સરકાર ઉઠાવશે વિદેશમાં ભણવાનો પૂરો ખર્ચ, જાણો કોણ કરી શકે છે અરજી?
શું તમારું પણ સ્વપ્ન છે કે તમે વિશ્વની ટોચની યુનિવર્સિટીઓમાં બેસીને માસ્ટર્સ અથવા પીએચડી (PhD) ની ડિગ્રી મેળવો? વિદેશી શિક્ષણનું નામ સાંભળતા જ સૌથી પહેલી જે ચિંતા મનમાં આવે છે, તે છે—ભારે ટ્યુશન ફી, રહેવા-જમવાનો મોંઘો ખર્ચ અને મુસાફરીનો બોજ. લાખો ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માત્ર એટલા માટે તેમના સ્વપ્નને અધૂરું છોડી દે છે કારણ કે તેમની પાસે પૂરતા આર્થિક સંસાધનો હોતા નથી. પરંતુ હવે ચિંતા કરવાની કોઈ જરૂર નથી! ભારત સરકારની ‘નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશિપ’ (National Overseas Scholarship-NOS) યોજના આવા જ તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓ માટે વરદાન સાબિત થઈ રહી છે.
નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશિપ યોજના શું છે?
નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશિપ એ કેન્દ્ર સરકારની એક અત્યંત મહત્વની પહેલ છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આર્થિક રીતે પછાત વર્ગના વિદ્યાર્થીઓને વિદેશમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવા માટે સશક્ત બનાવવાનો છે. આ યોજના ખાસ કરીને અનુસૂચિત જાતિ (SC), અનુસૂચિત જનજાતિ (ST), ડીએનટી (Denotified Tribes), ભૂમિહીન ખેતમજૂર અને પરંપરાગત કારીગર પરિવારોમાંથી આવતા વિદ્યાર્થીઓ માટે તૈયાર કરવામાં આવી છે. સરકારનું માનવું છે કે પ્રતિભા કોઈની મોહતાજ હોતી નથી, અને આર્થિક તંગી કોઈ પણ વિદ્યાર્થીના કરિયરના માર્ગમાં અવરોધ બનવી જોઈએ નહીં.
અરજી કરવાની મહત્વપૂર્ણ તારીખો
જો તમે આ યોજનાનો લાભ લેવા ઈચ્છતા હોવ, તો સમય મર્યાદાનું ધ્યાન રાખવું ખૂબ જરૂરી છે. શૈક્ષણિક સત્ર 2026-27 માટે અરજી પ્રક્રિયા 24 એપ્રિલ 2026 થી શરૂ થઈ ગઈ છે. અરજી કરવાની છેલ્લી તારીખ 2 જૂન 2026 નક્કી કરવામાં આવી છે. જો અરજીમાં કોઈ ભૂલ થઈ જાય, તો વિદ્યાર્થીઓ 4 જૂનથી 7 જૂન 2026 ની વચ્ચે તેમના ફોર્મમાં જરૂરી સુધારા પણ કરી શકે છે.
સરકાર ભણતરનો સંપૂર્ણ ખર્ચ ઉપાડશે
આ સ્કોલરશિપની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તેમાં વિદ્યાર્થીને માત્ર ટ્યુશન ફી જ નહીં, પરંતુ ભણતર સાથે જોડાયેલા લગભગ દરેક નાના-મોટા ખર્ચ માટે આર્થિક સહાય મળે છે. તેમાં નીચે મુજબના લાભો સામેલ છે:
-
ટ્યુશન ફી: વિદેશી યુનિવર્સિટીની સંપૂર્ણ ટ્યુશન ફી સરકાર ભોગવે છે.
-
મેન્ટેનન્સ એલાઉન્સ: વિદ્યાર્થીઓને રહેવા અને જમવા માટે વાર્ષિક આશરે 15,400 અમેરિકી ડોલરની આર્થિક સહાય આપવામાં આવે છે.
-
અન્ય ખર્ચ: તેમાં વિઝા ફી, મેડિકલ ઇન્શ્યોરન્સ અને અભ્યાસ દરમિયાન થતા શૈક્ષણિક ખર્ચનો સમાવેશ થાય છે.
-
મુસાફરીનો ખર્ચ: વિદ્યાર્થીને વિદેશ જવા અને પાછા આવવા માટે ઈકોનોમી ક્લાસનું હવાઈ ભાડું પણ આપવામાં આવે છે.
