NCRB રિપોર્ટ: દેશભરમાં સુરક્ષા અને કાયદો-વ્યવસ્થામાં અગ્રેસર આપણું ગુજરાત, જાણો શું કહે છે આંકડા?
કોઈપણ રાજ્ય કે દેશની પ્રગતિનો સાચો આધાર ત્યાંની શાંતિ, સુરક્ષા અને કાયદો-વ્યવસ્થાની સ્થિતિ પર રહેલો હોય છે. જો નાગરિકો પોતે સુરક્ષિત અનુભવે, તો જ વ્યાપાર, ઉદ્યોગ અને રોજગારનો વિકાસ શક્ય બને છે. આ બાબતમાં આપણું ગુજરાત હંમેશાંથી દેશભરમાં એક આદર્શ રહ્યું છે. તાજેતરમાં જ નવી દિલ્હી સ્થિત નેશનલ ક્રાઈમ રેકોર્ડ બ્યુરો (NCRB) દ્વારા વર્ષ ૨૦૨૪ નો સત્તાવાર વાર્ષિક અહેવાલ “ક્રાઈમ ઇન ઇન્ડિયા” (Crime In India 2024) જાહેર કરવામાં આવ્યો છે.
આ અહેવાલમાં દેશના તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સુરક્ષા વ્યવસ્થાનું ઊંડું અને તુલનાત્મક વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે. આ સત્તાવાર આંકડાઓ ખૂબ જ સ્પષ્ટ અને સચોટ રીતે સાબિત કરે છે કે ગુજરાતમાં કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ માત્ર મજબૂત જ નથી, પરંતુ દેશના અન્ય રાજ્યો માટે એક ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ પણ છે. સામાન્ય નાગરિકો, મહિલાઓ અને વેપારીઓ માટે ગુજરાત દેશના સૌથી સુરક્ષિત અને શાંત રાજ્યોની યાદીમાં મોખરે છે.
રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતાં ગુજરાતનો ગુનાખોરી દર ઘણો નીચો
NCRB ૨૦૨૪ ના અહેવાલ મુજબ, વર્ષ ૨૦૨૪ માં સમગ્ર ભારતનો સરેરાશ ક્રાઈમ રેટ (ગુનાખોરીનો દર) ૨૫૨.૩ નોંધાયો છે. તેની સરખામણીમાં જો ગુજરાતના કુલ ક્રાઈમ રેટ પર નજર કરીએ તો તે માત્ર ૨૨૭.૭ છે, જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતાં ઘણો ઓછો છે. આ સકારાત્મક આંકડાની સાથે જ દેશના કુલ ૩૬ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની યાદીમાં ગુજરાત ૧૨મા ક્રમે સ્થાન ધરાવે છે. આ ક્રમ દર્શાવે છે કે વસ્તી અને ઔદ્યોગિક વિસ્તારની દ્રષ્ટિએ આટલું મોટું રાજ્ય હોવા છતાં, અહીં ગુનાખોરી નિયંત્રણમાં છે.
દારૂબંધીના કેસો અને ગુજરાત પોલીસની સક્રિયતા પાછળનું સત્ય
અહીં એક બહુ મહત્વનો અને ટેકનિકલ મુદ્દો સમજવો જરૂરી છે, જે સામાન્ય રીતે લોકોના ધ્યાનમાં આવતો નથી. ગુજરાતમાં દાયકાઓથી કડક દારૂબંધી (પ્રોહિબિશન એક્ટ) અમલમાં છે. આ કાયદાના ચુસ્ત પાલન માટે ગુજરાત પોલીસ ખૂબ જ સક્રિયતાથી કામ કરે છે. દારૂ ગાળવો, તેની ગેરકાયદેસર હેરફેર કરવી, વેચાણ કરવું કે દારૂ પીવો – આ તમામ પ્રવૃત્તિઓ સામે પોલીસ પોતે સામે ચાલીને દરોડા પાડે છે અને દર વર્ષે લાખોની સંખ્યામાં કેસો જાતે દાખલ કરે છે.
જ્યારે NCRB દ્વારા કોઈપણ રાજ્યના કુલ ગુનાઓની ગણતરી કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેમાં આ સ્પેશિયલ સ્થાનિક કાયદા હેઠળ નોંધાયેલા કેસોનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવે છે. આ કારણે કુલ ગુનાઓની સંખ્યા કાગળ પર થોડી વધારે દેખાય છે, પરંતુ વાસ્તવમાં આ આંકડો ગુનાખોરીનો નહીં પણ ગુજરાત પોલીસની રાત-દિવસની સજાગતા અને સક્રિયતા દર્શાવે છે. જો આ દારૂબંધીના કેસોને કુલ આંકડામાંથી અલગ રાખવામાં આવે, તો ચોરી, લૂંટ કે હિંસા જેવા વાસ્તવિક પરંપરાગત ગુનાઓનો દર રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતાં ખૂબ જ નીચો છે, જે અત્યંત પ્રશંસનીય બાબત છે.
