ગ્રાઉન્ડ ઓપરેશનથી લઈને દરિયાઈ નાકાબંધી સુધી, જાણો શું છે અમેરિકાનો પ્લાન
મધ્ય-પૂર્વનું આકાશ ફરી એકવાર દારૂગોળાની ગંધથી ભરાઈ ગયું છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલો ગતિરોધ હવે એવા વળાંક પર આવી પહોંચ્યો છે, જ્યાંથી પરત ફરવાના રસ્તા લગભગ બંધ થતા જણાય છે. તાજેતરના અહેવાલો અને અમેરિકી વહીવટીતંત્રના આંતરિક વર્તુળોમાંથી આવતી ચર્ચાઓ મુજબ, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સરકાર હવે માત્ર હવાઈ હુમલાઓ સુધી મર્યાદિત રહેવાના મૂડમાં નથી. વ્હાઇટ હાઉસમાં યોજાયેલી ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકોમાં ઈરાન પર ‘જમીની કાર્યવાહી’ (Ground Operation) અંગે એક ગંભીર યોજના પર મંથન થયું છે, જે સમગ્ર પ્રદેશમાં મોટું ભૂ-રાજકીય પરિવર્તન લાવી શકે છે.
વ્હાઇટ હાઉસની રણનીતિ: શું છે અમેરિકાનો ‘પ્લાન બી’?
વિશ્વસનીય સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકી વહીવટીતંત્રે ઈરાન વિરુદ્ધ ત્રણ મુખ્ય વિકલ્પો પર વિચારણા કરી છે. સૌથી ચર્ચિત અને ચોંકાવનારો વિકલ્પ ‘ખાર્ગ ટાપુ’ (Kharg Island) પર કબજો કરવાનો છે. ખાર્ગ ટાપુ ઈરાનનું સૌથી મોટું તેલ નિકાસ કેન્દ્ર છે. જો અમેરિકા અથવા તેના સહયોગી દેશો આ ટાપુ પર નિયંત્રણ મેળવી લે, તો તે તેહરાન માટે એક એવો ઘા હશે જેનાથી તેમની અર્થવ્યવસ્થા ડગમગી જશે.
આ ઉપરાંત, અન્ય વિકલ્પોમાં ઈરાનના મુખ્ય ‘પિકેક્સ માઉન્ટેન કોમ્પ્લેક્સ’ (Pikax Mountain complex) ને નિશાન બનાવવું અને દેશભરમાં ફેલાયેલા ઉર્જા પ્લાન્ટ્સ (Energy plants) પર હવાઈ હુમલાનો વ્યાપ વધારવાનો સમાવેશ થાય છે. તે સ્પષ્ટ છે કે અમેરિકા હવે ઈરાનની આર્થિક અને સૈન્ય કરોડરજ્જુ પર સીધો પ્રહાર કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે.
શું અમેરિકી સેના પોતે મેદાનમાં ઉતરશે?
જોકે ચર્ચાઓ ખૂબ તેજ છે, પરંતુ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યા છે કે ખાર્ગ ટાપુ પર સંભવિત ગ્રાઉન્ડ ઓપરેશન માટે અમેરિકા પોતાની સેના સીધી મોકલવાને બદલે તેના કોઈ નજીકના ‘સહયોગી દેશ’ની મદદ લઈ શકે છે. અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM)નો આક્રમક અભિગમ પણ આ દિશામાં ઈશારો કરી રહ્યો છે. તાજેતરમાં, કુરાકાઓ ધ્વજ ધરાવતા એક ઓઈલ ટેન્કરને ચેતવણી છતાં ન રોકાવા પર નષ્ટ કરી દેવું, તે દર્શાવે છે કે અમેરિકા હવે કોઈ પણ પ્રકારની ઢીલ આપવાના મૂડમાં નથી. દરિયાઈ નાકાબંધી ફરીથી લાગુ કરવી એ ઈરાનને અલગ-થલગ કરવાની એક સુનિયોજિત રણનીતિનો ભાગ છે.
