શું તમે પણ પોસ્ટ ઓફિસમાં વધુ ચાર્જ આપી રહ્યા છો? જુઓ India Post નો નવો નિયમ
જો તમે પણ અવારનવાર પોસ્ટ ઓફિસ દ્વારા કોઈ મહત્વપૂર્ણ કાગળો, ચિઠ્ઠીઓ કે પાર્સલ મોકલતા હોવ, તો આ સમાચાર તમારા માટે ખૂબ જ મહત્વના છે. ભારતીય ટપાલ વિભાગ (India Post) દ્વારા ૧ ઓગસ્ટથી પત્રો, સરકારી કાગળો અને પાર્સલ મોકલવાના નિયમોમાં એક મોટો અને વ્યવહારુ ફેરફાર કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
અત્યાર સુધી પોસ્ટ ઓફિસમાં કઈ વસ્તુને ‘ડોક્યુમેન્ટ’ ગણવી અને કઈ વસ્તુને ‘પાર્સલ’ ગણવી, તેને લઈને ગ્રાહકો અને કર્મચારીઓ વચ્ચે અવારનવાર મૂંઝવણ ઊભી થતી હતી. આ અસ્પષ્ટતાને કારણે ઘણી વખત ગ્રાહકોને સામાન્ય કાગળો મોકલવા માટે પણ પાર્સલના ઊંચા દર ચૂકવવા પડતા હતા. પરંતુ હવે ટપાલ વિભાગે આ સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ લાવીને ‘ડોક્યુમેન્ટ’ અને ‘પાર્સલ’ની વ્યાખ્યા સંપૂર્ણપણે સ્પષ્ટ કરી દીધી છે, જેથી સામાન્ય ગ્રાહકોથી લઈને મોટા વ્યવસાયો સુધી સૌને પારદર્શક સેવા મળી રહે.
હવે કઈ વસ્તુઓ ગણાશે ‘ડોક્યુમેન્ટ’?
નવા નિયમો અનુસાર, જે પણ વસ્તુ કે સામગ્રીનું કોઈ વ્યાપારી મૂલ્ય (Commercial Value) નથી, તે તમામ વસ્તુઓને હવે ‘ડોક્યુમેન્ટ’ એટલે કે દસ્તાવેજની શ્રેણીમાં મુકવામાં આવશે. આ વર્ગીકરણથી ગ્રાહકોને મોટો ફાયદો થશે.
-
બેંકિંગ અને નાણાકીય કાગળો: તમામ પ્રકારના સામાન્ય પત્રો, પ્રિન્ટેડ મટીરીયલ, ઓફિશિયલ કાગળો, બેંક વેલકમ કિટ, પાસબુક, ચેકબુક, સ્ટેટમેન્ટ્સ તેમજ ક્રેડિટ કે ડેબિટ કાર્ડ જેવા તમામ કાગળોને હવે ડોક્યુમેન્ટ ગણવામાં આવશે.
-
સરકારી અને ઓળખપત્રો: તમામ પ્રકારના સરકારી ઓળખપત્રો જેમ કે આધાર કાર્ડ, પાન કાર્ડ, પાસપોર્ટ, વોટર આઈડી અને ડ્રાઈવિંગ લાયસન્સ વગેરે મોકલતી વખતે તેને ડોક્યુમેન્ટ તરીકે જ બુક કરી શકાશે.
-
વ્યક્તિગત અને તહેવાર સંબંધિત પત્રો: ૫૦૦ ગ્રામ સુધીના વજન ધરાવતા તમામ બિન-વ્યાપારી કવર કે પેકેટ્સને ડોક્યુમેન્ટ તરીકે સ્વીકારવામાં આવશે. આમાં શુભેચ્છા પાઠવતા ગ્રીટિંગ કાર્ડ્સ, રક્ષાબંધનની રાખડીઓ ધરાવતા કવર અથવા કોઈપણ અંગત પત્રવ્યવહારનો સમાવેશ થાય છે.
ધ્યાન રાખવા જેવી બાબત: જો કોઈ આઈટમનું વ્યાપારી મૂલ્ય હોય, એટલે કે તે વેચાણ અર્થે મોકલવામાં આવતી હોય કે કોઈ સામાન અથવા મર્ચેન્ડાઇઝ હોય, તો તેને ડોક્યુમેન્ટ ગણવામાં આવશે નહીં પરંતુ તેને ફરજિયાત ‘પાર્સલ’ તરીકે જ સ્વીકારવામાં આવશે.
