યુક્રેન સાથેના લાંબા યુદ્ધે તોડી રૂસની આર્થિક કરોડરજ્જુ: હવે અબજો ડૉલરનું સોનું વેચ્યા બાદ હીરા નીલામ કરવા મજબૂર બન્યું મોસ્કો
2022 થી ચાલી રહેલા વિનાશક યુક્રેન યુદ્ધની વૈશ્વિક રાજકારણ અને સુરક્ષા પર ગંભીર અસર પડી છે, પરંતુ તેણે મહાસત્તા ગણાતા રશિયાની આર્થિક સ્થિતિને પણ ખરાબ રીતે હચમચાવી નાખી છે. યુદ્ધના ભારે ખર્ચ અને પશ્ચિમી દેશો દ્વારા લાદવામાં આવેલા કડક આર્થિક પ્રતિબંધોને કારણે, રશિયન અર્થતંત્ર હાલમાં ખૂબ જ મુશ્કેલ સમયમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. આ આર્થિક સંકટમાંથી બહાર નીકળવા અને સરકારના ખજાનાને ખાલી થતા અટકાવવા માટે, રશિયન સરકારે હવે ખૂબ જ કઠિન નિર્ણયો લેવાનું શરૂ કર્યું છે. અગાઉ તેના ભંડારમાંથી અબજો ડોલરનું સોનું વેચ્યા પછી, મોસ્કો વહીવટીતંત્ર હવે સરકારી તિજોરીમાંથી કિંમતી હીરાની જાહેરમાં હરાજી કરવા જઈ રહ્યું છે.
સરકારી ખજાનામાંથી હીરા વેચવાની નોબત: નોટિફિકેશન થયું જારી
રશિયાના નાણાકીય સંકટની ગંભીરતાનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે સરકારે હવે દેશના ખજાનામાં સુરક્ષિત રાખેલા કિંમતી હીરા પણ વેચવાનો નિર્ણય લીધો છે. રશિયન સરકારના નાણાં વિભાગ દ્વારા આ સંદર્ભમાં એક સત્તાવાર સૂચના પણ જારી કરવામાં આવી છે.
સત્તાવાર જાહેરાત મુજબ, 9 સપ્ટેમ્બરના રોજ મોસ્કોમાં 2.16 કેરેટ (ગ્રામ) થી વધુ વજનના હીરાની ભવ્ય હરાજી યોજાશે. આ એ જ હીરા છે જે લાંબા સમયથી સરકારના ખાસ ખજાનામાં સુરક્ષિત રાખવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ હવે દેશની આર્થિક જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને તેમને વેચવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે.
કોણ ખરીદી શકશે આ હીરા? શરતો અને નિયમો
રશિયન સરકારે આ હીરાની હરાજી માટે કેટલાક કડક નિયમો પણ નક્કી કર્યા છે. પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, રશિયાના સ્થાનિક નાગરિકો જ આ સરકારી હીરા ખરીદી શકશે, જેનો અર્થ એ છે કે વિદેશી ખરીદદારોને આ હરાજીમાં ભાગ લેવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.
આ હીરાની હરાજી પ્રક્રિયામાં ભાગ લેવા માટે રસ ધરાવતા ખરીદદારોએ $2,500 ની ટોકન રકમ જમા કરાવવાની રહેશે. આ પ્રક્રિયા માટેની અંતિમ તારીખ 20 ઓગસ્ટ છે. રશિયન નાણા મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, હીરાની સફળ હરાજી પછી, કાનૂની કરારના કાગળો તૈયાર કરવામાં આવશે, અને આ સત્તાવાર દસ્તાવેજના આધારે, હીરાની માલિકી ખરીદનારને ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે.
રૂસ દ્વારા મોટા પ્રમાણમાં સોનાની બિકવાલી
રશિયન સરકારે તેના વિશાળ સોનાના ભંડાર વેચી દીધા બાદ હીરા વેચવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. યુક્રેનિયન મીડિયા અહેવાલો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમાચાર સંગઠનો અનુસાર, રશિયન સરકારે તેના નાણાકીય સંકટને દૂર કરવા માટે તેના ખજાનામાંથી મોટી માત્રામાં સોનું વેચી દીધું છે.