આ સહાય માસ્ટર્સ કોર્સ માટે મહત્તમ ત્રણ વર્ષ અને પીએચડી માટે ચાર વર્ષ સુધી મળે છે, જેથી વિદ્યાર્થી સંપૂર્ણપણે તેના અભ્યાસ અને સંશોધન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકે.
પાત્રતા અને શરતો: કોણ અરજી કરી શકે છે?
યોજનાનો લાભ લેવા માટે સરકારે કેટલાક સ્પષ્ટ માપદંડો નક્કી કર્યા છે:
-
આવક મર્યાદા: SC, DNT, ભૂમિહીન ખેતમજૂર અને પરંપરાગત કારીગરોના પરિવારોની વાર્ષિક આવક 8 લાખ રૂપિયાથી ઓછી હોવી જોઈએ. ST વર્ગના વિદ્યાર્થીઓ માટે આ મર્યાદા વાર્ષિક 6 લાખ રૂપિયા છે.
-
વય મર્યાદા: અરજી કરનાર વિદ્યાર્થીની ઉંમર 35 વર્ષથી ઓછી હોવી જોઈએ.
-
એડમિશન લેટર: વિદ્યાર્થી પાસે વિશ્વની ટોચની 500 યુનિવર્સિટીઓમાંથી કોઈ એકમાં માસ્ટર્સ અથવા પીએચડી કોર્સ માટે ‘અનકન્ડિશનલ ઓફર લેટર’ (બિનશરતી પ્રવેશ પત્ર) હોવું અનિવાર્ય છે.
બેઠકોની વહેંચણી અને અનામત
આ યોજના હેઠળ દર વર્ષે કુલ 125 બેઠકો ફાળવવામાં આવે છે. તેની વિગતો નીચે મુજબ છે:
-
અનુસૂચિત જાતિ (SC): 115 બેઠકો.
-
ડીએનટી (DNT): 6 બેઠકો.
-
ભૂમિહીન ખેતમજૂર/કારીગર: 4 બેઠકો.
-
મહિલા અનામત: કુલ બેઠકોમાંથી 30 ટકા બેઠકો મહિલા ઉમેદવારો માટે અનામત રાખવામાં આવી છે, જે સ્ત્રી શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવાની દિશામાં એક મોટું પગલું છે.
અરજી કેવી રીતે કરવી?
અરજીની પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ઓનલાઈન છે.
-
SC, DNT અને ખેતમજૂર: આ વિદ્યાર્થીઓ સામાજિક ન્યાય અને અધિકારીતા મંત્રાલય (MSJE) ના અધિકૃત પોર્ટલ પર જઈને અરજી કરી શકે છે.
-
ST વર્ગના વિદ્યાર્થીઓ: તેઓએ આદિજાતિ કાર્ય મંત્રાલય (Ministry of Tribal Affairs) ના પોર્ટલ દ્વારા અરજી કરવાની રહેશે.
જરૂરી દસ્તાવેજો: અરજી કરતી વખતે તમારે તમારું જાતિનું પ્રમાણપત્ર, આવકનું પ્રમાણપત્ર, શૈક્ષણિક માર્કશીટ, વિદેશી યુનિવર્સિટીનો એડમિશન લેટર અને પીએચડીના વિદ્યાર્થીઓએ તેમનું સંશોધન પ્રસ્તાવ (Research Proposal) અપલોડ કરવાનું રહેશે. યાદ રાખો, પોર્ટલ દ્વારા કરવામાં આવેલી અરજીઓ જ સ્વીકારવામાં આવશે.
એક સુવર્ણ તક
નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશિપ માત્ર પૈસા આપવાની યોજના નથી, પરંતુ તે એવા વિદ્યાર્થીઓ માટે એક સેતુ છે જેઓ તેમના ગામ, શહેર અને સમાજથી આગળ વધીને વૈશ્વિક સ્તરે નામ કમાવવા માંગે છે. જો તમારી પાસે યોગ્યતા છે અને તમે સખત મહેનત કરવા માટે તૈયાર છો, તો આ સ્કોલરશિપ તમારા જીવનની દિશા બદલી શકે છે. તમારી તૈયારીઓને અત્યારથી જ વેગ આપો અને સમયસર અરજી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરો. વિદેશી શિક્ષણનું તમારું સ્વપ્ન હવે સરકારની મદદથી ચોક્કસ પૂરું થશે!