ઈરાનનો વળતો પ્રહાર
અમેરિકા તરફથી મળી રહેલા આ પડકારોની વચ્ચે, ઈરાન પણ ચૂપ બેઠું નથી. રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ (IRGC) એ કુવૈત અને બહેરીનમાં સ્થિત અમેરિકી સૈન્ય મથકો પર મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલા કર્યા છે. આ હુમલાઓથી આરિફજાન, અલી અલ સલેમ, જુફેર અને શેખ ઈસા જેવા મહત્વના સૈન્ય બેઝ પ્રભાવિત થયા છે. કુવૈતે આ હુમલાઓને પોતાની સાર્વભૌમત્વનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું છે.
આ સંઘર્ષની વચ્ચે સૌથી ચિંતાજનક પાસું માનવીય દુર્ઘટના છે. ઈરાનના અહવાઝ શહેરમાં થયેલા હુમલાઓએ માત્ર સૈન્ય મથકોને જ નહીં, પરંતુ નાગરિક વિસ્તારોને પણ પોતાની લપેટમાં લીધા છે. શહીદ બઘઈ હોસ્પિટલ, જે બાળકોના કેન્સરની સારવાર માટે જાણીતી છે, તેને પણ ખાલી કરાવવી પડી હતી. સ્થાનિક મીડિયા મુજબ, હુમલાઓને કારણે દર્દીઓ અને તેમના પરિવારજનોમાં દોડધામ મચી ગઈ હતી. આરોગ્ય મંત્રાલયના આંકડા દર્શાવે છે કે તાજેતરના દિવસોમાં થયેલા હુમલાઓમાં ડઝનબંધ લોકો માર્યા ગયા છે અથવા ઘાયલ થયા છે, જેનાથી તે સ્પષ્ટ છે કે યુદ્ધનું પરિણામ અંતે સામાન્ય નાગરિકોએ જ ભોગવવું પડે છે.
ભવિષ્યના સંકેત: શું યુદ્ધ અનિવાર્ય છે?
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો વધતો જતો આ તણાવ માત્ર બે દેશોનો મામલો નથી. આ સમગ્ર પ્રદેશ દારૂગોળાના ઢગલા પર બેઠો છે. જો અમેરિકા પોતાની જમીની કાર્યવાહીની યોજના પર આગળ વધે છે, તો તેના પરિણામો સમગ્ર વિશ્વ માટે ગંભીર હશે. તેલના ભાવમાં ઉછાળો, વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનમાં અવરોધ અને પ્રદેશમાં નવી સૈન્ય જૂથબંધીનું નિર્માણ થવું લગભગ નક્કી છે.
ઈરાનનો અભિગમ પણ આક્રમક છે, જે દર્શાવે છે કે તેઓ કોઈ પણ બાહ્ય હસ્તક્ષેપ સહન કરવાના મૂડમાં નથી. બંને દેશો એવી સ્થિતિમાં છે જ્યાં પીછેહઠ કરવાનો અર્થ ‘નબળાઈ’ માનવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં મુત્સદ્દીગીરીના તમામ રસ્તાઓ લગભગ બંધ થતા દેખાય છે.
ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની નવી રણનીતિ અને ઈરાનના વળતા હુમલાઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણને અત્યંત જટિલ વળાંક પર લાવીને મૂક્યું છે. શું વિશ્વ એક લાંબા યુદ્ધ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે? આ પ્રશ્ન હવે માત્ર મુત્સદ્દીઓ માટે જ નહીં, પરંતુ દરેક તે વ્યક્તિ માટે ચિંતાનો વિષય છે જે મધ્ય-પૂર્વમાં શાંતિમાં માને છે. આવનારા થોડા દિવસો નક્કી કરશે કે શું આ માત્ર એક સૈન્ય અભ્યાસ છે કે પછી એક વિનાશક યુદ્ધની શરૂઆત.
