શું તમે પણ લોન EMI મિસ કરી છે? સાવધાન, તમારી આ ભૂલ ડૂબાડી શકે છે તમારી ક્રેડિટ પ્રોફાઇલ!
આજના ડિજિટલ યુગમાં ક્રેડિટ કાર્ડ અને લોન આપણા નાણાકીય જીવનનો અભિન્ન હિસ્સો બની ગયા છે. આપણે ઘણીવાર ખરીદી કરવા કે ઈમરજન્સીમાં નાણાંની જરૂર પડે ત્યારે ક્રેડિટ કાર્ડ કે પર્સનલ લોનનો સહારો લઈએ છીએ. પરંતુ, શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આ નાણાકીય સુવિધાનો ઉપયોગ કરતી વખતે જો તમે એક નાનકડી ભૂલ કરો—જેમ કે સમયસર EMI ન ભરવી—તો તેનું પરિણામ શું આવી શકે? આ માત્ર એક લેટ ફીની વાત નથી, પરંતુ તમારા સમગ્ર ‘ક્રેડિટ પ્રોફાઇલ’ પર કાયમી ડાઘ લાગી શકે છે. આજના આ લેખમાં આપણે સમજીશું કે EMI મિસ થવાથી તમારા ભવિષ્ય પર કેટલી ગંભીર અસર પડી શકે છે.
ક્રેડિટ સ્કોર અને રિપેમેન્ટ હિસ્ટ્રીનો સંબંધ
ક્રેડિટ સ્કોર એ તમારી આર્થિક વિશ્વસનીયતાનો અરીસો છે. બેન્કિંગ ક્ષેત્રમાં તમારો સ્કોર તમારી ‘રિપેમેન્ટ હિસ્ટ્રી’ (નાણાં ચૂકવવાની રીત) પર આધાર રાખે છે. જ્યારે તમે સમયસર EMI ભરો છો, ત્યારે બેંક અને NBFC તેને સારી આદત તરીકે નોંધે છે. પરંતુ, જે ક્ષણે તમે ચુકવણીમાં વિલંબ કરો છો, ત્યારે આ સંસ્થાઓ આ માહિતી તાત્કાલિક ક્રેડિટ બ્યુરોને મોકલી આપે છે. એકવાર આ માહિતી બ્યુરો પાસે પહોંચી જાય, પછી તમારા સ્કોરમાં ઘટાડો શરૂ થાય છે. આ સ્કોર જેટલો ઓછો, તેટલી જ તમારી નાણાકીય સ્વતંત્રતા ઓછી થઈ જાય છે.
એક EMI મિસ થવાથી સ્કોરમાં કેટલો ઘટાડો થાય?
ઘણા લોકોને એવો ભ્રમ હોય છે કે એકાદ વાર EMI મોડી ભરી તો શું ફરક પડે? નિષ્ણાતોના મતે, આ તમારી મોટી ભૂલ હોઈ શકે છે. જો તમે માત્ર એક EMI ચૂકવવાનું ચૂકી જાઓ, તો તમારો CIBIL સ્કોર ૩૦ થી ૧૦૦ અંક સુધી ઘટી શકે છે. આ ઘટાડો તમારી જૂની ક્રેડિટ હિસ્ટ્રી પર પણ નિર્ભર કરે છે. જો તમારો સ્કોર પહેલેથી જ સારો (૭૫૦ કે તેથી વધુ) હોય, તો આ ઘટાડો વધુ સ્પષ્ટ દેખાય છે, કારણ કે તમે તરત જ ‘લો-રિસ્ક’ ગ્રાહકમાંથી ‘રિસ્કી’ ગ્રાહકની શ્રેણીમાં આવી જાઓ છો.
‘૩૦ દિવસનો નિયમ’: સૌથી મહત્વનો પડાવ
નાણાકીય જગતમાં ‘૩૦ દિવસ’નો એક ખાસ નિયમ છે. જો તમે બે-ચાર દિવસની મોડી ચુકવણી કરો છો, તો કદાચ તમને માત્ર લેટ ફી અને દંડ લાગે, પણ તે ક્રેડિટ રિપોર્ટમાં મોટા પાયે અસર કરતું નથી. પરંતુ, જો તમે ૩૦ દિવસથી વધુ સમય સુધી પેમેન્ટ ન કરો, તો તે તમારી ક્રેડિટ રિપોર્ટમાં ‘ડિફોલ્ટ’ તરીકે નોંધાય છે. એકવાર તમારી રિપોર્ટમાં ‘ડિફોલ્ટ’ શબ્દ આવી જાય, પછી તમારી ફાઈલ રિજેક્ટ થવાની શક્યતા અનેકગણી વધી જાય છે.
અસર ક્યાં સુધી રહે છે?
