સરહદ પર ભારતની તાકાત વધશે; સેના માટે ₹૫૨,૦૦૦ કરોડના અત્યાધુનિક શસ્ત્રોની ખરીદીને મંજૂરી
વૈશ્વિક સ્તરે બદલાતા સુરક્ષા સમીકરણો અને સરહદો પર સતત વધી રહેલા પડકારો વચ્ચે ભારત સરકારે પોતાની સૈન્ય શક્તિને આગામી પેઢીના સ્તર પર લઈ જવા માટે એક અત્યંત મોટો અને મહત્વનો નિર્ણય લીધો છે. ભારતીય સશસ્ત્ર દળો (સેના, વાયુસેના અને નૌકાદળ) ને વધુ સજ્જ, આધુનિક અને ઘાતક બનાવવા માટે સંરક્ષણ મંત્રાલયે એક મોટી ડિફેન્સ ડીલને લીલી ઝંડી આપી દીધી છે. સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહની અધ્યક્ષતામાં શુક્રવારે મળેલી સંરક્ષણ સંપાદન પરિષદ (DAC – Defense Acquisition Council) ની ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકમાં આશરે ₹૫૨,૦૦૦ કરોડના અત્યાધુનિક શસ્ત્રો, ડ્રોન અને મિસાઈલ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓની ખરીદીને સત્તાવાર મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ મેગા ડિફેન્સ ડીલના કારણે ભારતીય સેનાની આક્રમક શક્તિ (Firepower) અને દેખરેખ ક્ષમતાઓમાં અભૂતપૂર્વ વધારો થશે.
શું છે આખી મંજૂરી પ્રક્રિયા?
સંરક્ષણ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ મહત્વપૂર્ણ બેઠકમાં સશસ્ત્ર દળોની ઓપરેશનલ જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને વિવિધ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓની ખરીદી માટે ‘આવશ્યકતાની સ્વીકૃતિ’ (AoN – Acceptance of Necessity) આપવામાં આવી છે. AoN એ સરકાર તરફથી કોઈપણ સૈન્ય હથિયાર કે સિસ્ટમ ખરીદવાની પ્રક્રિયાનું પ્રથમ અને સૌથી મહત્વનું પગલું ગણાય છે. આ મંજૂરી મળ્યા બાદ હવે હથિયારોના ઉત્પાદન, ટેન્ડરિંગ અને કરારની પ્રક્રિયાઓ ઝડપથી આગળ વધશે. આ ખરીદીનો મોટો હિસ્સો ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અને આત્મનિર્ભર ભારત અભિયાન હેઠળ સ્થાનિક સ્તરે તૈયાર કરવામાં આવે તેવી પૂરેપૂરી શક્યતા છે, જે દેશના સંરક્ષણ ઉત્પાદન ક્ષેત્રને મોટો વેગ આપશે.
Defence Acquisition Council, chaired by Raksha Mantri Shri @rajnathsingh, has accorded Acceptance of Necessity (AoN) for proposals worth Rs 52,000 crore to strengthen the Defence Forces. For the Indian Army, approvals include AKASH TARANG Anti-UAV EW System, MPATGM, MRSAM,… pic.twitter.com/oJGVQaV94P
— Ministry of Defence, Government of India (@SpokespersonMoD) July 3, 2026
ભારત કયા હથિયારો અને સિસ્ટમ ખરીદશે?
આ ₹૫૨,૦૦૦ કરોડના બજેટમાંથી ભારત જે ટેકનોલોજી અને શસ્ત્રો વસાવવાનું છે, તે આજના આધુનિક ડ્રોન યુદ્ધ અને મિસાઈલ યુદ્ધના યુગમાં ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે. સંરક્ષણ મંત્રાલયે જાહેર કરેલી યાદી મુજબ મંજૂર કરાયેલા મુખ્ય શસ્ત્રો નીચે મુજબ છે:
-
આકાશ તરંગ (AKASH TARANG): આ એક અત્યંત શક્તિશાળી એન્ટિ-UAV ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધ પ્રણાલી (Anti-UAV Electronic Warfare System) છે. આજના સમયમાં સરહદ પારથી થતા ડ્રોન હુમલા અને જાસૂસી એક મોટો પડકાર છે. ‘આકાશ તરંગ’ સિસ્ટમ દુશ્મનના ડ્રોનના સિગ્નલને જામ કરીને અથવા તેને હવામાં જ તોડી પાડીને ભારતીય સૈન્ય મથકોની રક્ષા કરશે.
-
જેટ-આધારિત કામિકાઝ ડ્રોન સિસ્ટમ: કામિકાઝ ડ્રોનને સામાન્ય ભાષામાં ‘આત્મઘાતી ડ્રોન’ પણ કહેવામાં આવે છે. આ ડ્રોન હવામાં લાંબો સમય સુધી ઉડીને દુશ્મનના ઠેકાણાઓને શોધી કાઢે છે અને તેની સાથે જ ત્રાટકીને પોતાનો પણ નાશ કરે છે. જેટ-આધારિત હોવાને કારણે તેની ઝડપ અને સચોટતા સામાન્ય ડ્રોન કરતાં ઘણી વધારે હશે.
-
નવીનતમ મિસાઈલ સિસ્ટમ્સ: આ ડીલમાં મેન-પોર્ટેબલ એન્ટિ-ટેન્ક ગાઇડેડ મિસાઇલ (MPATGM) નો સમાવેશ થાય છે જેને સૈનિકો સરળતાથી ખભા પર કે નાના વાહનમાં વહન કરી શકે છે અને દુશ્મનની ટેન્કોનો નાશ કરી શકે છે. આ ઉપરાંત, મધ્યમ રેન્જ સરફેસ ટુ એર મિસાઇલ સિસ્ટમ (MRSAM) અને ખૂબ જ ટૂંકી રેન્જની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ (V-SHORADS) ને મંજૂરી મળી છે, જે આકાશમાંથી આવતી દુશ્મન મિસાઈલો કે ફાઈટર જેટ્સને નષ્ટ કરવા માટે કવચનું કામ કરશે.
-
ટેન્કો માટે સક્રિય સુરક્ષા પ્રણાલી: ભારતીય સેનાની મુખ્ય લડાયક ટેન્કો (Main Battle Tanks) ને સુરક્ષિત રાખવા માટે ખાસ પ્રણાલી ખરીદવામાં આવશે, જે દુશ્મન તરફથી આવતા રોકેટ કે મિસાઈલને ટેન્ક સુધી પહોંચતા પહેલા જ હવામાં નષ્ટ કરી દેશે.
સંરક્ષણ સજ્જતા કેમ જરૂરી બની?
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વૈશ્વિક સ્તરે યુદ્ધની પેટર્ન બદલાઈ ગઈ છે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અને મિડલ ઈસ્ટના સંઘર્ષોએ સાબિત કરી દીધું છે કે પરંપરાગત હથિયારોની સાથે-સાથે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, ડ્રોન ટેકનોલોજી અને એડવાન્સ એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ હોવી કેટલી અનિવાર્ય છે. ચીન અને પાકિસ્તાન સરહદે પહાડી વિસ્તારો અને મુશ્કેલ ભૂપ્રદેશો આવેલા છે, જ્યાં દેખરેખ રાખવી અને ત્વરિત કાર્યવાહી કરવી જરૂરી હોય છે. આ નવી સિસ્ટમ્સ સેનાના ત્રણેય અંગોને ચોવીસે કલાક સજ્જ રાખવામાં અને કોઈપણ આકસ્મિક હુમલાનો જડબાતોડ જવાબ આપવામાં સક્ષમ બનાવશે.
