બ્લેક સીમાં વધી રહેલા જોખમો વચ્ચે ભારત સરકારની ગંભીર ચેતવણી: ભારતીય નાવિકો અને ખલાસીઓ માટે નવી એડવાઈઝરી જારી
રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધની સીધી અસર હવે વૈશ્વિક વેપાર અને સમુદ્રી માર્ગો પર પણ પડી રહી છે. ખાસ કરીને ‘બ્લેક સી’ (Black Sea – કાળો સમુદ્ર) વિસ્તારમાં વેપારી જહાજો પર સતત હુમલાઓ વધી રહ્યા છે, જેના કારણે દરિયાઈ માર્ગે મુસાફરી કરતા નાવિકો માટે સુરક્ષાનું જોખમ ચિંતાજનક સ્તરે પહોંચી ગયું છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં આ ક્ષેત્રમાં થયેલા મિસાઇલ અને ડ્રોન હુમલાઓની ચપેટમાં આવવાથી કેટલાક ભારતીય નાગરિકો અને ખલાસીઓએ પોતાના પ્રાણ ગુમાવ્યા છે. આ ગંભીર પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સરકારે ત્યાં કામ કરતા અથવા નોકરી માટે જવાની તૈયારી કરી રહેલા ભારતીય નાગરિકો માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને સાવચેતીભરી એડવાઈઝરી જારી કરી છે.
બ્લેક સી ક્ષેત્રમાં કેમ વધી રહ્યું છે ગંભીર જોખમ?
રશિયા-યુક્રેન સંઘર્ષ શરૂ થયો ત્યારથી જ દરિયાઈ વેપાર માર્ગો અસુરક્ષિત બન્યા છે. પરંતુ, તાજેતરના સમયમાં સ્થિતિ વધુ વણસી છે. એપ્રિલ ૨૦૨૬ પછીથી બ્લેક સી ક્ષેત્રમાં કોમર્શિયલ જહાજો (વ્યાપારી જહાજો) પર હુમલાની ઘટનાઓમાં મોટો વધારો જોવા મળ્યો છે. આ જહાજોને નિશાન બનાવીને સતત મિસાઇલ અને ડ્રોન હુમલાઓ કરવામાં આવી રહ્યા છે. સૌથી દુઃખદ બાબત એ છે કે આ હુમલાઓની ઝપેટમાં આવીને અત્યાર સુધીમાં ૫ જેટલા નિર્દોષ ભારતીય નાગરિકોના જીવ ગયા છે.
આ ઘટનાઓએ માત્ર ભારતીય વિદેશ મંત્રાલય જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર શિપિંગ જગતમાં હડકંપ મચાવી દીધો છે. દરિયાઈ ક્ષેત્રે નોકરી કરતા ભારતીય નાવિકોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ભારત સરકારે હવે કડક પગલાં લેવાનું શરૂ કર્યું છે જેથી ભવિષ્યમાં આવી દુર્ઘટનાઓ ટાળી શકાય.
નોકરી સ્વીકારતા પહેલા સુરક્ષા જોખમોનું સંપૂર્ણ આકલન કરો
સરકારે પોતાની એડવાઈઝરીમાં સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે કોઈપણ ભારતીય નાગરિકે બ્લેક સી કે તેની આસપાસના જોખમી રૂટ પર ચાલતા કોઈપણ વ્યાપારી જહાજ પર નોકરી કે રોજગાર સ્વીકારતા પહેલાં ત્યાંના સુરક્ષા જોખમોનું ઝીણવટપૂર્વક આકલન કરવું જોઈએ.
ખાસ કરીને નીચેની બાબતોની સ્પષ્ટતા અગાઉથી જ મેળવી લેવી અનિવાર્ય છે:
જહાજનો રૂટ અને બંદરો: તે જહાજ કયા કયા સંવેદનશીલ બંદરો પર જવાનું છે તેની પૂરી માહિતી મેળવો.
સુરક્ષા વ્યવસ્થા: જહાજ પર એન્ટી-મિસાઇલ કે અન્ય ડ્રોન રક્ષણાત્મક ઉપાયો છે કે નહીં તેની ખાતરી કરો.
વીમો અને કવચ: શિપ ઓપરેટર દ્વારા નાવિકો માટે યોગ્ય જીવન વીમા કે જોખમ કવર છે કે કેમ તેની તપાસ કરો.
નિયુક્તિ પત્ર અને એજન્સી: નોકરી આપનાર એજન્સી અને શિપ ઓપરેટરની વિશ્વસનીયતા ચકાસીને જ આગળ વધો.