આ ભૂલની કિંમત તમારે કેટલા સમય સુધી ચૂકવવી પડી શકે? સામાન્ય રીતે, EMI મિસ થયાનો રેકોર્ડ તમારી ક્રેડિટ રિપોર્ટમાં ૭ વર્ષ સુધી જળવાઈ રહે છે. હા, સમય જતાં તેનો પ્રભાવ ઘટતો જાય છે, પરંતુ શરૂઆતના મહિનાઓ અને વર્ષોમાં તે તમારા માટે નવા લોન મેળવવાના દરવાજા બંધ કરી શકે છે. ભવિષ્યમાં જ્યારે તમે હોમ લોન કે કાર લોન માટે અરજી કરશો, ત્યારે બેંકો તમારી આ ભૂતકાળની ભૂલને આધારે જ તમને લોન આપવાનો ઇનકાર કરી શકે છે.
માત્ર સ્કોર નહીં, ખિસ્સા પર પણ સીધી અસર
EMI મિસ થવાથી માત્ર તમારો સ્કોર જ નથી ઘટતો, પણ તમારી આર્થિક સ્થિતિ પર પણ વધારાનો બોજ પડે છે:
-
લેટ પેમેન્ટ ચાર્જ: દરેક બેંકની પોતાની મોડી ફી હોય છે, જે ખૂબ જ ઊંચી હોઈ શકે છે.
-
અતિશય વ્યાજ: પેનલ્ટીની સાથે તમને તમારા બાકી નીકળતા નાણાં પર વધારાનું વ્યાજ પણ લાગે છે.
-
ચક્રવૃદ્ધિ અસર: તમારી આગામી EMI માં આ પેનલ્ટી અને વ્યાજ ઉમેરાઈ જાય છે, જેનાથી આગામી મહિનાનું બજેટ પણ ખોરવાઈ જાય છે.
ક્રેડિટ કાર્ડ અને લોન પર દૂરગામી અસરો
જ્યારે તમારો સ્કોર ઘટે છે, ત્યારે બેંકો તમને જોખમી ગ્રાહક માનવા લાગે છે. પરિણામે, તમને નવા લોન મળવામાં મુશ્કેલી પડે છે, અથવા જો મળે તો પણ ખૂબ ઊંચા વ્યાજ દરે મળે છે. એટલું જ નહીં, ઘણી બેંકો તમારી ક્રેડિટ કાર્ડની લિમિટ પણ ઘટાડી શકે છે. એટલે કે, જે સુવિધા તમે વાપરી રહ્યા હતા, તે પણ સંકોચાઈ જાય છે.
હવે સિસ્ટમ વધુ સ્માર્ટ બની રહી છે
ભારતમાં ક્રેડિટ રિપોર્ટિંગ સિસ્ટમ હવે વધુ ઝડપી અને ટેકનોલોજી સજ્જ બનાવવામાં આવી રહી છે. હવે માહિતી અપડેટ થવામાં અઠવાડિયાઓ નથી લાગતા, પણ તે તાત્કાલિક ધોરણે થાય છે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે, જો તમે આજે ચુકવણી ચૂકી જાઓ છો, તો તેની જાણ બેંકોને તરત જ થઈ જશે, જેનાથી તમારી લોન પાસ થવાની તકો વધુ ઝડપથી ઘટશે.
શું કરવું જોઈએ જો EMI મિસ થઈ જાય?
જો કોઈ સંજોગોવશાત તમારી EMI મિસ થઈ જાય, તો ગભરાવાને બદલે નીચે મુજબના પગલાં લેવા જોઈએ:
૧. ત્વરિત ચુકવણી: જેવું તમને યાદ આવે કે પેમેન્ટ બાકી છે, તરત જ તેને ચૂકવી દો. વિલંબ જેટલો ઓછો, નુકસાન તેટલું ઓછું.
૨. બેંકનો સંપર્ક: જો તમે મુશ્કેલીમાં હોવ, તો બેંક સાથે વાત કરો. ઘણીવાર પ્રમાણિકતાથી વાત કરવાથી તેઓ લેટ ફીમાં રાહત આપી શકે છે.
૩. ઓટો-ડેબિટ સેટ કરો: ભવિષ્યમાં આવી ભૂલ ન થાય તે માટે બેંકમાં ઓટો-ડેબિટની સુવિધા લો, જેથી નિર્ધારિત તારીખે આપોઆપ પેમેન્ટ થઈ જાય.
૪. નિયમિત રિપોર્ટ તપાસો: વર્ષમાં ઓછામાં ઓછું એક કે બે વાર તમારી ક્રેડિટ રિપોર્ટ તપાસો, જેથી તમારી નાણાકીય સ્થિતિનો તમને સાચો ખ્યાલ રહે.
