US Trade Action: ભારત સહિત ૬૦ દેશો પર ટેરિફ લાદવાની અમેરિકાની તૈયારી; જાણો ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના આ નિર્ણયથી દેશના નિકાસકારોને કેટલો લાગશે આંચકો
વૈશ્વિક વ્યાપારિક સમીકરણોમાં ફરી એકવાર મોટો ઉલટફેર થવાના સંકેતો મળી રહ્યા છે. અમેરિકા દ્વારા ભારત સહિત વિશ્વના અનેક પ્રમુખ દેશો સામે આકરા આર્થિક પગલાં લેવાની સત્તાવાર તૈયારીઓ શરૂ કરી દેવામાં આવી છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની આ નવીનતમ વેપાર નીતિ અને ટેરિફ (વધારાની આયાત ડ્યુટી) લાદવાની દરખાસ્તથી વૈશ્વિક બજારમાં ભારે ચર્ચા જાગી છે, જેની સીધી અસર દ્વિપક્ષીય વ્યાપારી સંબંધો પર પડી શકે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપારના મોરચે ભારત માટે એક ચિંતાજનક સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ (USTR) ની કચેરીએ ભારત સહિત વિશ્વના આશરે ૬૦ દેશો અને અર્થતંત્રો સામે એક સાથે મોટી ટ્રેડ એક્શન (વ્યાપારિક કાર્યવાહી) કરવાનો સત્તાવાર પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. અમેરિકન એજન્સીના આ આકરા વલણના કારણે ભારત, ચીન અને બાંગ્લાદેશ જેવા મોટા નિકાસકાર દેશોની ચિંતાઓમાં ભારે વધારો થયો છે. USTR નું સ્પષ્ટપણે કહેવું છે કે આ દેશો પોતાના ત્યાં બળજબરીથી કે ગેરકાયદેસર શ્રમ દ્વારા બનાવવામાં આવતા માલની આયાત-નિકાસ પર અસરકારક નિયંત્રણો લાગુ કરવામાં સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ રહ્યા છે, જે આખરે અમેરિકન બજાર અને ત્યાંના સ્થાનિક ઉદ્યોગોને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યું છે.
આ આર્થિક વિકાસ એવા નાજુક સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વ્યાપારી સંબંધોને વધુ મજબૂત કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ દ્વિપક્ષીય વેપાર કરારને આખરી ઓપ આપવાની વાટાઘાટો ખૂબ જ સક્રિયતાથી ચાલી રહી છે. આવી પરિસ્થિતિ વચ્ચે અમેરિકા દ્વારા વધારાના આકરા ટેરિફ લાદવાની દરખાસ્ત બંને દેશો વચ્ચેની રાજદ્વારી અને વ્યાપારી મંત્રણાઓને પ્રભાવિત કરી શકે છે.
કલમ ૩૦૧ હેઠળ તપાસ અને અમેરિકાની સત્તાવાર જાહેરાત
યુએસ ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ (USTR) ના કાર્યાલય દ્વારા મંગળવારે જારી કરવામાં આવેલા એક સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવાયું છે કે, ૧૯૭૪ ના યુએસ ટ્રેડ એક્ટની કલમ ૩૦૧ (Section 301) હેઠળ એક લાંબી અને ઝીણવટભરી તપાસ હાથ ધરવામાં આવી હતી. આ તપાસના અંતે એવું તારણ કાઢવામાં આવ્યું છે કે ભારત સહિત ૬૦ અર્થતંત્રોની વર્તમાન નીતિઓ, વ્યાપારી પ્રથાઓ અને કાયદાકીય શિથિલતા યુએસના સ્થાનિક વેપારને પ્રતિકૂળ રીતે અસર કરી રહી છે.
અમેરિકન વહીવટીતંત્રના મતે, આ દેશો દ્વારા શ્રમિકોના શોષણ અથવા બળજબરીથી તૈયાર કરાયેલા ઉત્પાદનોની નિકાસને અટકાવવામાં આવેલી નિષ્ફળતાના લીધે અમેરિકાના પોતાના અસલી વ્યવસાયો અને પ્રામાણિક કંપનીઓને ભારે નાણાકીય નુકસાન સહન કરવું પડે છે. આથી, આ તમામ કેસો યુએસ ટ્રેડ કાયદા હેઠળ કડક અને શિક્ષાત્મક કાર્યવાહી કરવા માટે લાયક ઠરે છે.
ચીન, બાંગ્લાદેશ પણ ટાર્ગેટ પર; શું પાકિસ્તાન બચી જશે?
અમેરિકાની આ નવીનતમ બ્લેકલિસ્ટ અથવા એક્શન યાદીમાં માત્ર ભારત જ નહીં, પરંતુ અમેરિકાના કટ્ટર વ્યાપારી હરીફ ગણાતા ચીન અને કાપડ ઉદ્યોગના મોટા હબ ગણાતા બાંગ્લાદેશનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ દેશોમાંથી અમેરિકામાં મોટા પ્રમાણમાં માલસામાન સપ્લાય કરવામાં આવે છે. જો આ પ્રસ્તાવને મંજૂરી મળી જશે, તો આ તમામ દેશોના ઉત્પાદનો પર અમેરિકામાં પ્રવેશતી વખતે ભારે કસ્ટમ ડ્યુટી અને વધારાના ટેરિફ લાદવામાં આવશે, જેનાથી આ માલ અમેરિકન બજારમાં ઘણો મોંઘો થઈ જશે.
બીજી તરફ, આ યાદી બહાર આવ્યા બાદ દક્ષિણ એશિયાના બજારોમાં એવી પણ અટકળો ચાલી રહી છે કે શું પાકિસ્તાનને આ કડક આર્થિક પગલાંમાંથી કોઈ મુક્તિ મળશે કે કેમ. જોકે, નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે વૈશ્વિક સ્તરે અમેરિકા પોતાની વ્યાપારી ખાધ ઘટાડવા માટે કોઈ પણ દેશ પ્રત્યે નરમ વલણ દાખવવાના મૂડમાં નથી.
ભારતીય ઉદ્યોગો અને અર્થતંત્ર પર સંભવિત અસરો
જો અમેરિકા આ પ્રસ્તાવિત ટેરિફને કાયમી ધોરણે લાગુ કરી દેશે, તો ટેક્સટાઈલ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, આઈટી, એન્જિનિયરિંગ સામાન અને કૃષિ ઉત્પાદનો જેવા ભારતના પ્રમુખ નિકાસ ક્ષેત્રોને મોટો ફટકો પડી શકે છે. અમેરિકા એ ભારતનું સૌથી મોટું વ્યાપારી ભાગીદાર દેશોમાંનું એક છે, અને ભારતીય અર્થતંત્ર માટે ત્યાં થતી નિકાસ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
ભારતીય વાણિજ્ય મંત્રાલયના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારત આ બાબતે અમેરિકન સત્તાવાળાઓ સાથે ઉચ્ચ સ્તરીય ચર્ચા કરવા જઈ રહ્યું છે જેથી કરીને ભારતીય નિકાસકારોના હિતોનું રક્ષણ કરી શકાય અને ચાલી રહેલી દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટોને કોઈ આંચકો ન લાગે. આવનારા દિવસોમાં બંને દેશો આ વ્યાપારી કટોકટીનો શું ઉકેલ લાવે છે, તેના પર બજારના તમામ નિષ્ણાતોની નજર મંડાયેલી રહેશે.
