કાળઝાળ ગરમીમાં એસી આપશે ડબલ ઠંડક, રિમોટને અડક્યા વગર રૂમને બરફ જેવો ઠંડો બનાવવાની ૫ જાદુઈ રીત
જૂન-જુલાઈની કાળઝાળ અને ચામડી દઝાડતી ગરમીમાં જ્યારે આપણે બહારથી પરસેવે રેબઝેબ થઈને ઘરે આવીએ છીએ, ત્યારે આપણો હાથ સૌથી પહેલા એસીના રિમોટ પર જાય છે. આપણે કશું જ વિચાર્યા વગર ટેમ્પરેચર સીધું ૧૬ કે ૧૮ ડિગ્રી પર સેટ કરી દઈએ છીએ, એ આશામાં કે રૂમ તરત જ બરફ જેવો ઠંડો થઈ જશે. પરંતુ શું ખરેખર એવું થાય છે?
હકીકત એ છે કે AC તાપમાન એક જ સમયે ઘટાડીને ખરેખર રૂમને વધુ ઝડપથી ઠંડુ કરવામાં આવતું નથી; તેના બદલે, તે કોમ્પ્રેસર પર વધુ ભાર મૂકે છે – અને મહિનાના અંત સુધીમાં, તમારા વીજળી બિલની દૃષ્ટિ તમને ફરીથી પરસેવામાં રેબઝેબ કરવા માટે પૂરતી હશે!
એસીના કૂલિંગનો સીધો સંબંધ માત્ર રિમોટના બટન સાથે નથી, પરંતુ રૂમના વાતાવરણ, હવાના સર્ક્યુલેશન અને એસીની જાળવણી સાથે પણ છે. આજે અમે તમને કેટલાક એવા જ ખૂબ જ સરળ, ઘરેલું અને ‘સ્માર્ટ હેક્સ’ (AC Cooling Hacks) જણાવવા જઈ રહ્યા છીએ, જેની મદદથી તમે તાપમાન ઘટાડ્યા વગર પણ તમારા રૂમને સુપર-કૂલ બનાવી શકો છો.
૧. AC સાથે પંખાની જુગલબંધી
મોટાભાગના લોકો એસી ચલાવતી વખતે એક મોટી ભૂલ કરે છે— કાં તો તેઓ સીલિંગ ફેન (છતનો પંખો) બિલકુલ બંધ કરી દે છે અથવા તો તેને ફૂલ સ્પીડ (નંબર ૫) પર ચલાવે છે. આ બંને રીત ખોટી છે.
-
અસલી સાયન્સ શું છે? ઠંડી હવા ભારે હોય છે, તેથી એસીમાંથી નીકળતી કૂલિંગ સીધી નીચે ભોંયતળિયા (ફ્લોર) તરફ બેસી જાય છે. હવે જો તમે પંખો બંધ રાખશો, તો તે ઠંડી હવા આખા રૂમમાં ફેલાશે નહીં. અને જો પંખો ફૂલ સ્પીડ પર ચલાવશો, તો રૂમની ઉપરની ગરમ હવા પણ નીચે આવી જશે.
-
સાચો જુગાડ શું છે? એસી ઓન કર્યા પછી તમારા છતના પંખાને બિલકુલ ઓછી સ્પીડ પર, એટલે કે સ્પીડ ૧ પર ચલાવો. જો તમારા પંખામાં ‘રિવર્સ મોડ’ (ક્લોકવાઈઝ ફરવાનો ઓપ્શન) હોય, તો તેને ઓન કરી દો. આનાથી ફ્લોર પાસે જમા થયેલી ઠંડી હવા ધીમે-ધીમે ઉપર ઉઠશે, દીવાલો સાથે ટકરાશે અને આખા રૂમમાં એકસરખી ફેલાઈ જશે. આનાથી એક સરસ ‘વિન્ડ ચિલ ઈફેક્ટ’ બને છે, જેનાથી રૂમ તાપમાન ઘટાડ્યા વગર પણ વધારે ઠંડો લાગે છે.
