મોંઘવારી વચ્ચે સામાન્ય માણસને મોટી રાહત આપવાની તૈયારી! એજ્યુકેશન લોનની મર્યાદા થઈ શકે છે સીધી બમણી!
દેશમાં વધી રહેલી મોંઘવારી, ઘરની કિંમતોમાં અસાધારણ ઉછાળો અને મોંઘા શિક્ષણને ધ્યાનમાં રાખીને સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI) ના રિસર્ચ વિભાગે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અહેવાલ રજૂ કર્યો છે. એસબીઆઈ રિસર્ચ (SBI Research) દ્વારા ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ને પ્રાયોરિટી સેક્ટર લેન્ડિંગ (PSL – અગ્રતા ક્ષેત્ર ધિરાણ) ના નિયમો અને મર્યાદાઓમાં મોટો ફેરફાર કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે. આ રિપોર્ટ અનુસાર, મેટ્રો શહેરોમાં હોમ લોન માટેની પીએસએલ મર્યાદા વધારીને ₹૧ કરોડ અને એજ્યુકેશન લોન (શિક્ષણ લોન) ની મર્યાદા બમણી કરીને ₹૫૦ લાખ સુધી કરવાની જરૂરિયાત છે.
મોંઘવારી સામે જૂની મર્યાદાઓ બેઅસર સાબિત થઈ
એસબીઆઈ રિસર્ચના અહેવાલમાં દલીલ કરવામાં આવી છે કે ધિરાણ માટેની વર્તમાન લોન મર્યાદા મિલકતો (પ્રોપર્ટી) ની કિંમતો અને ઉચ્ચ શિક્ષણના ખર્ચમાં થયેલા વધારાની સરખામણીએ ઘણી પાછળ રહી ગઈ છે. રિયલ એસ્ટેટ અને શિક્ષણ ક્ષેત્રે ફુગાવો ખૂબ જ ઝડપથી વધ્યો છે, જેના કારણે વર્તમાન પીએસએલ મર્યાદા સામાન્ય અને મધ્યમ વર્ગના લોનધારકોને પૂરતો ટેકો આપવામાં નિષ્ફળ રહી રહી છે. રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટપણે જણાવાયું છે કે જેમ-જેમ લોકોની નાણાકીય જરૂરિયાતો બદલાઈ રહી છે, તેમ-તેમ આ નિયમો સુસંગત રહે તે માટે લોનની લિમિટ વધારવી અનિવાર્ય બની ગઈ છે.
મેટ્રો શહેરોમાં ₹૧ કરોડ સુધીની હોમ લોનને અગ્રતા આપવા પ્રસ્તાવ
વર્તમાન નિયમો અનુસાર, હોમ લોનને પ્રાયોરિટી સેક્ટર (અગ્રતા ક્ષેત્ર) હેઠળ વર્ગીકૃત કરવા માટે આરબીઆઈ દ્વારા નક્કી કરાયેલી ચોક્કસ મર્યાદાઓ છે, જે શહેરોની વસ્તીના આધારે અલગ-અલગ હોય છે. બેંકો માટે પોતાના કુલ ધિરાણમાંથી એક ચોક્કસ હિસ્સો આ ક્ષેત્રોને આપવો ફરજિયાત હોય છે.
હવે, એસબીઆઈ રિસર્ચે આ મર્યાદાઓમાં નીચે મુજબના મોટા ફેરફારો સૂચવ્યા છે:
-
મેટ્રો શહેરો (Metro Centres): પીએસએલ હેઠળ હોમ લોનની પાત્રતા મર્યાદા વધારીને ₹૧ કરોડ કરવી જોઈએ.
-
અન્ય શહેરો/કેન્દ્રો (Other Centres): અન્ય વિસ્તારો માટે આ મર્યાદા વધારીને ₹૭૫ લાખ સુધી કરવી જોઈએ.
