અયાતુલ્લા અલી ખામેનીનું નિધન અને ઈરાનમાં ‘યુદ્ધ જેવી’ તૈયારીઓ: શું મુજ્તબા ખામેની અંતિમ સંસ્કારમાં હાજરી આપશે?
ઈરાન સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં હાલમાં એક ખૂબ જ સંવેદનશીલ અને ચર્ચાસ્પદ સ્થિતિ સર્જાઈ છે. ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા અયાતુલ્લા અલી ખામેનીના અવસાનના સમાચાર અને ત્યારબાદ તેમના અંતિમ સંસ્કાર માટે કરવામાં આવી રહેલી અભૂતપૂર્વ સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓએ વૈશ્વિક રાજકારણમાં અનેક સવાલો ખડા કર્યા છે. ઈરાની સેના દ્વારા આ આયોજનને માત્ર એક અંતિમ સંસ્કાર નહીં, પરંતુ એક ‘યુદ્ધ જેવી તૈયારી’ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. ૪ જુલાઈથી શરૂ થઈને ૯ જુલાઈ સુધી ચાલનારા આ કાર્યક્રમોમાં ઈરાની સેનાની ત્રણેય પાંખ—ભૂમિદળ, નૌકાદળ અને વાયુદળ—ફુલ એલર્ટ મોડ પર છે. આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ વચ્ચે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે, શું મુજ્તબા ખામેની, જેઓ લાંબા સમયથી સાર્વજનિક જીવનથી દૂર છે, તેઓ પોતાના પિતાને અંતિમ વિદાય આપવા માટે બહાર આવશે?
સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ અભૂતપૂર્વ તૈયારીઓ
ઈરાની સેનાના પ્રવક્તા બ્રિગેડિયર જનરલ મોહમ્મદ અકરમિનિયા દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી મુજબ, આ અંતિમ સંસ્કારનું આયોજન અત્યંત ભવ્ય અને સુરક્ષિત રીતે કરવામાં આવી રહ્યું છે. દેશની અંદર અને બહારથી લાખોની સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ આવવાની શક્યતા છે, જેને ધ્યાનમાં રાખીને સુરક્ષાના ચુસ્ત બંદોબસ્ત કરવામાં આવ્યા છે.
સેનાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાનની જમીની અને હવાઈ સરહદો પર સુરક્ષા વધારી દેવામાં આવી છે. ખાસ કરીને હવાઈ ક્ષેત્રની સુરક્ષા પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરેથી આવતા મહેમાનો અને વધી રહેલા હવાઈ ટ્રાફિકને નિયંત્રિત કરવા માટે ઈરાની વાયુ રક્ષા દળ સતત આકાશ પર નજર રાખી રહ્યું છે. દેશના તમામ મહત્વના વિસ્તારોમાં સુરક્ષા એજન્સીઓ અને સેનાની વધારાની ટુકડીઓ તૈનાત કરવામાં આવી છે જેથી કોઈ પણ પ્રકારની અપ્રિય ઘટનાને ટાળી શકાય.
મુજ્તબા ખામેનીની ઉપસ્થિતિ પર સૌની નજર
મુજ્તબા ખામેનીને લઈને જે અનિશ્ચિતતા છે તે રાજકીય અને સુરક્ષા બંને દ્રષ્ટિકોણથી મહત્વની છે. અગાઉના એક અમેરિકી હુમલામાં તેમના પિતાના નિધન અને પોતે ઘાયલ થયા હોવાના અહેવાલો બાદ મુજ્તબા જાહેરમાં દેખાયા નથી. તેમનું સાર્વજનિક જીવનમાંથી આ રીતે અદ્રશ્ય થઈ જવું તે ઈરાની સત્તાના વર્તુળોમાં અનેક તર્ક-વિતર્કને જન્મ આપે છે.
ઘણા વિશ્લેષકો માને છે કે જો સેના આટલા મોટા પાયે ‘યુદ્ધ જેવી’ તૈયારીઓ કરી રહી હોય, તો તેનો અર્થ એ છે કે સ્થિતિ અપેક્ષા કરતા વધુ ગંભીર હોઈ શકે છે. શું મુજ્તબાનું અંતિમ સંસ્કારમાં આવવું એ માત્ર ભાવનાત્મક વિષય છે, કે પછી તે ઈરાનના આગામી સત્તા સંઘર્ષની શરૂઆત છે? આ પ્રશ્નોના જવાબ ૯ જુલાઈના રોજ મળી શકે છે જ્યારે મશહદમાં તેમને દફનાવવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થશે.