૨. ‘થર્મલ શોક’થી બચાવો: પહેલા રૂમની ગરમ હવાને બહાર કાઢો
વિચારો, એક રૂમ જે દિવસભર સૂરજના તડકામાં બંધ રહ્યો છે, તેની દીવાલો, બેડ, સોફા અને કબાટની અંદર કેટલી ભયંકર ગરમ હવા કેદ થઈ ગઈ હશે! જ્યારે તમે સીધા આવીને એસી ઓન કરી દો છો, ત્યારે બિચારા એસીને પહેલા એ તપતી ‘બાસી’ હવા સામે લડવું પડે છે. આમાં એસીની ઓછામાં ઓછી ૨૦-૩૦ મિનિટ બગડે છે અને વીજળી પણ બહુ વપરાય છે.
-
શું કરવું? એસીનું રિમોટ હાથમાં લેતા પહેલા રૂમની બધી બારીઓ અને દરવાજા પૂરેપૂરા ખોલી નાખો. જો રૂમમાં એક્ઝોસ્ટ ફેન હોય, તો તેને માત્ર ૩ મિનિટ માટે ચલાવી દો.
-
ફાયદો: આનાથી રૂમની અંદરનો બધો ઉકળાટ અને ગરમ હવા ઝટકાથી બહાર નીકળી જશે. જ્યારે રૂમ નોર્મલ થઈ જાય, ત્યારે બારી-દરવાજા બંધ કરીને એસી ચલાવો. તમે જોશો કે એસી ઓન કરતાની સાથે જ રૂમ મિનિટોમાં ઠંડો થઈ જશે, કારણ કે તેને ઠંડો કરવા માટે એકદમ ફ્રેશ હવા મળે છે.
૩. ચીકણી ગરમીમાંથી રાહત: ‘Dry Mode’નો જાદુઈ ઉપયોગ
ગુજરાત અને ભારતના ઘણા ભાગોમાં એવી ગરમી પડે છે જ્યાં તાપમાન ભલે થોડું ઓછું હોય, પરંતુ ભેજ (Humidity) એટલો બધો હોય છે કે શરીર પરથી પરસેવો સુકાવાનું નામ નથી લેતો. આ ચીકણી ગરમીમાં નોર્મલ કૂલ મોડ કામ નથી આવતો, કારણ કે હવામાં રહેલો ભેજ ગરમીને સ્પોન્જની જેમ પકડી રાખે છે.
-
રિમોટનું એ છુપાયેલું બટન: તમારા એસીના રિમોટને ધ્યાનથી જુઓ, ત્યાં પાણીના ટીપા (Water Drop) જેવો એક આઇકોન હશે, જેને ‘Dry Mode’ કહે છે. ચોમાસામાં અથવા ભારે ભેજવાળા દિવસોમાં એસીને આ મોડ પર જ ચલાવો.
-
આ કેવી રીતે કામ કરે છે? ડ્રાય મોડ પર ચાલતા જ એસી હવાને ઠંડી કરવાની સાથે-સાથે રૂમનો વધારાનો ભેજ સોષીને પાણીના રસ્તે બહાર ફેંકી દે છે. જેવો રૂમનો ભેજ ઓછો થાય છે, હવા હલકી થઈ જાય છે અને રૂમ તરત જ કોરો અને ઠંડો લાગવા માંડે છે.
૪. એર ફિલ્ટરની સફાઈ: ટેકનિશિયન વગર જાતે જ કરો સર્વિસ
૪. એર ફિલ્ટરની સફાઈ: ટેકનિશિયન વગર જાતે જ કરો સર્વિસશું તમારું એસી ઓન છે, હવા પણ ફેંકી રહ્યું છે, પણ પેલી ‘પહાડો જેવી ઠંડક’ ગાયબ છે? આનું સૌથી મોટું કારણ તમારા એસીની અંદર છુપાયેલું છે. રૂમની હવાને સાફ રાખવાના ચક્કરમાં એસીનું એર ફિલ્ટર ધૂળ અને જાળાથી પૂરેપૂરું ચોક (બ્લોક) થઈ જાય છે. જ્યારે ફિલ્ટર બ્લોક થાય છે, ત્યારે કમ્પ્રેસરને હવા ખેંચવામાં બહુ તકલીફ પડે છે.