-
પ્રોજેક્ટ કોસ્ટ અને માર્જિન: આ સાથે જ કંપનીઓએ મહત્તમ પ્રોજેક્ટ કોસ્ટ મર્યાદા વધારવાની અને લોનધારક માટે ૨૫ ટકા સુધીનું માર્જિન રાખવાની છૂટ આપવી જોઈએ. આ ઉપરાંત, મધ્યસ્થી હાઉસિંગ લોન (Intermediated Housing Loans) ને પણ પીએસએલના દાયરામાં લાવવાની ભલામણ કરાઈ છે.
રિયલ એસ્ટેટના ભાવો વધતાં આ ફેરફાર કેમ જરૂરી બન્યો?
રિપોર્ટ અનુસાર, આ ભલામણ પાછળનું સૌથી મોટું કારણ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં રહેણાંક મિલકતો (Residential Properties) ના ભાવમાં આવેલી અભૂતપૂર્વ તેજી છે. ખાસ કરીને મુંબઈ, દિલ્હી, બેંગલુરુ અને અમદાવાદ જેવા મોટા શહેરોમાં ઘર ખરીદવું ઘણું મોંઘું થઈ ગયું છે.
અહેવાલમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે, બેંકો દ્વારા અપાતી હોમ લોનનું સરેરાશ કદ (Average Ticket Size) આગામી સમયમાં વધીને આશરે ₹૪૫-૫૦ લાખ સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. આ આંકડો પહેલેથી જ હાલની પીએસએલ પાત્રતા મર્યાદાની ખૂબ જ નજીક છે. પરિણામે, બેંકોના એકંદર હોમ લોન પોર્ટફોલિયોમાં જે ઝડપે વૃદ્ધિ થઈ રહી છે, તે ઝડપે પીએસએલ કેટેગરી હેઠળ લાયક ઠરતી હાઉસિંગ લોનનો ગ્રોથ વધી રહ્યો નથી.
સામાન્ય ઘર ખરીદનારાઓ અને વિદ્યાર્થીઓને શું ફાયદો થશે?
જો રિઝર્વ બેંક દ્વારા એસબીઆઈ રિસર્ચની આ ભલામણોનો સ્વીકાર કરવામાં આવે, તો તેની સીધી અને સકારાત્મક અસર સામાન્ય મધ્યમ વર્ગના ઘર ખરીદનારાઓ પર પડશે. ખાસ કરીને મેટ્રો શહેરોમાં, જ્યાં પ્રોપર્ટીના રેટ આસમાને છે, ત્યાં મોટી સંખ્યામાં ઘર ખરીદનારા લોકો પ્રાયોરિટી સેક્ટર કેટેગરી હેઠળ લોન મેળવવા માટે પાત્ર બનશે. અગ્રતા ક્ષેત્ર હેઠળ આવવાને કારણે ગ્રાહકોને પ્રમાણમાં સરળતાથી અને કદાચ સસ્તા વ્યાજદરે લોન મળવાની સંભાવનાઓ વધી જાય છે.
બીજી તરફ, શિક્ષણ લોન (Education Loan) ની મર્યાદા ₹૨૫ લાખથી વધારીને ₹૫૦ લાખ કરવાનો પ્રસ્તાવ દેશ અને વિદેશમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવા માંગતા તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓ માટે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. આજકાલ મેડિકલ, એન્જિનિયરિંગ અને મેનેજમેન્ટ જેવા વિષયોનો ભણવાનો ખર્ચ ખૂબ વધી ગયો હોવાથી, આ મર્યાદા વધવાથી મધ્યમ વર્ગના પરિવારો પરથી આર્થિક બોજ ઘણો ઓછો થશે. આરબીઆઈ આગામી સમયમાં આ નાણાકીય નીતિઓની સમીક્ષા કરતી વખતે આ પ્રસ્તાવો પર કેવો નિર્ણય લે છે, તેના પર સમગ્ર બેંકિંગ અને રિયલ એસ્ટેટ સેક્ટરની નજર રહેશે.
