શું $૧૦ અબજના રોકાણના બદલામાં અદાણીનો કેસ બંધ થયો? જાણો ગૌતમ અદાણીએ સોગંદ ઉપર શું મોટો ખુલાસો કર્યો
અદાણી ગ્રૂપના ચેરમેન ગૌતમ અદાણીએ અમેરિકી અદાલત સમક્ષ એક સોગંદનામું (Affidavit) રજૂ કરીને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમની સામેના ફોજદારી આરોપો પડતા મૂકવાના યુએસ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ જસ્ટિસ (DOJ) ના નિર્ણય પાછળ કોઈ પણ પ્રકારનું વચન, ગુપ્ત કરાર અથવા લેવડદેવડ જવાબદાર નથી. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે આ કેસને બંધ કરવા માટે સરકાર અને તેમની વચ્ચે પડદા પાછળ કોઈ વ્યવહાર થયો નથી.
આ સોગંદનામું ન્યૂયોર્કના ઈસ્ટર્ન ડિસ્ટ્રિક્ટ માટેની યુએસ ડિસ્ટ્રિક્ટ કોર્ટ દ્વારા ૮ જુલાઈના રોજ જારી કરાયેલા આદેશના જવાબમાં દાખલ કરવામાં આવ્યું હતું. અદાલતે ગૌતમ અદાણીને સોગંદ ઉપર એ સ્પષ્ટ કરવા કહ્યું હતું કે, શું તેઓ ન્યાય વિભાગ દ્વારા કેસ પાછો ખેંચવાની દરખાસ્ત પાછળના કોઈ સંભવિત લાભ, ઓફર કે સમજૂતી વિશે માહિતગાર છે કે કેમ.
પોતાના સત્તાવાર નિવેદનમાં અદાણીએ જણાવ્યું કે, આ કેસના સમાપન માટે કોઈ પણ વ્યક્તિ દ્વારા કંઈપણ વચન આપવામાં આવ્યું હોય, ઓફર કરાયું હોય, મેળવ્યું હોય કે સ્વીકાર્યું હોય તેની તેમને કોઈ જાણકારી નથી. ગુનાહિત આરોપોને હટાવવાના બદલામાં કોઈ કિંમતી વસ્તુ કે હિતોની અદલાબદલી થઈ હોવાની વાતને પણ તેમણે સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢી છે. તાજેતરમાં જ, યુએસ ન્યાય વિભાગે આ ફોજદારી કાર્યવાહીને ‘વિથ પ્રેજુડિસ’ (With Prejudice) એટલે કે કાયમી ધોરણે રદ કરવા માટે કોર્ટમાં અરજી કરી છે, જે જો મંજૂર થાય તો આ કેસ હંમેશા માટે બંધ થઈ જશે અને ભવિષ્યમાં તેને ફરીથી ખોલી શકાશે નહીં.
અદાણી ગ્રૂપના $૧૦ અબજના રોકાણ અને કેસ વચ્ચે કોઈ સંબંધ નથી
મીડિયામાં એવા અહેવાલો વહેતા થયા હતા કે અદાણી ગ્રૂપ દ્વારા અમેરિકામાં સૂચિત રોકાણના બદલામાં આ કેસ બંધ કરવામાં આવી રહ્યો છે. ગૌતમ અદાણીએ આ અહેવાલોને તદ્દન પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે અમેરિકામાં ૧૦ અબજ યુએસ ડોલરનું રોકાણ કરવાની તેમની યોજનાની જાહેરાત ૧૩ નવેમ્બર, ૨૦૨૪ના રોજ જ સાર્વજનિક કરી દેવામાં આવી હતી, જે તેમની સામેના સત્તાવાર આરોપો (Indictment) જાહેર થયા તે પહેલાની બાબત છે.
અદાણીના કાનૂની પ્રતિનિધિઓ, જેઓ જાણીતી લો ફર્મ ‘સુલિવાન એન્ડ ક્રોમવેલ એલએલપી’ (Sullivan & Cromwell LLP) માંથી આવે છે, તેમણે આ કેસના સંદર્ભમાં યુએસ ન્યાય વિભાગ અને સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ કમિશન (SEC) ના અધિકારીઓ સાથે બહુવિધ બેઠકો કરી હતી. આ બેઠકો દરમિયાન કાનૂની દસ્તાવેજો, નિષ્ણાતોના અહેવાલો અને કેસના સમર્થનમાં અન્ય સામગ્રી રજૂ કરવામાં આવી હતી.