-
ઘરે સાફ કરવાની સરળ રીત: આના માટે તમારે કોઈ મેકેનિકને પૈસા આપવાની જરૂર નથી.
-
એસીના ઇનડોર યુનિટનું ફ્રન્ટ કવર (આગળનું ઢાંકણું) ખોલો.
-
અંદર તમને જાળીવાળા (Mesh) ફિલ્ટર દેખાશે. તેને ધીમેથી બહાર કાઢી લો.
-
હવે બાથરૂમમાં લઈ જઈને નળના વહેતા પાણીથી તેને સારી રીતે ધોઈ લો. બધી ધૂળ નીકળી જશે.
-
ફિલ્ટરને થોડીવાર સુકાવો અને પાછા તેની જગ્યાએ ફિટ કરી દો. આ કામ દર ૧૫ દિવસે એકવાર ચોક્કસ કરો. તમે પોતે જ આશ્ચર્યચકિત થઈ જશો કે હવાનો ફ્લો કેટલો વધી ગયો છે!
-
૫. આઉટડોર યુનિટ (કમ્પ્રેસર)નું ધ્યાન રાખો, તેને ખુલ્લી હવા આપો
આપણે અવારનવાર ઇનડોર યુનિટ (જે રૂમની અંદર હોય છે)ની તો ખૂબ સંભાળ રાખીએ છીએ, પણ ઘરની બહાર તડકામાં તપતા આઉટડોર યુનિટને ભૂલી જઈએ છીએ. એસીનું મુખ્ય કામ રૂમની અંદર ઠંડક પેદા કરવાનું નથી, પરંતુ રૂમની અંદરની ‘ગરમીને ખેંચીને બહાર ફેંકવાનું’ છે.
-
પ્રોબ્લેમ શું છે? જો તમારું આઉટડોર યુનિટ એટલે કે કમ્પ્રેસર ધૂળ, પાંદડા, પક્ષીઓના માળા અથવા બાલ્કનીમાં રાખેલા બહુ બધા ભંગારથી ઘેરાયેલું હોય, તો ગરમી બહાર કેવી રીતે જશે? આવા સમયે એસીને વધારે મહેનત કરવી પડે છે અને કૂલિંગ પણ ઓછું થઈ જાય છે.
-
સોલ્યુશન: સૌથી પહેલા આઉટડોર યુનિટની આસપાસથી બધો સામાન હટાવી દો જેથી હવાનો રસ્તો સાફ રહે. આનો સરળ ઉપાય એ છે કે મેન પાવર સ્વીચ બંધ કરીને, આઉટડોર યુનિટની પાછળની જાળી (કૂલિંગ ફિન્સ) પર હળવા પાણીના છંટકાવ કરો. આનાથી જમા થયેલી ધૂળ હટી જાય છે, કમ્પ્રેસર ઠંડું રહે છે અને યુનિટ ગરમીને ઝડપથી બહાર ફેંકી શકે છે.
આ ઉપરાંત હંમેશા એવો પ્રયત્ન કરો કે જ્યારે એસી ચાલતું હોય, ત્યારે રૂમને જેટલો બને એટલો ‘એર-ટાઈટ’ રાખો. દરવાજાની નીચેની ખાલી જગ્યાને કપડા અથવા ડોર સીલરથી બંધ કરી દો જેથી ઠંડી હવા બહાર ન ભાગી જાય. બપોરના સમયે જાડા પડદાનો ઉપયોગ કરો જેથી સૂરજનો સીધો તડકો રૂમની દીવાલોને ન તપાવી શકે. આ નાના અને આસાન જુગાડ અપનાવીને તમે વગર પૈસા ખર્ચે આ ભીષણ ગરમીમાં પણ તમારા ઘરને શિમલા બનાવી શકો છો!
