બાગાયત ખાતાની નર્સરીઓમાંથી કલમ અને રોપાની ખરીદી પર મળશે સીધી ‘એટ-સોર્સ’ સહાય; જાણો કોને અને કેવી રીતે મળશે લાભ
ગુજરાત સરકાર હંમેશા ખેડૂતોની આવક બમણી કરવા અને તેમને આધુનિક ખેતી તરફ વાળવા માટે વિવિધ પ્રોત્સાહક યોજનાઓ અમલમાં મૂકતી રહે છે. ખાસ કરીને બાગાયતી પાકો તરફ ખેડૂતોનો ઝુકાવ વધે તે માટે સરકાર દ્વારા સબસિડી અને સહાયની જોગવાઈઓ કરવામાં આવે છે. આ અંતર્ગત વલસાડ જિલ્લાના ખેડૂતો માટે બાગાયતી પાકોના વાવેતર ખર્ચમાં મોટો આર્થિક બોજો હળવો કરતી એક મહત્વની યોજના કાર્યરત છે.
બાગાયત ખાતાની સરકારી નર્સરીઓ અને સેન્ટર ઓફ એક્સેલેન્સ ખાતે ઉત્પાદિત થતા ઉત્તમ ગુણવત્તાના પ્લાન્ટિંગ મટીરીયલ્સ (જેવા કે કલમો, રોપાઓ અને ધરૂ) ની ખરીદી પર ખેડૂતોને ‘એટ-સોર્સ’ (At-Source) સહાય આપવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ યોજનાની વિગતવાર માહિતી આપતા વલસાડ જિલ્લાના પારડી સ્થિત ફળ/રોપા ઉછેર કેન્દ્રના બાગાયત અધિકારી શ્રી બ્રિજેશ એચ. પટેલે જણાવ્યું છે કે, આ યોજના અંતર્ગત દરેક વર્ગના ખેડૂતોને આવરી લેવામાં આવ્યા છે અને સહાયની પ્રક્રિયા ખૂબ જ સરળ બનાવવામાં આવી છે.
શું છે ‘એટ-સોર્સ’ સહાય અને તેનાથી ખેડૂતોને શો ફાયદો થશે?
સામાન્ય રીતે સરકારની સહાય યોજનાઓમાં એવું જોવા મળતું હોય છે કે ખેડૂતે પહેલાં પૂરેપૂરી રકમ ચૂકવીને વસ્તુ ખરીદવી પડે છે અને ત્યારબાદ લાંબી વહીવટી પ્રક્રિયા પછી સબસિડીની રકમ તેમના બેંક ખાતામાં જમા થાય છે. આ પ્રક્રિયામાં ઘણો સમય વીતી જાય છે અને નાના ખેડૂતોને શરૂઆતમાં મોટું રોકાણ કરવામાં મુશ્કેલી પડે છે.
પરંતુ, આ યોજનાની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તેમાં ‘એટ-સોર્સ’ સહાય મળવાપાત્ર છે. એટલે કે, જ્યારે ખેડૂત નર્સરી પરથી કલમ કે રોપા ખરીદવા જશે, ત્યારે તેમણે કુલ કિંમતમાંથી મળવાપાત્ર સહાય (સબસિડી) બાદ કરીને જે વધતી રકમ હોય, એટલી જ રકમ ચૂકવવાની રહેશે. સહાયની રકમ સરકારી સ્તરેથી સીધી નર્સરીના ખાતામાં એડજસ્ટ થઈ જશે. આનાથી ખેડૂતોને ખરીદીના સમયે જ મોટો આર્થિક ફાયદો મળી જશે.
જાતિવાર સહાયનું માળખું અને મર્યાદા
બાગાયત અધિકારી શ્રી બ્રિજેશ પટેલે આપેલા સરકારી આંકડાઓ મુજબ, ખેડૂતોની જ્ઞાતિ અને શ્રેણીના આધારે સહાયનું પ્રમાણ નીચે મુજબ નક્કી કરવામાં આવ્યું છે:
૧. સામાન્ય જાતિના ખેડૂતો (General Category):
સામાન્ય કેટેગરીમાં આવતા તમામ ખેડૂતોને બાગાયત ખાતાની માન્ય નર્સરીમાંથી કલમ, રોપા, ધરૂ અથવા અન્ય પ્લાન્ટિંગ મટીરીયલ્સ ખરીદવા પર નક્કી કરેલા કુલ ખર્ચના ૫૦% સહાય મળશે.
આ સહાયની મહત્તમ મર્યાદા રૂપિયા ૫,૦૦૦ સુધીની રહેશે.
૨. અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિના ખેડૂતો (SC / ST Category):
પછાત અને આદિવાસી વિસ્તારના ખેડૂતોને બાગાયતી ખેતીમાં વધુ પ્રોત્સાહન મળી રહે તે હેતુથી સરકાર દ્વારા આ વર્ગને વધુ સહાય આપવામાં આવે છે.
SC અને ST કેટેગરીના ખેડૂતોને ખરીદીના કુલ ખર્ચના ૭૫% સહાય મળવાપાત્ર રહેશે.
આ વર્ગ માટે પણ સહાયની મહત્તમ મર્યાદા રૂપિયા ૧૪,૦૦૦ અથવા મર્યાદાના નિયમોનુસાર (મહત્તમ રૂપિયા ૫,૦૦૦ ની મર્યાદામાં એટસોર્સના ધારાધોરણ મુજબ) નક્કી કરવામાં આવી છે.
