કુદરતનો બેવડો મારઃ ઉત્તર ભારતથી લઈને પૂર્વના મેદાનો સુધી લો-પ્રેશર અને સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશનથી મોટો ખતરો
દેશના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં ચાલી રહેલી તીવ્ર ગરમી અને અસહ્ય ભેજ વચ્ચે હવામાન વિભાગ (IMD) દ્વારા એક ચિંતાજનક છતાં રાહત આપનારી ચેતવણી જાહેર કરવામાં આવી છે. હવામાન વિભાગની નવીનતમ આગાહી અનુસાર, આજે ૧૮ જુલાઈના રોજ ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર અને દિલ્હી સહિત દેશના ૧૫ પ્રમુખ રાજ્યોમાં ભારેથી અતિભારે વરસાદ અને પ્રચંડ વાવાઝોડાની સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. આ મોસમી સિસ્ટમ સક્રિય થવાને કારણે પ્રાદેશિક વિસ્તારોમાં ૬૦ થી ૭૦ કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે વિનાશક પવન ફૂંકાવાની શક્યતા છે. આ જોરદાર પવનના કારણે વૃક્ષો ધરાશાયી થવા અને વનસ્પતિને મોટું નુકસાન થવાની ભીતિ છે, જેના પગલે તંત્ર દ્વારા લોકોને અત્યંત સતર્ક રહેવાની અપીલ કરવામાં આવી છે.
હવામાન વિજ્ઞાનીઓના મતે, આ અચાનક આવેલા બદલાવ પાછળ બે મુખ્ય કુદરતી પરિબળો કામ કરી રહ્યા છે. હાલમાં ઉત્તર પ્રદેશ, ઉત્તર હરિયાણા અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં ઉપરી હવાનું એક મજબૂત ચક્રવાતી પરિભ્રમણ (સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશન) સક્રિય છે. આ સિવાય, પશ્ચિમ બંગાળ, નજીકના ઝારખંડ અને ઉત્તરી ઓડિશાના ગંગાના મેદાની વિસ્તારો પર એક મજબૂત લો-પ્રેશર ક્ષેત્ર (હવાનું હળવું દબાણ) રચાયું છે. આ બંને સિસ્ટમના સંયુક્ત પ્રભાવથી પૂર્વ, ઉત્તર અને મધ્ય ભારતમાં આગામી થોડા દિવસો સુધી ચોમાસું અત્યંત આક્રમક મૂડમાં જોવા મળશે.
દેશના કયા ૧૫ રાજ્યોમાં તોફાનનું એલર્ટ?
હવામાન વિભાગે જે રાજ્યો માટે કડક ચેતવણી જાહેર કરી છે તેમાં ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, દિલ્હી, રાજસ્થાન, હરિયાણા, પંજાબ, ઉત્તરાખંડ, હિમાચલ પ્રદેશ, જમ્મુ અને કાશ્મીર, ઝારખંડ, પશ્ચિમ બંગાળ, ઓડિશા, મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસગઢ અને તેલંગાણાનો સમાવેશ થાય છે. આ તમામ રાજ્યોમાં વ્યાપક ગાજવીજ અને વીજળીના કડાકા સાથે વરસાદી ઝાપટાં પડશે. કેટલાક વિસ્તારોમાં કરા પડવાની પણ સંભાવના છે, જેનાથી ખેડૂતોના તૈયાર પાકને વ્યાપક નુકસાન થઈ શકે છે. દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં માછીમારોને સમુદ્રમાં ન જવાની અને ખેડૂતોને ખુલ્લા ખેતરોમાંથી સુરક્ષિત સ્થળોએ ખસી જવાની કડક સૂચના અપાઈ છે.
દિલ્હી-એનસીઆર અને ઉત્તર પ્રદેશની સ્થિતિ
દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં ૧૮ અને ૧૯ જુલાઈ દરમિયાન ભારે વરસાદ અને વાવાઝોડાની સંભાવના છે. આ સમયગાળા દરમિયાન દિલ્હીમાં ૬૦ થી ૬૫ કિલોમીટરની ઝડપે પવન ફૂંકાઈ શકે છે. આજે દિલ્હીનું મહત્તમ તાપમાન ૩૭ ડિગ્રી સેલ્સિયસ અને લઘુત્તમ તાપમાન ૩૧ ડિગ્રી સેલ્સિયસ રહેવાની ધારણા છે. આ વરસાદથી ભલે ગરમીમાં ઘટાડો થાય, પરંતુ વાવાઝોડાને કારણે ટ્રાફિક અને વીજ પુરવઠો ખોરવાઈ શકે છે.
