સાવધાન! શું તમે પણ કોલ્ડ ડ્રિંકની જેમ ORS પી રહ્યા છો? ફાયદાને બદલે થઈ શકે છે ગંભીર નુકસાન
ઘણા લોકોને એવો ભ્રમ હોય છે કે ORS એ કોઈ સામાન્ય ‘એનર્જી ડ્રિંક’ છે, જે પીવાથી તરત જ સ્ફૂર્તિ આવી જાય છે. પરંતુ હકીકતમાં ORS એ એક દવા (Medicine) સમાન છે, જેનો ઉપયોગ ચોક્કસ પરિસ્થિતિમાં જ કરવો જોઈએ. વગર વિચારે વારંવાર ORS પીવાથી શરીરમાં મિનરલ્સનું સંતુલન ખોરવાઈ શકે છે.
ORS શું છે અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
ORS એટલે કે ઓરલ રીહાઈડ્રેશન સોલ્યુશન એ પાણી, ખાંડ અને મીઠાનું એક વૈજ્ઞાનિક રીતે નક્કી કરેલું મિશ્રણ છે. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિને અતિશય ઝાડા કે ઉલ્ટી થાય છે, ત્યારે તેના શરીરમાંથી માત્ર પાણી જ નહીં પણ પોટેશિયમ અને સોડિયમ જેવા જરૂરી ક્ષારો (Electrolytes) પણ બહાર નીકળી જાય છે. ORS આ ગુમાવેલા ક્ષારોની પૂર્તિ કરવાનું કામ કરે છે. તે લોહીમાં ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સનું સ્તર જાળવી રાખે છે અને શરીરને ગંભીર ડિહાઇડ્રેશનથી બચાવે છે.
વધુ પડતું ORS પીવાના જોખમો
જો તમને ડિહાઇડ્રેશનની સમસ્યા નથી અને તેમ છતાં તમે દિવસભર ORS પીધા કરો છો, તો તેનાથી નીચે મુજબની સમસ્યાઓ થઈ શકે છે:
૧. કિડની પર વધારાનો બોજ:
ORS માં મીઠું (સોડિયમ) અને ખાંડનું પ્રમાણ નિશ્ચિત હોય છે. જ્યારે શરીરને તેની જરૂર હોતી નથી અને તમે તેને પીવો છો, ત્યારે વધારાના સોડિયમને લોહીમાંથી ફિલ્ટર કરવા માટે તમારી કિડનીએ સામાન્ય કરતા બમણી મહેનત કરવી પડે છે. લાંબા ગાળે આ આદત કિડનીની કાર્યક્ષમતા ઘટાડી શકે છે.
૨. બ્લડ પ્રેશરમાં વધારો:
ORS માં રહેલું સોડિયમ બ્લડ પ્રેશર વધારવાનું કામ કરે છે. જે લોકો પહેલેથી જ હાઈ બ્લડ પ્રેશરની સમસ્યાથી પીડાય છે, તેમના માટે વગર વિચારે ORS પીવું જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. તંદુરસ્ત વ્યક્તિમાં પણ સોડિયમનું વધતું પ્રમાણ હૃદયના ધબકારા અનિયમિત કરી શકે છે.
૩. ઈલેક્ટ્રોલાઈટ ઈમ્બેલેન્સ:
શરીરમાં દરેક ખનીજ તત્વોનું એક સંતુલન હોય છે. પોટેશિયમ કે સોડિયમનું પ્રમાણ વધી જવાથી સ્નાયુઓમાં ખેંચાણ, નબળાઈ અથવા ગભરામણ જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
૪. બાળકો માટે જોખમી:
ઘણીવાર માતા-પિતા બાળક થોડું સુસ્ત લાગે કે તરત જ તેને ORS પીવડાવવા લાગે છે. નાના બાળકોના અંગો ખૂબ જ નાજુક હોય છે, તેથી ડોક્ટરની સલાહ વગર તેમને વારંવાર આવું દ્રાવણ આપવું તેમના સ્વાસ્થ્ય સાથે ચેડાં કરવા સમાન છે.
ક્યારે છે ORS ની સાચી જરૂર?
નિષ્ણાતોના મતે, તમારે ORS નો ઉપયોગ ત્યારે જ કરવો જોઈએ જ્યારે નીચેનામાંથી કોઈ લક્ષણો દેખાય:
જ્યારે સતત ઝાડા કે ઉલ્ટી થતી હોય.
અતિશય પરસેવો થવાને કારણે ચક્કર આવતા હોય કે આંખે અંધારા આવતા હોય.
તબીબી તપાસમાં ડિહાઇડ્રેશનની પુષ્ટિ થઈ હોય.
ખૂબ જ તડકામાં કામ કરવાને કારણે શરીરમાં ક્ષારો ઘટી ગયા હોય.
તંદુરસ્ત વિકલ્પો શું હોઈ શકે?
જો તમને માત્ર સામાન્ય ગરમી લાગતી હોય કે તરસ લાગી હોય, તો ORS ને બદલે કુદરતી પીણાં પસંદ કરો:
સાદું પાણી: હાઈડ્રેશન માટે સૌથી શ્રેષ્ઠ સાદું પાણી છે.
નાળિયેર પાણી: આ કુદરતી ઇલેક્ટ્રોલાઇટ ડ્રિંક છે જેની કોઈ આડઅસર નથી.
લીંબુ શરબત કે છાશ: ઘરે બનાવેલા આ પીણાં ઉનાળામાં શરીરને ઠંડક આપે છે અને સુરક્ષિત છે.