લાખો શ્રદ્ધાળુઓ માટે સેનાની માનવીય અને લોજિસ્ટિકલ સેવાઓ
ઈરાની સેના માત્ર સુરક્ષા જ નહીં, પરંતુ ભક્તિ અને શ્રદ્ધાના આ મહાસાગરને વ્યવસ્થિત કરવા માટે લોજિસ્ટિકલ મદદ પણ કરી રહી છે. અંદાજિત ૨ કરોડથી વધુ લોકો આ કાર્યક્રમમાં ભાગ લે તેવી શક્યતા છે. આટલી મોટી જનમેદનીને સંભાળવા માટે સેનાએ તેહરાન અને તેની આસપાસ ચાર મોટા અસ્થાયી શિબિર (કેમ્પ) સ્થાપિત કર્યા છે.
જનરલ અકરમિનિયાએ જણાવ્યું હતું કે, આ શિબિરોમાં શ્રદ્ધાળુઓના રહેવા, ખાવા-પીવા અને અન્ય પ્રાથમિક જરૂરિયાતો પૂરી પાડવામાં આવશે. આ કાર્યમાં સેનાની લોજિસ્ટિકલ યુનિટ અને સપોર્ટ સેન્ટરો મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. આ વ્યવસ્થાનો ઉદ્દેશ્ય છે કે શ્રદ્ધાળુઓને કોઈ તકલીફ ન પડે અને શ્રદ્ધાંજલિ કાર્યક્રમ શાંતિપૂર્ણ રીતે પૂર્ણ થાય.
મેડિકલ અને હેલ્થકેર સિસ્ટમ: યુદ્ધના અનુભવનો ઉપયોગ
સૌથી નોંધપાત્ર પાસું એ છે કે સેનાએ મેડિકલ સુવિધાઓ માટે જે આયોજન કર્યું છે, તે યુદ્ધ સમયની વ્યૂહરચના જેવું છે. સેનાના શહેરી અને મોબાઈલ હોસ્પિટલ યુનિટ્સને તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે. યુદ્ધના મેદાનમાં તબીબી સહાય પૂરી પાડવાનો સેનાનો જે અનુભવ છે, તેનો ઉપયોગ અહીં તેહરાનના મોસલ્લા અને તમામ યાત્રા માર્ગો પર કરવામાં આવશે.
આ ઉપરાંત, કટોકટીની સ્થિતિમાં સેનાના હેલિકોપ્ટર યુનિટ અને ઉડ્ડયન બચાવ ટીમને વધુ ટ્રાફિકવાળા માર્ગો પર તૈનાત કરવામાં આવશે. આ દર્શાવે છે કે ઈરાની શાસન કોઈપણ સુરક્ષા ભંગ અથવા આરોગ્ય સંકટનો સામનો કરવા માટે કેટલું સજ્જ છે.
અયાતુલ્લા અલી ખામેનીનું જવું એ ઈરાનના ઇતિહાસમાં એક યુગના અંત સમાન છે. ઈરાની સેનાનું આટલા મોટા પાયે સતર્ક રહેવું અને દરેક વ્યવસ્થાને ‘યુદ્ધના મોડ’ પર રાખવી એ દર્શાવે છે કે આ માત્ર એક નેતાની અંતિમ યાત્રા નથી, પરંતુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને સ્થિરતાની કસોટી પણ છે.
આગામી દિવસોમાં જ્યારે તેહરાનથી મશહદ સુધીનો આ રસ્તો લાખો લોકોની ભીડથી ભરાઈ જશે, ત્યારે સમગ્ર વિશ્વની નજર ઈરાન પર હશે. શું મુજ્તબા ખામેની દુનિયાની સામે આવશે? શું આ અંતિમ સંસ્કાર પછી ઈરાનમાં કોઈ મોટો રાજકીય ફેરફાર જોવા મળશે? આ તમામ સવાલોના જવાબ સમય જ આપશે. અત્યારે તો ઈરાન પોતાના સર્વોચ્ચ નેતાને એક સુરક્ષિત અને ભવ્ય વિદાય આપવા માટે કમર કસી રહ્યું છે.