પરિવાર સાથે સંપર્ક અને કટોકટીના સમય માટેની માર્ગદર્શિકા
સરકારે ખલાસીઓના પરિવારોની ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને કેટલીક મહત્વપૂર્ણ સૂચનાઓ જારી કરી છે. કોઈપણ જહાજમાં ચઢતા પહેલા, ખલાસીઓએ તેમના પરિવારના સભ્યોને મુસાફરીના સંપૂર્ણ રૂટ અને સમયપત્રક વિશે સ્પષ્ટપણે જાણ કરવી જોઈએ.
આ ઉપરાંત, જહાજ પર સફર દરમિયાન પરિવાર સાથે નિયમિત સંપર્કમાં રહેવું પણ એટલું જ જરૂરી છે જેથી કટોકટીના સમયે કોઈ અસમંજસ ન રહે. સરકારે એમ પણ સૂચવ્યું છે કે રોજગારની શરતોમાં મેડિકલ ફેસિલિટી (તબીબી સુવિધા), કટોકટીની સ્થિતિમાં સુરક્ષિત જગ્યાએ ખસી જવું (આપત્કાલીન નિકાસી/Evacuation), સુરક્ષિત સ્વદેશ વાપસી (Repatriation) અને યોગ્ય વળતર (Compensation) અંગેના સ્પષ્ટ નિયમો અને જોગવાઈઓ હોવી અનિવાર્ય છે.
Point of Contact, Embassy of India, Ukraine
[email protected]
[email protected]
Our Emergency contact no. – +380933559958 Mr. Aji Kumar, SS ( Consular) @MEAIndia pic.twitter.com/2XolkORrcu
— India in Ukraine (@IndiainUkraine) July 26, 2026
સરકારી સુરક્ષા માર્ગદર્શિકા અને તાજેતરની એડવાઈઝરીનું પાલન
ભારતીય દરિયાઈ પ્રશાસન (DGMA – Directorate General of Maritime Administration), ભારત સરકાર અને અન્ય સંબંધિત મેરિટાઇમ ઓથોરિટીઝ દ્વારા સમય-સમય પર જારી કરવામાં આવતી સુરક્ષા માર્ગદર્શિકાઓનું દરેક નાવિકે ચુસ્તપણે પાલન કરવું પડશે.
ખાસ કરીને, તંત્ર દ્વારા ગત ૨૩ જુલાઈ, ૨૦૨૬ના રોજ જારી કરવામાં આવેલી સ્પેશિયલ સિક્યોરિટી એડવાઈઝરીને ધ્યાનમાં રાખીને જ દરિયાઈ સફર ખેડવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. સરકારનું સ્પષ્ટ માનવું છે કે જાનમાલની સુરક્ષા સર્વોપરી છે, અને કોઈપણ પ્રકારની બેદરકારી જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે.
કટોકટીના સમય માટે હેલ્પલાઇન નંબરો અને ક્રાઉડ સપોર્ટ
જો કાળા સમુદ્રના ક્ષેત્રમાં કાર્યરત અથવા ફસાયેલા કોઈપણ ભારતીય નાગરિક અથવા નાવિકને તાત્કાલિક કોન્સ્યુલર સહાય (રાજદ્વારી મદદ) અથવા કટોકટીની પરિસ્થિતિમાં મદદની જરૂર હોય, તો તેઓ તાત્કાલિક સંબંધિત ભારતીય દૂતાવાસ અથવા કોન્સ્યુલેટનો સંપર્ક કરી શકે છે.
સરકારે યુક્રેન અને રશિયામાં આવેલા ભારતીય દૂતાવાસોના વિશેષ હેલ્પલાઇન નંબરો પણ જાહેર કર્યા છે, જેથી મુશ્કેલીના સમયે તાત્કાલિક સહાય પહોંચાડી શકાય:
ભારતીય દૂતાવાસ, રશિયા (Russian Embassy): +7 9652773414
ભારતીય દૂતાવાસ, યુક્રેન(Ukrainian Embassy): +38 0933559958
આ નંબરો પર જરૂર પડ્યે કોઈપણ સમયે સંપર્ક સાધી શકાય છે. ભારત સરકારની આ એડવાઈઝરી દેશના દરેક યુવાન નાવિક અને દરિયાઈ ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા લોકો માટે એક સમયસરની ચેતવણી સમાન છે, જેથી તેઓ પોતાના જીવનનું જોખમ ખેડ્યા વિના સાવચેતીપૂર્વક નિર્ણયો લઈ શકે.
