પશ્ચિમ એશિયામાં મોટી હલચલ: ઈરાનમાં ૩ દિવસીય રાજકીય અંતિમ સંસ્કારની જાહેરાત, તેહરાન સહિત ૪ શહેરોમાં નીકળશે શોભાયાત્રા
પશ્ચિમ એશિયા (મધ્ય પૂર્વ) માં ચાલી રહેલા તીવ્ર ભૌગોલિક-રાજકીય સંઘર્ષો અને તણાવપૂર્ણ વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે ઈરાનથી એક અત્યંત મોટા અને ઐતિહાસિક સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. ઈરાનના પૂર્વ સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીના અંતિમ સંસ્કારની સત્તાવાર તૈયારીઓ શરૂ કરી દેવામાં આવી છે. આ મહાસંમેલન અને જનમેદની માત્ર ઈરાન જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વના રાજદ્વારી ઇતિહાસમાં એક અભૂતપૂર્વ ઘટના સાબિત થવા જઈ રહી છે.
વૈશ્વિક રાજનીતિ અને પશ્ચિમ એશિયાના સંતુલનને હચમચાવી મુકનારી એક મોટી ઘટનામાં, ઈરાન સરકારે દેશના પૂર્વ સર્વોચ્ચ નેતા (Supreme Leader) આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીના અંતિમ સંસ્કાર વિધિની સત્તાવાર જાહેરાત કરી દીધી છે. ઈરાનની સત્તાવાર ન્યૂઝ એજન્સી IRNA ના અહેવાલ મુજબ, દેશમાં ત્રણ દિવસ સુધી ચાલનારા ભવ્ય અને ઐતિહાસિક રાજ્ય અંતિમ સંસ્કાર સમારોહનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. સત્તાવાળાઓનો અંદાજ છે કે પોતાના લોકપ્રિય નેતાને અંતિમ વિદાય આપવા માટે સમગ્ર દેશ અને મધ્ય પૂર્વમાંથી અંદાજે ૨૦ મિલિયન એટલે કે ૨ કરોડ જેટલા લોકો ઉમટી પડશે. આ અભૂતપૂર્વ ભીડને સંભાળવા અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા જાળવી રાખવા માટે ઈરાનનું વહીવટીતંત્ર અત્યારથી જ યુદ્ધના ધોરણે તૈયારીઓમાં વ્યસ્ત થઈ ગયું છે.
આ ૪ પ્રમુખ સ્થળોએ નીકળશે અંતિમ શોભાયાત્રા
ઈરાની મીડિયા દ્વારા જાહેર કરાયેલી વિગતો અનુસાર, પૂર્વ સર્વોચ્ચ નેતાના પાર્થિવ દેહ સાથે દેશના ચાર સૌથી મહત્વપૂર્ણ સ્થળો પર ભવ્ય શોભાયાત્રા અને જુલુસ કાઢવામાં આવશે. આ યાત્રા મુખ્યત્વે રાજધાની તેહરાન, પવિત્ર શહેર કોમ (Qom) અને મશહદ (Mashhad) માંથી પસાર થશે, જ્યાં મુખ્ય જાહેર કાર્યક્રમો યોજાશે. વહીવટીતંત્રના જણાવ્યા અનુસાર, માત્ર તેહરાન શહેરમાં જ યોજાનારો મુખ્ય શ્રદ્ધાંજલિ કાર્યક્રમ સતત ૨૪ કલાકથી વધુ સમય સુધી અવિરત ચાલશે. સમગ્ર ઇસ્લામિક જગતમાં આ શોભાયાત્રાને લઈને ભારે આક્રોશ અને શોકનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે.
હુમલા અને દફનવિધિમાં વિલંબ પાછળનું અસલી કારણ
ઉલ્લેખનીય છે કે, ૨૮ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ ના રોજ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (અમેરિકા) અને ઇઝરાયેલ દ્વારા ઈરાન પર એક મોટો અને વિનાશક હવાઈ હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. આ ભીષણ હુમલા દરમિયાન ઈરાનના તત્કાલીન સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીનું અવસાન થયું હતું. સામાન્ય રીતે ઇસ્લામિક પરંપરાઓ અને ધાર્મિક નિયમો અનુસાર મૃત્યુ બાદ તાત્કાલિક દફનવિધિ કરવી જરૂરી માનવામાં આવે છે, પરંતુ ઈરાની વહીવટીતંત્રે આ પ્રક્રિયાને લાંબા સમય સુધી મુલતવી રાખી હતી.
માર્ચ મહિનાની શરૂઆતમાં જ સત્તાવાળાઓએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે દેશની સુરક્ષા સ્થિતિ અને અચાનક એકત્રિત થનારી કરોડોની અનિયંત્રિત ભીડને તાત્કાલિક સંભાળવી અશક્ય હોવાથી આ નિર્ણય લેવાયો હતો. હવે નવીનતમ અહેવાલો અનુસાર, આ ભવ્ય અને ઐતિહાસિક સમારોહ જૂન મહિનાના, સંભવતઃ જૂનના ત્રીજા અઠવાડિયામાં યોજાશે, જોકે સુરક્ષાના કારણોસર હજુ સુધી કોઈ ચોક્કસ તારીખ જાહેર કરવામાં આવી નથી.
આ તમામ ઘટનાઓ વચ્ચે, અમેરિકાના વિદેશ સચિવ (US Secretary of State) માર્કો રુબિયોએ યુએસ સેનેટ પેનલને સંબોધિત કરતી વખતે ઈરાનના નવા સુપ્રીમ લીડર અને આયાતુલ્લાહના પુત્ર મોજતબા ખામેની અંગે એક અત્યંત ચોંકાવનારો અને મહત્વપૂર્ણ ખુલાસો કર્યો છે. ૨૮ ફેબ્રુઆરીના તે ભીષણ બોમ્બ ધડાકામાં મોજતબા ખામેની પણ ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા હોવાના અહેવાલો હતા, જેના કારણે તેમના જીવિત હોવા અંગે વૈશ્વિક સ્તરે અનેક પ્રકારની અટકળો અને અફવાઓ ચાલી રહી હતી.
માર્કો રુબિયોએ મજબૂત પુરાવાઓ ટાંકીને જણાવ્યું છે કે, “મોજતબા ખામેની માત્ર જીવિત જ નથી, પરંતુ તેઓ પહેલા કરતાં વધુ સક્રિય થઈને ઈરાનની સત્તા સંભાળી રહ્યા છે અને દેશ માટે તમામ મહત્વપૂર્ણ તથા આકરા નિર્ણયો લઈ રહ્યા છે.” અમેરિકાનું આ નિવેદન એવા નાજુક સમયે આવ્યું છે જ્યારે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે પરમાણુ કરાર અને શાંતિ અંગે ચાલતી તમામ રાજદ્વારી વાટાઘાટો સંપૂર્ણપણે સ્થગિત થઈ ગઈ છે. ખમેનીના આ અંતિમ સંસ્કાર બાદ પશ્ચિમ એશિયાનું રાજકારણ કઈ દિશામાં જશે, તેના પર હવે આખા વિશ્વની નજર મંડાયેલી છે.