વિવિધ ગુનાઓની શ્રેણીમાં ગુજરાત અને ભારતની સરખામણી
NCRB ના અહેવાલમાં જુદી-જુદી કેટેગરી અનુસાર આંકડાકીય માહિતી આપવામાં આવી છે. આ કોષ્ટક પરથી સ્પષ્ટ સમજી શકાય છે કે ગુજરાત અન્ય રાજ્યોની સાપેક્ષમાં કેટલું સુરક્ષિત છે (અહીં નોંધનીય છે કે દેશના ક્રમમાં રાજ્ય જેટલું પાછળ હશે, તેટલું જ તે વધુ સુરક્ષિત ગણાશે):
| ગુનાની કેટેગરી | રાષ્ટ્રીય સરેરાશ દર (National Rate) | ગુજરાતનો ક્રાઈમ રેટ (Gujarat Rate) | દેશમાં ગુજરાતનું સ્થાન |
| મહિલાઓ વિરૂદ્ધના ગુના | 64.6 | 22.0 | 33મું સ્થાન |
| બાળકો વિરૂદ્ધના ગુના | 42.3 | 25.8 | 29મું સ્થાન |
| ગંભીર હિંસાત્મક ગુના (ખૂન, લૂંટ, બળાત્કાર વગેરે) | 52.9 | 16.5 | 31મું સ્થાન |
| શરીર વિરૂદ્ધના ગુના | 52.1 | 24.7 | 31મું સ્થાન |
| મિલકત વિરૂદ્ધના ગુના (ચોરી, લૂંટ વગેરે) | 57.9 | 30.4 | 23મું સ્થાન |
મુખ્ય ગુનાઓમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો: વિગતવાર વિશ્લેષણ
ગુજરાતમાં ગંભીર પ્રકારના ગુનાઓનું પ્રમાણ નહિવત છે, તેની સાબિતી નીચે આપેલા મુખ્ય મુદ્દાઓ પરથી મળે છે:
મહિલાઓની અતૂટ સુરક્ષા: ગુજરાતની ઓળખ હંમેશાંથી એક એવા રાજ્ય તરીકેની રહી છે જ્યાં મહિલાઓ મોડી રાત્રે પણ નિર્ભયતાથી બહાર હરી-ફરી શકે છે. આ વાતને NCRB એ પણ સ્વીકારી છે. રાષ્ટ્રીય સ્તરે મહિલાઓ વિરૂદ્ધ થતા ગુનાઓનો દર ૬૪.૬ છે, જ્યારે ગુજરાતમાં તે આશ્ચર્યજનક રીતે ઘણો ઓછો એટલે કે માત્ર ૨૨.૦ છે, જે દેશમાં ૩૩મું સ્થાન ધરાવે છે.
ખૂનના કેસોમાં નિયંત્રણ: વર્ષ ૨૦૨૪ માં દેશભરમાં ખૂન (મર્ડર) નો સરેરાશ દર ૧.૯ નોંધાયો છે, જેની સામે ગુજરાતમાં આ દર માત્ર ૧.૩ છે અને રાજ્ય ૨૯મા સ્થાને છે. આ દર્શાવે છે કે લોકોમાં કાયદાનો ડર છે.
બળાત્કારના ગુનાઓમાં નીચો દર: સ્ત્રી સન્માનની બાબતમાં ગુજરાત અગ્રેસર છે. દેશનો સરેરાશ બળાત્કારનો દર ૪.૩ છે, જ્યારે ગુજરાતમાં આ દર ઘણો જ ઓછો એટલે કે ૧.૯ છે (૨૯મું સ્થાન).
અપહરણ અને અપનયન પર અંકુશ: સમગ્ર ભારતમાં અપહરણનો સરેરાશ દર ૬.૮ છે, જ્યારે સુરક્ષિત ગુજરાતમાં આ દર માત્ર ૧.૭ નોંધાયો છે, જેના લીધે વાલીઓ પોતાના બાળકો પ્રત્યે નિશ્ચિંત રહી શકે છે.
ઘરફોડ ચોરી પર રોક: દેશભરમાં રાત્રિ દરમિયાન કે દિવસ દરમિયાન થતી ઘરફોડ ચોરીનો સરેરાશ દર ૭.૭ છે, જેની સામે ગુજરાતમાં સતત પોલીસ પેટ્રોલિંગને કારણે આ દર માત્ર ૪.૧ રહ્યો છે (૨૭મું સ્થાન).
પોલીસની આધુનિક કૂટનીતિ અને કડક કામગીરીનું પરિણામ
આ શાનદાર પરિણામો કંઈ રાતોરાત મળ્યા નથી. આની પાછળ ગુજરાત પોલીસનું સતત ચાલતું નાઈટ પેટ્રોલિંગ, ગુનાઓને બનતા અટકાવવા માટેની એડવાન્સ પ્લાનિંગ અને ટેક્નોલોજીનો મહત્તમ ઉપયોગ જવાબદાર છે. ગુજરાત પોલીસે કંટ્રોલ રૂમ, સીસીટીવી કેમેરા નેટવર્ક (CCTV) અને ઈ-ગવર્નન્સ જેવી આધુનિક પદ્ધતિઓ અપનાવીને ગુનેગારોમાં ધાક બેસાડી છે.
વિશેષ કરીને તહેવારો અને જાહેર પ્રસંગોએ ગુજરાત પોલીસની વ્યવસ્થા પ્રશંસનીય હોય છે. શાંતિ અને સમૃદ્ધિની આ જ આબોહવાને કારણે વિશ્વભરના ઉદ્યોગપતિઓ પણ રોકાણ માટે ગુજરાતને પ્રથમ પસંદગી આપે છે.