મહત્વની નોંધ: ખેડૂતોએ ધ્યાનમાં રાખવું કે તેઓ જે કંઈ પણ ખરીદી કરે, તેમાં સહાય બાદ કર્યા પછીની જે ચોખ્ખી રકમ વધે છે, તે જ તેમણે નર્સરીના કાઉન્ટર પર રોકડી અથવા ડિજિટલ માધ્યમથી ચૂકવવાની રહેશે.
યોજનાનો લાભ મેળવવા માટેની મુખ્ય શરતો
આ સરકારી યોજના પારદર્શક રીતે સાચા ખેડૂતો સુધી પહોંચે તે માટે બાગાયત વિભાગ દ્વારા કેટલીક સામાન્ય અને ફરજિયાત શરતો રાખવામાં આવી છે, જે નીચે મુજબ છે:
ખરીદીનું સ્થળ: ખેડૂતોએ માત્ર અને માત્ર બાગાયત ખાતાની ગુજરાત હોર્ટીકલ્ચર નોલેજ સોસાયટી (GHKS) સંચાલિત સત્તાવાર નર્સરીઓ અથવા સરકારી ‘સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ’ ખાતેથી જ ઉત્પાદિત થયેલા રોપા કે કલમોની ખરીદી કરવાની રહેશે. ખાનગી નર્સરીની ખરીદી પર આ સહાય મળવાપાત્ર નથી.
ન્યૂનતમ ખરીદી મર્યાદા: યોજનાનો લાભ ત્યારે જ મળશે જ્યારે ખેડૂત ઓછામાં ઓછા રૂપિયા ૨,૦૦૦ ની કિંમતના કલમ, રોપા, ધરૂ કે અન્ય મટીરીયલ્સની ખરીદી એકસાથે કરે. રૂપિયા ૨,૦૦૦ થી ઓછી કિંમતની ખરીદી પર સહાયનો લાભ મળી શકશે નહીં.
અરજીની પ્રક્રિયા: ખરીદી કરતા પહેલાં ખેડૂતોએ નિયત નમૂનાનું ફોર્મ ભરીને જરૂરી તમામ આધાર-પુરાવાઓ સાથે જે-તે નર્સરીના અધિકૃત અધિકારી કે કર્મચારી પાસે પોતાની અરજી જમા કરાવવાની રહેશે. વહીવટી મંજૂરી બાદ નિયમોનુસાર પ્લાન્ટિંગ મટીરીયલ ઇસ્યુ કરવામાં આવશે.
અરજી સાથે જોડાવાના જરૂરી દસ્તાવેજો (ચેકલિસ્ટ)
ખેડૂત મિત્રોએ નર્સરી પર જતા પહેલાં નીચે દર્શાવેલા સાધનિક કાગળોની નકલો (ઝેરોક્ષ) સાથે રાખવાની રહેશે, જેથી અરજી પ્રક્રિયામાં કોઈ વિલંબ ન થાય:
૧. જમીનની વિગત: જમીન માલિકી દર્શાવતી અધ્યતન ૮-અ ની નકલ.
૨. ઓળખ અને રહેઠાણનો પુરાવો: સરકાર માન્ય ઓળખપત્ર (રેશનકાર્ડ અથવા અન્ય ઓળખ દસ્તાવેજ) ની નકલ.
૩. ફોટો આઈડી: અરજદાર ખેડૂતનો ફોટોગ્રાફ દર્શાવતું ઓળખપત્ર.
૪. જાતિનો પુરાવો: જો ખેડૂત અનુસૂચિત જાતિ (SC) અથવા અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) ના લાભો મેળવવા માંગતા હોય, તો સક્ષમ અધિકારી દ્વારા આપવામાં આવેલ જાતિના પ્રમાણપત્રની નકલ.
૫. દિવ્યાંગતા પ્રમાણપત્ર: જો અરજદાર ખેડૂત દિવ્યાંગ (વિકલાંગ) કેટેગરીમાં આવતા હોય અને તેનો લાભ લેવા માંગતા હોય, તો સિવિલ સર્જનનું પ્રમાણપત્ર જોડવું ફરજિયાત છે.
વલસાડ જિલ્લાના ખેડૂતો ક્યાં સંપર્ક કરવો? (સરકારી કેન્દ્રોના સરનામા)
વલસાડ જિલ્લાના ખેડૂતો પોતાની નજીક આવેલા નીચેના સરકારી કેન્દ્રો પર રૂબરૂ જઈને કલમોની ઉપલબ્ધતા ચકાસી શકે છે અને અરજી ફોર્મ સબમિટ કરી શકે છે:
| કેન્દ્રનું નામ | સરનામું / લોકેશન | સંપર્ક નંબર (ફોન/મોબાઈલ) |
| સેન્ટર ઓફ એક્સેલેન્સ ફોર ફ્લોરીકલ્ચર એન્ડ મેંગો | પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રની સામે, ચણવાઈ-રાબડા રોડ, તાલુકો: વલસાડ | 9879922001 |
| સરકારી નર્સરી, ચણવાઈ | પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રની સામે, ચણવાઈ-રાબડા રોડ, તાલુકો તથા જિલ્લો: વલસાડ | 9033848010 |
| ફળ / રોપા ઉછેર કેન્દ્ર, પારડી | બાલાખાડી પાસે, સ્ટેશન રોડ, તાલુકો: પારડી, જિલ્લો: વલસાડ | 8141402779 |