બીજી તરફ, ઉત્તર પ્રદેશના પશ્ચિમથી લઈને પૂર્વ સુધીના અનેક જિલ્લાઓ જેમ કે મેરઠ, ગાઝિયાબાદ, બરેલી, અયોધ્યા, કાનપુર, ગોરખપુર અને આગ્રા સહિત ૨૦ થી વધુ વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદનું એલર્ટ છે. યુપીમાં ૭૦ કિલોમીટરની ઝડપે પવન ફૂંકાશે, જેના કારણે લખનૌમાં તાપમાન ગગડીને મહત્તમ ૩૩ ડિગ્રી અને લઘુત્તમ ૨૮ ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી આવી જશે.
બિહાર, ઝારખંડ અને પર્વતીય રાજ્યોમાં ચિંતાજનક માહોલ
બિહારના પટના, ગયા, ભોજપુર અને રોહતાસ સહિતના અનેક જિલ્લાઓમાં આગામી ૪૮ કલાક સુધી અતિભારે વરસાદની ચેતવણી આપવામાં આવી છે. વહીવટીતંત્રે લોકોને બિનજરૂરી રીતે ઘરની બહાર ન નીકળવાની સલાહ આપી છે. પટનામાં આજે મહત્તમ તાપમાન ૩૩ ડિગ્રી સેલ્સિયસ રહેશે. પડોશી રાજ્ય ઝારખંડના રાંચી, જમશેદપુર અને ધનબાદમાં પણ ૬૦ કિલોમીટરની ઝડપે પવન સાથે વરસાદ તૂટી પડશે, જેના કારણે રાંચીમાં મહત્તમ તાપમાન ૨૯ ડિગ્રી સુધી સીમિત રહેશે.
પર્વતીય રાજ્યોની વાત કરીએ તો ઉત્તરાખંડના દેહરાદૂન, નૈનિતાલ અને ઋષિકેશ તેમજ હિમાચલ પ્રદેશના મંડી, કાંગડા અને કુલ્લુ-મનાલીમાં ભારે વરસાદને કારણે પહાડો ધસી પડવાની (લેન્ડસ્લાઈડ) ઘટનાઓ વધી શકે છે. મનાલીમાં લઘુત્તમ તાપમાન ૧૩ ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી ઘટી જશે. જમ્મુ-કાશ્મીરના અનંતનાગ, બારામુલ્લા અને શ્રીનગરમાં પણ પ્રચંડ ગાજવીજ સાથે વરસાદી માહોલ રહેશે.
પશ્ચિમ બંગાળ, પંજાબ, રાજસ્થાન અને મધ્ય ભારતનું ચિત્ર
લો-પ્રેશરના કારણે પશ્ચિમ બંગાળના કોલકાતા, હાવડા અને દુર્ગાપુરમાં ૬૦ કિલોમીટરની ઝડપે પવન ફૂંકાશે અને મહત્તમ તાપમાન ૩૨ ડિગ્રી રહેશે. પંજાબના અમૃતસર, પઠાણકોટ અને મોગામાં ૭૦ કિલોમીટરની ઝડપે તોફાન આવવાની શક્યતા છે. રાજસ્થાનના જયપુર, અજમેર અને બાડમેરમાં વરસાદ ભલે હળવો હોય, પરંતુ ત્યાં પવનની ગતિ સૌથી વધુ એટલે કે ૭૦ થી ૮૦ કિલોમીટર પ્રતિ કલાક સુધી પહોંચી શકે છે.
મધ્ય પ્રદેશના ભોપાલ અને ઇન્દોર સહિતના વિસ્તારોમાં ૭૦ કિલોમીટરની ઝડપે પવન સાથે મેઘરાજા ધમાકેદાર બેટિંગ કરશે, જેનાથી ભોપાલનું મહત્તમ તાપમાન ૨૯ ડિગ્રી પર આવી જશે. છત્તીસગઢના રાયપુર અને બિલાસપુરમાં ૫૦ કિલોમીટરની ઝડપે પવન ફૂંકાશે, જ્યારે ઓડિશાના ભુવનેશ્વર અને મયુરભંજમાં મધ્યમથી ભારે વરસાદ સાથે દરિયા કિનારે હાઈ-એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે.