સોગંદનામા અનુસાર, અદાણીની લીગલ ટીમે યુએસ સત્તાવાળાઓને જણાવ્યું હતું કે જો સરકાર ઈચ્છે તો આ સૂચિત રોકાણને કેસના ઉકેલના ભાગરૂપે ધ્યાનમાં લઈ શકે છે. જો કે, યુએસ ન્યાય વિભાગે તે સમયે જ સ્પષ્ટ કરી દીધું હતું કે રોકાણની આ દરખાસ્ત કેસને રદ કરવા કે રાખવા અંગેના તેમના કોઈ પણ નિર્ણયને પ્રભાવિત કરશે નહીં. અદાણીએ ફરી એકવાર ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે આ રોકાણ યોજનાનો ન્યાય વિભાગના નિર્ણય સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી.
યુએસ ન્યાય વિભાગ (DOJ) એ પણ મીડિયા અહેવાલોને ફગાવ્યા
ગૌતમ અદાણીના સોગંદનામા પહેલા, ૪ જુલાઈના રોજ યુએસ ન્યાય વિભાગે પોતે જ કોર્ટમાં એક સબમિશન ફાઈલ કર્યું હતું. જેમાં સરકારી વકીલોએ પણ મીડિયાના એ દાવાઓને નકારી કાઢ્યા હતા કે અદાણી ગ્રૂપના રોકાણના વચનોને કારણે કેસ પડતો મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. વિભાગે આવા અહેવાલોને ખોટા ગણાવીને સ્પષ્ટ કર્યું કે તેમનો આ નિર્ણય સંપૂર્ણપણે કાનૂની જોગવાઈઓ અને પુરાવાઓની સ્થિતિ પર આધારિત છે.
ન્યાય વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, આ કેસમાં કથિત ગેરરીતિઓ મુખ્યત્વે ભારતમાં થઈ હતી, અમેરિકી રોકાણકારોને કોઈ નુકસાન થયું હોવાનું સામે આવ્યું નથી, અને આ બાબતોની તપાસ પહેલેથી જ ભારતીય સત્તાવાળાઓ દ્વારા કરવામાં આવી રહી છે. વિભાગે એ નોંધ્યું હતું કે આ આરોપો બિડેન વહીવટીતંત્રના અંતિમ દિવસોમાં ઉતાવળે જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા, જેને તેમણે એક પ્રકારની “નેમ-એન્ડ-શેમ” (બદનામ કરવાની) પ્રવૃત્તિ ગણાવી હતી, જે આગામી ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર માટે એક પડકાર તરીકે છોડી દેવામાં આવી હતી.
આખરે કેસ શું હતો?
આ વિવાદની શરૂઆત નવેમ્બર ૨૦૨૪ માં થઈ હતી જ્યારે જો બિડેનના શાસનકાળ દરમિયાન યુએસ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ જસ્ટિસે ગૌતમ અદાણી અને અન્ય સાત વ્યક્તિઓ સામે મોટો કેસ દાખલ કર્યો હતો. આરોપ એવો હતો કે ભારતમાં પાવર સપ્લાયના કોન્ટ્રાક્ટ મેળવવા માટે ભારતીય અધિકારીઓને આશરે ૨૫૦ મિલિયન યુએસ ડોલર (અંદાજે ૨૫ કરોડ ડોલર) ની લાંચ આપવાની યોજના ઘડવામાં આવી હતી. આ સાથે જ અમેરિકી બજારોમાંથી ભંડોળ એકત્ર કરતી વખતે રોકાણકારોને ગેરમાર્ગે દોરવાનો પણ આરોપ હતો. ગૌતમ અદાણી અને તેમના જૂથે શરૂઆતથી જ આ તમામ આરોપોને સખત શબ્દોમાં નકારી કાઢ્યા હતા.
કોર્ટે વધુ પારદર્શિતાની માંગ કેમ કરી?
