સોનાના ભાવમાં ‘યુદ્ધ’ પહેલાની શાંતિ? અમેરિકા-ઈરાન તણાવ વચ્ચે બજારમાં કેમ જોવા મળી રહી છે સ્થિરતા?
વૈશ્વિક રાજકારણમાં જ્યારે પણ અસ્થિરતા સર્જાય છે, ત્યારે રોકાણકારો માટે સોનું હંમેશા ‘સેફ હેવન’ એટલે કે સુરક્ષિત આશ્રયસ્થાન રહ્યું છે. જોકે, હાલમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના વધતા તણાવ છતાં સોનાના ભાવમાં કોઈ મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો નથી. રોકાણકારો અત્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ યોજના’ અને શાંતિ વાટાઘાટોના પરિણામની રાહ જોઈ રહ્યા છે, જેના કારણે બજારમાં એક પ્રકારની ‘વેઇટ એન્ડ વોચ’ની સ્થિતિ સર્જાઈ છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ યોજના અને ટ્રમ્પનું વલણ
વિશ્વના કુલ તેલ પરિવહનનો મોટો હિસ્સો હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) માંથી પસાર થાય છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર અત્યારે જહાજોના સુરક્ષિત પરિવહન માટે એક ખાસ યોજના પર કામ કરી રહ્યું છે. જો આ યોજના સફળ થાય અને ઈરાન સાથેની મંત્રણા સકારાત્મક રહે, તો યુદ્ધનું જોખમ ઘટશે અને સોનાના ભાવમાં વધુ નરમાશ આવી શકે છે. ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યા છે કે વાતચીત ચાલુ છે, પરંતુ ઈરાનનો શાંતિ પ્રસ્તાવ હજુ પૂરતો નથી.
સોનાના ભાવ અને બજારની વર્તમાન સ્થિતિ
છેલ્લા બે અઠવાડિયાના સતત ઘટાડા પછી, સોનું પ્રતિ ઔંસ $૪,૬૨૦ ની આસપાસ સાંકડી રેન્જમાં ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે. બજાર સ્થિર રહેવા પાછળના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:
-
વ્યાજ દરોમાં અનિશ્ચિતતા: કાચા તેલના ભાવ વધવાથી ફુગાવાનું દબાણ વધ્યું છે. આને કારણે કેન્દ્રીય બેંકો (ખાસ કરીને યુએસ ફેડ) વ્યાજ દરમાં ઘટાડો કરે તેવી શક્યતા ઓછી થઈ ગઈ છે. સોનું વ્યાજ ચૂકવતું નથી, તેથી ઊંચા વ્યાજ દરો સોના માટે નકારાત્મક માનવામાં આવે છે.
-
ડોલર ઇન્ડેક્સ: ડોલરમાં જોવા મળેલા સાધારણ ઘટાડાએ સોનાને નીચે જતા રોક્યું છે, જે ભાવને એક ચોક્કસ સ્તરે ટકાવી રાખવામાં મદદરૂપ થઈ રહ્યું છે.
સેન્ટ્રલ બેંકોની ‘સોનાની ભૂખ’
ભાવ ભલે સ્થિર હોય, પરંતુ મોટા રોકાણકારો અને વિશ્વની સેન્ટ્રલ બેંકો સોના પરનો વિશ્વાસ ગુમાવી રહી નથી. વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલના ડેટા અનુસાર, વર્ષ ૨૦૨૬ના પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં સેન્ટ્રલ બેંકોએ રેકોર્ડ બ્રેક ખરીદી કરી છે. ખાનગી સંસ્થાઓ પણ ભાવ ઘટવાની રાહ જોવાને બદલે લાંબા ગાળાના પોર્ટફોલિયોમાં સોનું ઉમેરી રહી છે.
અન્ય ધાતુઓમાં હલચલ
જ્યારે સોનું શાંત છે, ત્યારે અન્ય કિંમતી ધાતુઓ જેવી કે ચાંદી, પ્લેટિનમ અને પેલેડિયમમાં આંશિક વધારો નોંધાયો છે. ઔદ્યોગિક માંગ અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનની ચિંતાઓને કારણે આ ધાતુઓ રોકાણકારોને આકર્ષી રહી છે.
આગામી દિવસોમાં શું થશે?
હવે બજારની તમામ નજર યુએસ ટ્રેઝરીની નવી ઉધાર યોજનાઓ અને ફેડરલ રિઝર્વના આગામી નિવેદનો પર છે. આ ઉપરાંત, આ અઠવાડિયે જાહેર થનારા રોજગારના આંકડા (Employment Data) એ નક્કી કરશે કે સોનું $૪,૭૦૦ ના સ્તરને પાર કરશે કે પછી ફરી $૪,૫૦૦ તરફ સરકશે.