અહેવાલ મુજબ, રૂસના નાણા મંત્રાલયે માત્ર છેલ્લા ૬ મહિનાના ટૂંકા ગાળામાં જ આશરે ૪૪૫ ટન સોનું વેચી નાખ્યું છે. જ્યારે અગાઉ માર્ચ ૨૦૨૬ માં બ્લૂમબર્ગ (Bloomberg) નામના પ્રતિષ્ઠિત સમાચાર માધ્યમે દાવો કર્યો હતો કે રૂસે માત્ર એક જ વર્ષના સમયગાળામાં ૪ બિલિયન ડૉલર (અંદાજે ૪ અબજ ડૉલર) થી વધુનું સોનું બજારમાં વેચી દીધું છે.
ખાસ વાત એ છે કે રશિયન સરકારે ક્યારેય આ અહેવાલો કે દાવાઓને સત્તાવાર રીતે નકારી કાઢ્યા નથી. અત્યાર સુધી, રશિયન સ્થાનિક બજારમાં સામાન્ય રીતે 2.16 ગ્રામથી ઓછા વજનના હીરા જ વેચાણ માટે ઉપલબ્ધ હતા, પરંતુ ઇતિહાસમાં આ પહેલી વાર છે જ્યારે સરકાર પોતે 2.16 ગ્રામથી વધુ વજનવાળા ભારે અને અત્યંત મૂલ્યવાન હીરાની હરાજી કરી રહી છે.
આર્થિક સ્થિતિ કેમ બગડી? તેલ અને ગેસની કમાણીમાં ભારે ઘટાડો
વર્ષ ૨૦૨૨ થી શરૂ થયેલું આ યુદ્ધ હવે રૂસના અર્થતંત્ર માટે ભારે સાબિત થઈ રહ્યું છે. પશ્ચિમી દેશો (અમેરિકા અને યુરોપિયન યુનિયન) દ્વારા લાદવામાં આવેલા આર્થિક પ્રતિબંધોના કારણે રૂસની મુખ્ય આવક સ્રોત સમાન ક્રૂડ ઓઇલ અને નેચરલ ગેસની નિકાસને મોટો ફટકો પડ્યો છે.
સરકારી આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, વર્ષ ૨૦૨૫ માં રૂસનું બજેટ ખાતું (Budget Deficit) વધીને જીડીપી (GDP) ના ૨.૬% સુધી પહોંચી ગયું હતું, જે વર્ષ ૨૦૨૦ પછીનું સૌથી ઉચ્ચ સ્તર હતું. આ ઉપરાંત, તાજેતરના દિવસોમાં યુક્રેન દ્વારા રૂસના મુખ્ય તેલ અને ગેસ રિફાઇનરી તેમજ ભંડારણ મથકો પર સતત હવાઈ હુમલાઓ કરવામાં આવી રહ્યા છે, જેના કારણે રૂસની ઉર્જા નિકાસ ક્ષમતા વધુ ડૂબી રહી છે. આ તમામ કારણોસર રૂસની સરકારી તિજોરી ખાલી થઈ રહી છે અને દેશ ગંભીર આર્થિક મંદી તરફ ધકેલાઈ રહ્યો છે.
યુદ્ધની કિંમત અને ભવિષ્યના પડકારો
રૂસ દ્વારા સોનું વેચ્યા બાદ હવે સરકારી ખજાનાના હીરા નીલામ કરવાના આ પગલાં સ્પષ્ટ કરે છે કે યુક્રેન સાથેનું આ લાંબું અને ખર્ચાળ યુદ્ધ મોસ્કો માટે કેટલું ભારે પડી રહ્યું છે. એક તરફ સૈન્ય અભિયાન ચાલુ રાખવાની મજબૂરી છે, તો બીજી તરફ દેશની જનતા અને અર્થતંત્રને ટકાવી રાખવાના ગંભીર પડકારો સામે છે. જો પરિસ્થિતિ આવી જ રહી તો આગામી દિવસોમાં રૂસ સરકારને પોતાની અર્થવ્યવસ્થા બચાવવા માટે વધુ કેટલાક કઠોર અને અસાધારણ આર્થિક નિર્ણયો લેવાની ફરજ પડી શકે છે.
