ઇઝરાયેલમાં સત્તાનો જંગ! શું નેતન્યાહુની ખુરશી ડગમગી ગઈ છે?
ઇઝરાયેલનું રાજકારણ એવા વળાંક પર ઉભું છે, જ્યાંથી ભવિષ્યની તસવીર અત્યંત ધૂંધળી છે. આગામી ૨૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ના રોજ યોજાનારી સંસદીય ચૂંટણી માત્ર એક સામાન્ય ચૂંટણી પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ તે ઇઝરાયેલના રાજકીય અસ્તિત્વ માટે એક અગ્નિપરીક્ષા સમાન છે. ૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૩ના રોજ હમાસના હુમલા બાદ સર્જાયેલ ભીષણ યુદ્ધ, ગાઝામાં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ, લેબનોન સરહદ પરનો તણાવ અને ઈરાન સાથે વધેલા ટકરાવે ઇઝરાયેલી સમાજને સંપૂર્ણ રીતે હચમચાવી નાખ્યો છે. હવે દેશની જનતા આ કપરી પરિસ્થિતિઓ બાદ પ્રથમ વખત પોતાના વડાપ્રધાન અને સંસદની ચૂંટણી કરવા જઈ રહી છે.
નેતન્યાહુ સામે અસ્તિત્વની જંગ
૭૬ વર્ષીય બેન્જામિન નેતન્યાહુ, જેમને ઇઝરાયેલના ‘મિસ્ટર સિક્યોરિટી’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેઓ આજે પોતાના રાજકીય જીવનના સૌથી મુશ્કેલ તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે. ઇઝરાયેલના ઇતિહાસમાં સૌથી લાંબા સમય સુધી વડાપ્રધાન રહેવાનો રેકોર્ડ ધરાવતા નેતન્યાહુ માટે આ ચૂંટણી માત્ર સત્તામાં વાપસીની લડાઈ નથી, પરંતુ તેમની રાજકીય વિરાસતને બચાવવાની મથામણ છે. નેતન્યાહુએ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે તેઓ મેદાન છોડીને ભાગશે નહીં અને એકવાર ફરી જીતીને સરકાર બનાવશે.
જોકે, જમીની હકીકત કંઈક અલગ જ બયાન કરી રહી છે. હિબ્રુ યુનિવર્સિટી ઓફ જેરુસલેમના તાજેતરના આંકડા તેમના સમર્થકો માટે ચિંતાજનક છે. માર્ચમાં તેમનું સમર્થન જ્યાં ૪૦.૫% ની આસપાસ હતું, ત્યાં જૂન સુધીમાં તે ઘટીને ૨૯.૪% પર આવી ગયું છે. ૯૨% થી વધુ ઇઝરાયેલી નાગરિકો એવું માને છે કે તાજેતરના પ્રાદેશિક યુદ્ધોમાં ઈરાનનું પલ્લું ભારે રહ્યું છે, જે નેતન્યાહુની સુરક્ષા નીતિ પર સીધા સવાલ ઉઠાવે છે.
ચૂંટણીના મુખ્ય મુદ્દાઓ
આ ચૂંટણીમાં જનતાના મૂડને પ્રભાવિત કરતા ઘણા જટિલ મુદ્દાઓ છે, જે સરકાર માટે માથાનો દુખાવો બન્યા છે:
૧. સુરક્ષામાં ખામી અને હમાસનો હુમલો: ૭ ઓક્ટોબરની સુરક્ષા નિષ્ફળતાએ સામાન્ય ઇઝરાયેલીઓના મનમાં એક ગંભીર અવિશ્વાસ પેદા કર્યો છે. યુદ્ધની તૈયારીઓ અને ગુપ્તચર તંત્રની નાકામી અંગે જનતાનો રોષ હજુ પણ શાંત થયો નથી.
૨. અલ્ટ્રા-ઓર્થોડોક્સ યહૂદીઓની સેનામાં ભરતી: આ મુદ્દો દેશને બે ભાગમાં વહેંચી રહ્યો છે. નેતન્યાહુના કટ્ટરપંથી સહયોગીઓ ઈચ્છે છે કે તેમના સમુદાયને અનિવાર્ય સૈન્ય સેવા (Army Service) થી મુક્તિ મળે. બીજી તરફ, યુદ્ધના મોરચે લડી રહેલી સેના અને સામાન્ય જનતાનું માનવું છે કે ‘સમાન સેવા’ જ સમયની માંગ છે.