નિયમો બદલવા પાછળનું મુખ્ય કારણ
લાંબા સમયથી પોસ્ટ ઓફિસના બુકિંગ કાઉન્ટર પર દસ્તાવેજો અને પાર્સલ વચ્ચે ચોક્કસ તફાવત દર્શાવતી કોઈ સ્પષ્ટ નીતિ નહોતી. પરિણામે, નાના-મોટા કાગળો કે કાર્ડ્સ મોકલતી વખતે પણ લોકોને ગેરસમજને કારણે પાર્સલનો ચાર્જ ચૂકવવો પડતો હતો.
આ નવી નીતિ લાવવા પાછળ ભારત પોસ્ટનો મુખ્ય હેતુ પોતાની પ્રાઇસિંગ સિસ્ટમને વધુ પારદર્શક અને ગ્રાહક-સ્નેહી બનાવવાનો છે. આ સુધારાથી સામાન્ય નાગરિકો સિવાય બેંકો, વીમા કંપનીઓ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને સરકારી કચેરીઓ કે જે રોજિંદા હજારોની સંખ્યામાં કાગળો મોકલે છે, તેમને મોટો આર્થિક અને વ્યવસ્થાપકીય ફાયદો થશે.
સ્પીડ પોસ્ટના નવા દરો અને નિયમો
રિટેલ એટલે કે સામાન્ય ગ્રાહકો માટે ભારત પોસ્ટ દ્વારા સ્પીડ પોસ્ટના હાલના ચાર્જમાં કોઈ ખાસ કે મોટો વધારો કરવામાં આવ્યો નથી, જે એક રાહતના સમાચાર છે.
-
૨૪-કલાક સ્પીડ પોસ્ટ સેવા (24-Hour Speed Post): ૫૦ ગ્રામ સુધીના વજનવાળા ડોક્યુમેન્ટ્સ માટે સ્થાનિક (Local) ડિલિવરીનો ચાર્જ રૂ. ૩૮ રહેશે, જ્યારે દેશના અન્ય ભાગોમાં મોકલવા માટેનો ચાર્જ રૂ. ૯૪ (GST અલગથી) નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.
-
વજન પ્રમાણે ચાર્જ: ૫૧ ગ્રામથી ૨૫૦ ગ્રામ વજન ધરાવતા ડોક્યુમેન્ટ્સ માટે રૂ. ૧૧૮ થી રૂ. ૧૫૪ સુધીનો ખર્ચ થશે. જ્યારે ૨૫૧ ગ્રામથી ૫૦૦ ગ્રામ સુધીના કાગળો મોકલવા માટે સ્થાન અને અંતર અનુસાર રૂ. ૧૪૦ થી રૂ. ૧૮૬ સુધી ચૂકવવા પડશે.
-
૪૮-કલાક સ્પીડ પોસ્ટ સેવા (48-Hour Speed Post): રિટેલ ગ્રાહકો માટે આ સેવાનો દર વજન અને અંતરના આધારે રૂ. ૬૧ થી રૂ. ૧૨૧ ની વચ્ચે રહેશે.
-
બલ્ક યુઝર્સ (Bulk Customers): જે સંસ્થાઓ કે કંપનીઓ મોટા પ્રમાણમાં ટપાલ મોકલે છે તેમના માટે અલગ બલ્ક રેટ બહાર પાડવામાં આવ્યા છે. ૨૪-કલાકની સેવા માટે બલ્ક રેટ રૂ. ૩૮ થી રૂ. ૧૦૦ અને ૪૮-કલાકની સેવા માટે રૂ. ૪૮ થી રૂ. ૭૨ ની વચ્ચે રહેશે.
આ સેવાઓ હાલ ક્યાં ઉપલબ્ધ છે?
અત્યારના તબક્કે, આ નવી ૨૪-કલાક અને ૪૮-કલાકની સ્પીડ પોસ્ટ સેવાઓ દેશના છ મુખ્ય મહાનગરોમાં શરૂ કરવામાં આવી છે: દિલ્હી, મુંબઈ, બેંગલુરુ, હૈદરાબાદ, ચેન્નઈ અને કોલકાતા. ટૂંક સમયમાં જ ટપાલ વિભાગ આ સુવિધાને દેશના અન્ય નાના-મોટા શહેરોમાં પણ વિસ્તારવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે.
ગ્રાહકો માટે આ ફેરફારનો શો અર્થ થાય છે?
આ નવા નિયમો અમલમાં આવવાથી ગ્રાહકોને હવે બુકિંગ કાઉન્ટર પર જઈને મૂંઝવણ અનુભવવી નહીં પડે. કઈ વસ્તુ માટે કેટલો ચાર્જ લાગશે તેની સ્પષ્ટતા હોવાથી કાઉન્ટર પર થતી બિનજરૂરી ચર્ચા કે વિવાદો અટકશે અને ગ્રાહકો ખોટા વધારાના ચાર્જમાંથી બચી શકશે.