યુએસ ડિસ્ટ્રિક્ટ જજ નિકોલસ ગારાઉફિસે ન્યાય વિભાગની કેસ રદ કરવાની વિનંતી પર આખરી મહોર મારતા પહેલા ગૌતમ અદાણીને આ પર્સનલ સોગંદનામું રજૂ કરવા આદેશ આપ્યો હતો. ન્યાયાધીશ એ બાબતની સંપૂર્ણ ખાતરી કરવા માંગતા હતા કે સરકાર અને આરોપીઓ વચ્ચે પડદા પાછળ કોઈ અઘોષિત સમજૂતી કે ગોઠવણ તો નથી થઈ ને.
આ આદેશ પ્રિન્સિપલ એસોસિએટ ડેપ્યુટી એટર્ની જનરલ આર. ટ્રેન્ટ મેકકોટરના નિવેદન બાદ આવ્યો હતો. મેકકોટરે પોતાને આ કેસના નિકાલ માટેના અંતિમ અને એકમાત્ર નિર્ણયકર્તા ગણાવ્યા હતા અને અદાણીના રોકાણો સાથેના જોડાણને નકારી કાઢ્યું હતું. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું હતું કે, “જો રોકાણનો કોઈ ઉલ્લેખ ન હોત, તો પણ હું સિક્યોરિટીઝના આરોપોને પડતા મૂકવાની જ માંગ કરત.”
મેકકોટરે કાનૂની તર્ક આપતા સમજાવ્યું કે સિક્યોરિટીઝ ફ્રોડનો આ કેસ કાયદાકીય રીતે કોર્ટમાં ટકાવી રાખવો ખૂબ મુશ્કેલ હતો. કારણ કે કથિત ઘટનાઓ ભારતમાં બની હતી, ભારતીય સત્તાવાળાઓને કોઈ સંગીન ગેરરીતિ મળી ન હતી, રોકાણકારોને કોઈ નાણાકીય નુકસાન થયું ન હતું અને મોટાભાગના મહત્વના પુરાવાઓ તથા સાક્ષીઓ અમેરિકાની બહાર છે. વળી, આરોપીઓ યુએસ કોર્ટ સમક્ષ હાજર થાય તેવી શક્યતાઓ પણ નહિવત હતી.
વધુમાં તેમણે જણાવ્યું કે, ફોરેન કરપ્ટ પ્રેક્ટિસિસ એક્ટ (FCPA) હેઠળની આ કાર્યવાહી હવે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની અમલીકરણ પ્રાથમિકતાઓ સાથે સુસંગત નથી. નવી સરકારનું ધ્યાન મુખ્યત્વે યુએસ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા, અમેરિકી કંપનીઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય ગુનાહિત સંગઠનો સાથે જોડાયેલા મામલાઓ પર કેન્દ્રિત છે.
ન્યાયાધીશનો નિર્ણય હજુ બાકી છે
ન્યાય વિભાગ અને આર. ટ્રેન્ટ મેકકોટરની સ્પષ્ટતાઓ છતાં, જજ ગારાઉફિસે અવલોકન કર્યું કે મેકકોટરની ફાઇલિંગથી પ્રથમ વખત એવી આશંકા ઊભી થઈ છે કે કદાચ એક અથવા વધુ આરોપીઓ વચ્ચે કોઈ પ્રકારની સમજૂતી અસ્તિત્વમાં હોઈ શકે છે, જે સત્તાવાર રીતે કોર્ટ સમક્ષ જાહેર કરવામાં આવી નથી.
ન્યાયાધીશે નોંધ્યું કે અદાણીની કાનૂની ટીમે અગાઉ કેસ રદ કરવા પાછળના કાનૂની કારણો તો આપ્યા હતા, પરંતુ અમેરિકામાં ભવિષ્યના રોકાણો સહિતની કોઈ પણ સંભવિત સમજૂતીનો ઉલ્લેખ કર્યો ન હતો. આ જ કારણે કોર્ટે સંપૂર્ણ પારદર્શિતા લાવવા માટે સોગંદનામાનો આગ્રહ રાખ્યો હતો, જેના પર હવે કોર્ટ આગામી દિવસોમાં પોતાનો આખરી ચુકાદો આપશે.