૩. ન્યાયિક સુધારા અને ભ્રષ્ટાચાર: નેતન્યાહુ સામે ચાલી રહેલા ભ્રષ્ટાચારના કેસ અને અગાઉ પ્રસ્તાવિત વિવાદાસ્પદ ન્યાયિક સુધારાઓએ જનતા વચ્ચે એક ઊંડી ખાઈ ઉભી કરી છે.
૪. ઈરાન અને અમેરિકા સાથેનું રાજદ્વારી સંતુલન: તાજેતરના યુદ્ધવિરામ અને વોશિંગ્ટન-તેહરાન વચ્ચેના ઘટનાક્રમને ઇઝરાયેલમાં એક મોટો વર્ગ ‘રાષ્ટ્રીય પરાજય’ તરીકે જોઈ રહ્યો છે.
વિપક્ષનો વધતો પડકાર
નેતન્યાહુ સામે આ વખતે કોઈ એક નેતા નથી, પરંતુ અસંતોષનું એક મોટું મોજું છે. ભૂતપૂર્વ સેના પ્રમુખ ગાડી આઈઝેનકોટના રૂપમાં તેમને એવો હરીફ મળ્યો છે, જેની સૈન્ય વિશ્વસનીયતા પર ઇઝરાયેલનો મોટો વર્ગ ભરોસો કરે છે. આઈઝેનકોટની છબી એક એવા નેતાની છે જે સેનાની જરૂરિયાતો અને દેશની સુરક્ષાને રાજકારણથી ઉપર રાખે છે. જોકે, વિપક્ષ સામે પણ પડકાર છે કે તેઓ વેરવિખેર પક્ષોને એકઠા કરીને સ્પષ્ટ બહુમતીવાળું ગઠબંધન કેવી રીતે તૈયાર કરશે.
શું ફરી સત્તામાં પરત ફરી શકશે નેતન્યાહુ?
રાજકીય જાણકારોનું માનવું છે કે નેતન્યાહુ ચૂંટણી પહેલા પોતાની સરકારને બચાવવા માટે નવા કાયદાઓને ઝડપથી પસાર કરવાની રણનીતિ અપનાવી રહ્યા છે. તેમનું આ નિવેદન કે તેઓ એક ‘વ્યાપક રાષ્ટ્રીય સરકાર’ ઈચ્છે છે, જે આરબ પક્ષો પર નિર્ભર ન હોય, તે દર્શાવે છે કે તેઓ પોતાની છબીને ફરીથી એક મજબૂત રાષ્ટ્રવાદી નેતા તરીકે સ્થાપિત કરવા માંગે છે.
ચૂંટણીની તારીખને લઈને થયેલી મુંઝવણ અને મે મહિનામાં સંસદનું ભંગ થવું એ વાતનો પુરાવો છે કે ઇઝરાયેલી રાજકારણમાં અસ્થિરતાનો દોર લાંબો ચાલ્યો છે. ૨૭ ઓક્ટોબરનો દિવસ માત્ર એ નક્કી નહીં કરે કે આગામી વડાપ્રધાન કોણ હશે, પરંતુ એ પણ નક્કી કરશે કે શું ઇઝરાયેલ પોતાની જૂની સુરક્ષા નીતિ પર ચાલશે કે પછી નવા નેતૃત્વ સાથે ભવિષ્ય તરફ ડગ માંડશે.
અંતે, આ ચૂંટણી ઇઝરાયેલના તે ‘સુરક્ષા કવચ’ની કસોટી છે જે નેતન્યાહુએ વર્ષો સુધી બનાવ્યું હતું. શું તે કવચ હવે તૂટી ચૂક્યું છે? તેનો જવાબ ૨૭ ઓક્ટોબરે મતપેટીઓ આપશે. ઇઝરાયેલ એવા વળાંક પર છે જ્યાં સત્તાનો દરેક નાનો ફેરફાર સમગ્ર મધ્ય પૂર્વના ભૂ-રાજકારણને બદલી શકે છે.
