર મિનિટોમાં ઘટ્ટ થઈ જશે.
-
ખાંડનો વિકલ્પ: જો તમે ખાંડ બિલકુલ ખાવા ન માંગતા હોવ, તો ખીર બન્યા પછી ગેસ બંધ કરી દો અને સહેજ ઠંડી થાય ત્યારે તેમાં થોડો ગોળનો પાવડર અથવા મધ ઉમેરો. (ગરમ દૂધમાં ગોળ નાખવાથી દૂધ ફાટી શકે છે).
-
સુગંધ: જો તમને ઈલાયચી પસંદ ન હોય, તો તમે ગુલાબજળના થોડા ટીપાં પણ નાખી શકો છો, તેનાથી ખીરની સુગંધ સરસ આવશે.
ડિનર પછીની ‘ક્રેવિંગ’ને શાંત કરવા માટે મખાના ખીર એક પરફેક્ટ ડિશ છે. તે માત્ર તમારા સ્વાદને સંતોષતી નથી, પણ તમને કોઈ પણ ‘ગિલ્ટ’ વગર મીઠું ખાવાનો આનંદ આપે છે. તો હવે જ્યારે પણ ઘરે મહેમાન આવે કે કંઈક ગળ્યું ખાવાનું મન થાય, ત્યારે ભારે મીઠાઈઓને બદલે આ સરળ અને હેલ્ધી મખાના ખીર જરૂર ટ્રાય કરજો!
